کدام ماهی‌ها آلوده است

شاید زمان آن فرا رسیده باشد که متخصصان درباره ماهی‌های مناطق آلوده هشدارهایی را به گوش مصرف‌کنندگان برسانند. لازم است بدانید دریای شمال و جنوب حاوی آلودگی‌هایی نشات گرفته از فاضلاب‌های صنعتی و خانگی، سموم دفع آفات نباتی و حیوانی، هیدروکربن‌های نفتی و فلزات سنگین است که می‌تواند سلامت آبزیان و مصرف‌کنندگان ماهی را به خطر اندازد. تحقیقات نشان داده است بیشتر آلودگی‌های موجود در دریای جنوب ناشی از مواد دفعی پالایشگاه‌ها و از انواع فلزات سنگین همچون سرب، جیوه، کادمیوم و همچنین ترکیبات نفتی و منابع آلوده‌کننده آب‌های شمال بیشتر مربوط به سموم مصرفی در زمین‌ها و مزارع کشاورزی است که پساب سمی این نواحی از طریق رودخانه‌ها به دریا ریخته می‌شود. در نتیجه چون راه انتقال این آلودگی‌ها به دریا از طریق رودخانه‌ها و تالاب‌هاست ماهی‌های رودخانه‌های هم مرز با این نواحی نیز آلوده خواهند بود.

براساس پژوهش‌ها میزان آلودگی در سواحل بیشتر و هر چه به سمت اعماق دریا نزدیک‌تر شویم آب تمیزتر و از میزان آلودگی کاسته می‌شود، اما فلزات سمی سنگین همچنان در اعماق و کف دریاها و اقیانوس‌ها جمع می‌شوند و با تبخیر آب دریا و ریزش‌های جوی از بین نمی‌روند. کارشناسان بر این باورند که آبزیان برخی از سواحل، تالاب‌ها و تعدادی از رودخانه‌های شمال و جنوب کشور قابلیت مصرف ندارند، اما نقاطی هم وجود دارد که میزان سرب و جیوه و دیگر آلاینده‌ها بیشتر از حد مجاز نیست. خاطرنشان می‌کنیم ماهی‌های حاوی آلاینده‌های سمی و شیمیایی همچون دیگر محصولات کشاورزی و گوشتی که حاوی مقادیری از آلودگی‌ها هستند، قابلیت مصرف دارند ولی بیشتر از هفته‌ای یک بار نباید خورده شوند. بد نیست بدانید عناصر و ترکیبات موجود در ماهی می‌تواند تا حد قابل قبولی از اثرات خطرناک سموم و آلودگی‌ها بکاهد.

ماهی با طعم جیوه!

براساس نتایج به دست آمده از یک پایان‌نامه کارشناسی ارشد در دانشگاه علوم پزشکی اهواز میزان جیوه سه نوع ماهی جنوب مورد سنجش قرار گرفته که میزان تجمع جیوه در ماهی شوریده بیشتر از ماهی صبور بوده ولی در ماهی حلوا میزان این فلز کمتر از حد خطرناک گزارش شده است.

معمولا ماهی‌های بزرگ در مقایسه با ماهی‌های ریز جثه دارای میزان جیوه بیشتری هستند، چراکه طول عمر زیاد سبب ازدیاد جیوه در بدن آنها می‌شود. آبزیانی که کمترین میزان جیوه را دارند و می‌توان دو تا سه وعده در هفته از آنها استفاده کرد شامل شاه ماهی، میگو، کفال، آزاد، ساردین، کیلکا، قزل‌آلا، ماهی سفید و دیگر ماهی‌های کوچک و پرورشی که تغذیه کنترل‌شده‌ای دارند، است. از ماهیانی که دارای جیوه در حد متوسط تا زیاد هستند کپور، شوریده، تون و انواع ماهی‌های بزرگ و شکاری جنوب را می‌توان نام برد. لازم است بدانید چون سنجش فلزات سنگین و اغلب آلاینده‌های شیمیایی موجود در گوشت ماهی‌ها سخت و دشوار است هنوز تحقیقات گسترده‌ای در این خصوص صورت نگرفته است.

فاخره بهبهانی ‌/‌ گروه سلامت