تولید محتوای الکترونیکی در Captivate

یکی از نرم‌افزارهایی که در زمینه E-Learning (آموزش الکترونیکی) و تولید محتوای الکترونیکی بسیار قدرتمند عمل کرده و هر روز شاهد پیشرفت چشمگیر ابزارها و امکانات آن در این زمینه هستیم برنامه Captivate شرکت ادوب است که از آن همان‌گونه که قبلا نیز اشاره شده بود (شماره 297) برای مقاصد گوناگونی چون تولید نرم‌افزار‌های آموزشی، شبیه‌سازی نرم‌افزارهای رایانه‌ای، استفاده به عنوان نرم‌افزار مادر به منظور تولید محتوای آموزشی، ایجاد اسلاید شو، ایجاد آزمون و... می‌توان استفاده کرد.

از امکانات جانبی آن می‌توان به ضبط صدا و تصویر رایانه در کیفیت بسیار مطلوب اشاره کرد. می‌توان گفت قدرتمندترین بخش این نرم‌افزار ایجاد حالت‌های کاملا تعاملی به صورت خودکار هنگام تولید نرم‌افزارهای آموزشی و شبیه‌ساز محیط نرم‌افزارهاست.

برای دسترسی به تمام امکانات این نرم‌افزار لازم است آن را در حالت Administrator اجرا کنیم. بنابراین پس از اجرای نرم‌افزار، پیغامی مبنی بر احتمال غیرفعال بودن برخی امکانات آن مانند ضبط تصویر مانیتور و ضبط صدا در ویندوز 7 نمایش داده می‌شود.

برای این منظور باید نرم‌افزار را با کلیک راست و انتخاب Run As Administrator اجرا کرد تا استفاده از تمامی امکانات آن فراهم شود. برای جلوگیری از به نمایش در نیامدن این اخطار می‌توان گزینه Don’t ask me again را انتخاب کرد تا این کادر در اجرای بعدی غیرفعال شود.

بلافاصله پس از اجرا در پنجره ظاهر شده باید نوع پروژه جدید را از بین حالت‌های پیشنهادی نرم‌افزار انتخاب کنیم، که این حالات عبارت است از:

شبیه‌سازی نرم‌افزار (Software Simulation)، پروژه جدید خالی (Blank)، ایجاد پروژه جدید از فایل پاورپوینت (from Microsoft Powerpoint)، ایجاد اسلاید شو (SlideShow)، ایجاد الگوی جدید (Project Template)، باز کردن یک الگوی آماده(From Template) و حالت جمع‌بندی چند پروژه (Aggregator) .

برای شروع کار گزینه Software simulation را انتخاب کنید. در این حالت پنجره اصلی برنامه بسته شده و پنجره‌ای با کادر قرمز رنگ جهت ذخیره و ضبط محتوای مانیتور ظاهر می‌شود که در آن می‌توان نسبت به تنظیم سایز تصویر و نحوه ذخیره آن اقدام کرد.

در این پنجره در صورت انتخاب Screen Area محدوده دلخواهی از مانیتور که توسط کاربر مشخص می‌شود یا حالت Full Screen ذخیره خواهد شد.

در صورت انتخاب گزینه Application می‌توان پنجره نرم‌افزار مورد نظر خود را انتخاب کرد تا تصویر در سایز پنجره آن برنامه ذخیره شود. این نرم‌افزار در سه‌حالت Automatic، Full motion و Manual که به‌ترتیب برای انتخاب نحوه ضبط به‌صورت خودکار، ضبط کامل به صورت فیلم و ضبط دستی استفاده می‌شود، عمل ضبط را انجام می‌دهد. درصورتی که حالت اتوماتیک را انتخاب کنیم بین چهارحالت Demo، Assessment، Training و Custom حداقل یک مورد را برای انتخاب حالت ضبط باید انتخاب کرده و پس از آن با انتخاب حالت Panning (یکی از حالت‌های None، Automaticو Manual برای حرکت صفحه ذخیره شده به طرفین هنگامی که محدوده انتخاب شده برای ضبط کوچک‌تر از صفحه اصلی باشد) و حالت ضبط صدا (از طریق میکروفن یا سایر ورودی‌ها) با زدن دکمه Record می‌توانیم ضبط را آغاز کنیم. در حالت Demo نسخه نمایشی از نرم‌افزار مورد نظر بدون تعامل و فقط با نمایش مکان ماوس و کلیک‌ها ذخیره می‌شود.

در حالت Assessment (ارزیابی) حالت تعاملی با امکان نمایش خودکار پیغام خطا در صورت کلیک نکردن در مکان مناسب و حالت Training ـ که کامل شده حالت قبلی است ـ علاوه بر حالت تعاملی با امکان نمایش پیغام خطای کلیک در محل نامناسب، پیغام قرار گیری ماوس در محل مورد نظر نیز به‌صورت خودکار ایجاد و ذخیره می‌شود. در این دو حالت امکان شبیه‌سازی تایپ، محل و مطلب تایپ شده نیز علاوه بر کلیک ماوس امکانپذیر است. در حالت Custom نیز کاربر می‌تواند علاوه بر موارد ذکر شده امکان نمایش پیغام‌های انتخاب درست ـ و در مواقعی انتخاب نادرست ـ نمایش توضیح هنگام رجوع به محل مناسب و حتی تعیین تعداد دفعات انتخاب اشتباه را
تعیین کند.

در نهایت با کلیک روی دکمه Record عمل ضبط تصویر و صدا آغاز شده و با هر کلیک و حرکت ماوس شما، همه عملیات با توجه به حالت انتخاب شده شما ضبط می‌‌شود. پس از اتمام مراحل ضبط بافشار دکمه End از صفحه کلید عملیات ضبط متوقف و تمامی مراحل ثبت شده به محیط نرم‌افزار منتقل می‌‌شود.

اصول کار این نرم‌افزار به این حالت است که نرم‌افزار با هر بار کلیک ماوس یا فشار دکمه‌های صفحه کلید عکسی از مانیتور تهیه کرده و ضمن ضبط مکان‌های کلیک ماوس و اضافه کردن توضیحات مناسب برای دسترسی به آنها، صدای کاربر را نیز از طریق میکروفن رایانه روی اسلاید مورد نظر ذخیره می‌کند. علاوه بر دکمه End که به منظور اتمام مراحل ضبط به کار می‌رود دکمه pause برای توقف موقت عملیات ضبط و شروع مجدد آن، Print Screen برای ایجاد یک اسلاید جدید از صفحه مانیتور، F9 برای شروع ذخیره به صورت فیلم و F10 برای توقف آن استفاده می‌شود.

پس از ضبط اسلایدهای مورد نظر و فشار دکمه اتمام ضبط و ورود به محیط اصلی نرم‌افزار، جعبه ابزاری در منتهی الیه سمت چپ نرم‌افزار برای اضافه کردن عناصر مختلف به اسلاید با هدف ایجاد توضیحات کامل‌تر و از نوار کناری آن (FILMSTRIP) برای مشاهده اسلایدهای ضبط شده و انتخاب آنها استفاده می‌شود. با انتخاب هر اسلاید در نوار پایینی که با نام TimeLine مشخص شده می‌توانیم اسلاید انتخاب شده و همچنین عناصر و صدای ذخیره شده روی آن را مشاهده کرد و در صورت نیاز تغییر داد.

در سمت راست نیز نوار Properties برای مشاهده ویژگی‌های عناصر انتخاب شده و نوارLibrary جهت مشاهده، ویرایش و اضافه کردن عناصر استفاده شده در پروژه به کار می‌رود. پس از پایان ضبط و ویرایش پروژه از مسیر File\‌Preview می‌توانیم پیش نمایشی از پروژه را در حالت‌های مختلف مانند (فقط اسلاید انتخاب شده)، (همه اسلایدها)، (از اسلاید انتخاب شده به بعد) و... را مشاهده کرد و در صورت تائید از مسیر File\Publish نسبت به ایجاد خروجی نهایی اقدام کرد.

خروجی نهایی این نرم‌افزار حالت‌های متنوعی داشته و می‌توان به صورت فایل فلش، فایل اجرایی، فایل چاپی و... آن را ایجاد کرد. قبل از ایجاد خروجی نهایی از طریق File\Publish Setting می‌توان تنظیمات پیشرفته‌تری روی فایل‌های خروجی اعمال کرد. برای اجرا و مدیریت اجرای فایل تولید شده هنگام پخش، همراه فایل یک پوسته پخش ضمیمه می‌شود که از مسیر Window\Skin Editor یا Shift+F11 می‌توان آن را فراخوانی کرد و تنظیمات دلخواه روی آن انجام داد. در شماره‌های بعدی درباره تنظیمات پیشرفته خروجی، پوسته پخش و ایجاد آزمون‌های الکترونیکی در محیط نرم‌افزار Captivate مطالب بیشتری ارائه خواهیم کرد.