پرتو درمانی و چاقوی گاما

پرتودرمانی به معنی تابانیدن اشعه ایکس به محدوده‌ای از بدن است که سلول‌های سرطانی در آن گسترش یافته‌اند. سلول‌های بدخیم که با سرعت زیاد و خارج از کنترل در حال تکثیر هستند نسبت به سلول‌های طبیعی حساسیت بیشتری به اشعه دارند و با دریافت اشعه از تکثیر باز مانده یا از بین می‌روند. برای پرتودرمانی بیمار طی چند جلسه که معمولا کمی بیش از یک ماه به طول می‌انجامد باید به صورت سرپایی به مراکز مربوط مراجعه کند تا درمان مناسب صورت گیرد. این درمان گاهی با عوارضی همراه است که شدت و ضعف آن بین افراد مختلف متفاوت است. شایع‌ترین عوارض پرتو درمانی، سوزش پوست سر، ریزش مو، تهوع، استفراغ، سرگیجه و سردرد است که در بسیاری موارد خفیف بوده و از سوی اکثر بیماران تحمل می‌شود.

گرچه پرتودرمانی در مورد تومورهای بدخیم به معنی از بین رفتن تمام سلول‌های سرطانی نیست، ولی می‌تواند تا مدتی از رشد آن جلوگیری کرده و بیمار را به زندگی عادی بازگرداند. حتی در مواردی که درجه بدخیمی خیلی بالا نباشد بیمار، سال‌های طولانی عاری از بیماری خواهد بود.

در سال‌های اخیر، روش درمانی جدیدی معرفی شده که به آن جراحی با اشعه یا چاقوی گاما گفته می‌شود. تفاوت پرتودرمانی معمولی با این روش مثل تفاوت تابانیدن نور یک لامپ مهتابی و نور لیزر است به این معنی که اشعه گاما به صورت متراکم و با شدت زیاد به یک نقطه متمرکز می‌شود. این درمان برخلاف پرتودرمانی معمولی اغلب در یک جلسه صورت می‌گیرد، اما از طرفی برای تومورهای بدخیم مناسب نیست، چون سلول‌های سرطانی به یک نقطه محدود نیستند، ولی تومورهای خوش‌خیمی که جراح موفق به خارج کردن تمام توده نمی‌شود و همین طور ضایعات عروقی پاسخ بهتری به این درمان خواهند داد. گرچه چاقوی گاما جلوی رشد ضایعه را می‌گیرد، ولی توده بر جای خود باقی خواهد ماند و ضروری است که بیمار تا مدت‌ها تحت نظر باشد.

خوشبختانه هر دو روش در کشور ما در دسترس بوده و انجام می شود، اما این‌که کدام‌یک از روش‌های درمان با اشعه یا جراحی یا هر دو برای بیمار انتخاب شود، بسته به صلاحدید پزشک معالج دارد، اما با توجه به تنوع تومورهای مغزی می‌توان از ترکیبی از هر دو روش بهره برد.

دکترعلیرضا طبیب‌خویی‌ / جراح مغز و اعصاب