موارد خطرناک زردی نوزادی

پوست و چشم بسیاری از نوزادان در چند روز اول تولد زردرنگ می شود این موضوع که یک اتفاق طبیعی است می تواند در برخی از موارد خطرناک و زیان آور باشد

کد خبر: ۵۸۱۸

زردشدن پوست و چشمها به دلیل رسوب ماده ای به نام بیلی روبین رخ می دهد، زمانی که گویچه های سرخ خون می میرند، سلولهای بیگانه خوار و نظافتچی ، آنها را می خورند و هموگلوبین موجود در درون گویچه های سرخ را به بیلی روبین تبدیل می کنند. بیلی روبین از طریق خون به کبد می رود و توسط کبد تغییر می کند و به داخل صفرا ریخته شده و سپس از طریق دستگاه گوارش دفع می شود. مقدار کمی از بیلی روبین تغییر یافته نیز مجددا وارد خون می شود که از راه کلیه ها دفع شده و باعث رنگ زرد ادرار می شود. بیلی روبین تغییر نیافته اصطلاحا بیلی روبین غیرمستقیم خوانده می شود و همین نوع بیلی روبین است که در دوران نوزادی بالا میرود و خطرناک است.بیلی روبین در حالت معمول ماده ای سمی نیست و بالارفتن آن فقط نشانه بروز بیماری کبدی است ؛ یعنی کبد قادر به دفع بیلی روبین نیست ، این اتفاق در سیروز کبدی و انواع هپاتیت رخ می دهد. اما در دوران نوزادی ، بیلی روبین یک ماده کاملا خطرناک است . سلولهای عصبی نوزاد که هنوز مراحل رشد خود را طی می کنند، به بیلی روبین بسیار حساس هستند. افزایش شدید بیلی روبین خون باعث عبور آن از سد دفاعی مغز می شود و بیلی روبین در مغز رسوب می کند. در نتیجه سلولهای عصبی در حال رشد صدمه می بینند و کودک ، کندذهن و عقبمانده ذهنی خواهد شد و یا حتی خواهد مرد.اما چرا بیلی روبین در نوزادان بالاتر از افراد بالغ است ؛ کبد نوزادان معمولا نارس است ، یعنی هنوز توانایی دفع کامل بیلی روبین را ندارد و از طرف دیگر عمر گویچه های سرخ دوران جنینی به سر آمده است و این گویچه ها در حال مرگ هستند و بسرعت می میرند تا با گویچه های سرخ دوران زندگی خارج رحمی جایگزین شوند، به همین دلیل از یک طرف مرگ گویچه های سرخ و تولید بیلی روبین ، بیشتر است و از طرف دیگر دفع آن کمتر و به همین دلیل بیلیروبین در بافتهای بدن و خون جمع میشود.در نوزادان نارس که پیش از موعد به دنیا آمده اند، کبد هم نارس تر و رشد سلولهای عصبی آنها هم بیشتر است و از طرف دیگر مقدار بافت چربی بدن این نوزادان کمتر است و به همین دلیل احتمال بروز زردی و خطر عوارض آن بیشتر خواهد بود. اصولا بافتهای بدن علی الخصوص بافت چربی ، بیلی روبین را به خود جذب می کنند و از سطح آن در خون می کاهند؛ بنابراین خطر بروز عوارض مغزی کاهش می یابد.چه باید کرد؛نحوه برخورد با یک نوزاد مبتلا به زردی به عوامل متعددی بستگی دارد وزن بدن نوزاد، چندروزه بودن او، میزان بیلی روبین موجود در خون او و نارس یا رسیده بودن نوزاد از عوامل مهم دخیل در تعیین شیوه درمان نوزاد است اما عامل بسیار مهم دیگر حال عمومی نوزاد است خواب آلودگی ، بی حالی ، شیرنخوردن و بیقراری همه می توانند از نشانه های بروز عوارض مغزی باشند.نوزادی که میزان بیلی روبین او خیلی بالا نیست ، حال عمومی خوبی دارد و بخوبی شیر می خورد برای این دسته از نوزادن درمان خاصی لازم نیست و فقط باید از نظر افزایش بیلی روبین تحت نظر باشند اما در نوزاد نارس یا نوزادی که بیلی روبین او خیلی بالاست و یا نوزادی که از روز اول تولد زرد شده است ، احتمال خطر خیلی بالاست و شاید نیاز به استفاده از نوردرمانی و حتی تعویض خون باشد.تعیین این که چه نوزادی نیاز به درمان ندارد و چه نوزادی باید تحت نظر باشد و یا درمان شود، با پزشک است.در دسته ای از نوزادان مبتلا به زردی ، اشکال در کبد نیست ؛ بلکه گویچه های سرخ بسرعت می میرند. مهمترین و شایعترین نوع از این گروه نوزادان ، آنهایی هستند که گروه خون مادر آنها منفی است مادران دارای گروه خون منفی اگر دارای جنین با گروه خون مثبت باشند، شروع به ساختن نوعی پادتن علیه گویچه های سرخ جنین می کنند. این پادتن از جفت می گذرد و گویچه های سرخ جنین را می کشد در موارد بسیار شدید، جنین دچار کم خونی شده و می میرد یا سقط می شود در موارد خفیف تر، کم خونی جنین شدید نیست و جفت به عنوان یک دستگاه تصفیه کننده عالی ، بیلی روبین را از خون او پاک می کند؛ اما بعد از تولد دیگر جفتی وجود ندارد و همه کارها با کبد است گویچه های سرخ این نوزادان به سرعت می میرند، پادتن موجود در بدن آنها تمام گویچه های سرخ را می کشد؛ هم گویچه های سرخ جنینی و هم گویچه های سرخ زندگی خارج رحمی را. نوزاد بسرعت کم خون و زردرنگ میشود و اگر درمان نشود، جان سالم به در نخواهد برد برای پیشگیری از این اتفاق ، یک راه حل ساده وجود دارد تمام خانمهایی که گروه خون آنها منفی است ، باید آمپول روگام تزریق کنند این آمپول از ساخته شدن پادتن علیه گویچه های سرخ با گروه خون مثبت ممانعت می کند. اما آمپول روگام چه زمانی باید تزریق شود؛ بلافاصله پس از هر بار سقط، در دوران بارداری در پایان ماه هفتم و بعد از زایمان باید روگام تزریق شود اگر به هر دلیلی این خانمها طی بارداری مورد بررسی تهاجمی جنینی قرار گرفتند مانند نمونه گیری از جفت یا مایع دور جنین ، باز هم باید روگام تزریق کنند البته کاربرد روگام فقط برای پیشگیری است و در خانمی که شروع به ساختن پادتن کرده باشد، فایده ای نخواهد داشت ؛ بنابراین این آمپول باید از اولین بارداری یا اولین سقط تزریق شود و مصرف آن موکول به بروز مشکل درآینده نشود.