حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
پاکسازی مغز هنگام خواب
چرا انسانها میخوابند؟ برای تمیزکردن مغزشان. دانشمندان میگویند موفق به کشف مایع مغزی نخاعی شدهاند که در سراسر مغز موشها هنگام خواب پمپاژ شده و مانند ماشین ظرفشویی بیولوژیکی مواد زائد را از بین برده و مغز را تمیز میکند. آنها معتقدند که به همین دلیل به خواب نیاز داریم. در ساعاتی که چرت زده یا میخوابیم سرویس دفع زباله در اطراف مغز گشت زده و مواد زائد را از آن دفع میکند.
پژوهشگران به کمک یکسری آزمایش روی موشها نشان دادهاند که در طول خواب مایع مغزی نخاعی در اطراف مغز پمپ شده و مانند ظرفشویی، مغز را تمیز میکند. آنها میگویند این فرآیند به دفع خرابیهای سلولی که در نتیجه فعالیت طبیعی سلولهای مغزی ایجاد میشود، کمک شایانی میکند.
مایکن ندرگارد، مدیر این تحقیق از دانشگاه روچستر میگوید که نتایج این تحقیق ممکن است دلیل حیاتی بودن خواب برای تمامی ارگانیسمهای زنده را تشریح کند. او معتقد است که ما میخوابیم تا مغزمان تمیز شود. نتایج این تحقیق که در مجله ساینس به چاپ رسیده نشان میدهد که سلولهای مغز موش هنگام خواب کوچکتر شده و فضای میان آنها تا 60 درصد افزایش مییابد. این موضوع باعث میشود که مایع مغزی نخاعی ده برابر سریعتر از زمان بیداری موش در مغزش جریان پیدا کند.
پژوهشگران برای تست این موضوع که موشها با چه کیفیتی سموم را از مغزشان پاک میکنند، پروتئینهای بتاآمیلوئید را که در بروز بیماری آلزایمر نقش دارند به مغز موشها تزریق کردند. آنها متوجه شدند که این سموم هنگام خواب سریعتر از مغز موشها دفع میشوند.
برنگارد معتقد است که فرآیند پاکسازی مغز در طول خواب فعالتر از زمان بیداری است، چرا که این فرآیند در هنگام بیداری برای پمپ کردن مایع به اطراف مغز انرژی بسیار زیادی را طلب میکند.
برنگارد میگوید درباره موضوع اینگونه تصور کنید که یک مهمانی در خانهتان برگزار کردهاید. شما میتوانید مهمانهایتان را پذیرایی کرده و آنها را سرگرم کنید یا به تمیزکردن خانه مشغول شوید، اما هر دو کار را با هم نمیتوانید انجام دهید.
براساس نتایج مطالعات، مایع مغزی نخاعی ضایعات موجود در مغز را به سیستمی به نام سیستم گلیمفاتیک و سرانجام به کبد منتقل میکند و در آنجا از بین میروند. دیگر پژوهشگران درباره عملکرد این سیستم در بدن انسان شک داشته و قضاوت در مورد آن را زود میدانند. رافائل وینسکی، متخصص خواب و ریتم شبانهروزی بدن از دانشگاه Surrey میگوید: این موضوع بسیار جذاب است، اما من فکر نمیکنم که این فرآیند عملکرد اصلی خواب در بدن انسان باشد. خواب به خیلی چیزها مانند متابولیسم، فیزیولوژی، سیستم گوارش و دیگر چیزهای بدن مرتبط است.
جیم هورن، استاد ممتاز و بازنشسته دانشگاه لاف برو معتقد است آنچه در مغز نسبتا ساده موش رخ میدهد، میتواند بسیار متفاوتتر از چیزی باشد که در مغز پیچیده انسان اتفاق میافتد. اما برنگارد معتقد است که همان سیستم دفع زباله در مغز موشها را در مغز انسان خواهد یافت و راه را برای تولید داروهایی که سرعت تاخت و تاز زوال عقلی ناشی از شکلگیری زبالههای مغزی را کندتر میکند، هموار کرده و حتی به کسانی که نمیتوانند به اندازه کافی بخوابند، کمک خواهد کرد.
theguardian / مترجم: آتنا حسنآبادی
گفت و گو
