مردابی در مکزیک؛ کلید حل معمای حیات مریخی

آب و دمای زیاد در میلیون‌ها سال پیش سبب شکل‌گیری صخره‌هایی از جنس سنگ گچ در کواترو سینگاس گردید. جالب اینجاست که تصاویر گرفته شده توسط مریخ نورد کیوریسیتی از برخی قسمت‌های مریخ نشان‌دهنده شباهتی شگفت‌انگیز بین این دو منطقه روی مریخ و روی زمین است. همین امر گروهی از پژوهشگران را به فکر بررسی جدی‌تر حیات باکتری‌ها در این منطقه غیرقابل سکونت از مکزیک انداخت.

وجود ترکیبات گوگردی حاصل از گذاره‌های آتشفشانی و مواد معدنی موجود در بستر دریا (کربنات‌ها و مولکول‌هایی دارای منیزیم) برای شکل‌گیری سنگ گچ ضروری است. میلیون‌ها سال قبل در این منطقه زمین گدازه زیر بستر دریا بسیار فعال بود. در واقع همین فعالیت شدید گدازه‌های زیر بستر دریا سبب جابه‌جایی قاره‌ای در دوره ژوراسیک شده بود. حدود 200 میلیون سال قبل بود که ابر قاره «پانجه آ» دچار گسستگی شد و قسمتی از آن به سمت شمال کره زمین حرکت کرد و به این شکل قاره‌ها در مکان کنونی خود قرار گرفتند.

اما در مورد مریخ اوضاع متفاوت است. دانشمندان نتوانسته‌اند حرکت تکتونیک را در پوسته این سیاره شناسایی کنند. با این حال بر این باورند که احتمالا یک شهاب سنگ بسیار بزرگ سبب ایجاد شکاف در دریای موجود در سطح مریخ شده است. این که در بخشی از این سیاره سنگ گچ پیدا شده، نشان می‌دهد که در گذشته آب موجود روی سطح این سیاره سرشار از مواد معدنی بوده و به خاطر برخورد شهاب سنگی بزرگ و ایجاد شکاف در دریای موجود در سطح مریخ، گوگرد نیز شکل گرفته است.

پیدا کردن مکانی در روی زمین که شباهت به محیط‌های فضایی ازجمله سطح مریخ داشته باشد به هیچ وجه کار ساده‌ای نیست، اما کواترو سینگاس در این میان یک استثناست. همین امر زیست‌شناسان فضایی را به فکر بررسی زندگی باکتری‌های این مرداب و ساختار ژنتیکی آنها انداخت.

توانایی زیاد این باکتری‌ها برای انطباق با محیط خشن این منطقه موجب شگفتی دانشمندان شد. همچنین یافته‌های حاصل از این بررسی‌ها نشان داد که دو گروه اصلی از باکتری‌ها در این مرداب حضور دارند. گروه اول که باکتری‌های «سبز» هستند و توانسته‌اند خود را با کمبود نیتروژن وفق دهند.

گروه دوم باکتری‌های «قرمز» هستند که از باکتری سودوموناس (Pseudomonas) و نیز میکروارگانیزم‌هایی که می‌توانند بدون فسفر زندگی کنند به وجود آمده اند. همچنین گروهی دیگر از باکتری‌ها وجود دارند که آبی بوده و درلایه‌های زیرین زندگی می‌کنند که البته تعدادشان از این دو گروه کمتر است.

بررسی نحوه استفاده این باکتری‌ها از فسفر می‌تواند به درک بهتر وضع حیات در سیارات دیگر که در آنها چندان خبری از فسفر و سایر مواد معدنی نیست کمک کند. نکته جالبی که در مورد حیات باکتری‌ها وجود دارد این است که این موجودات توانسته‌اند پس از بسیاری از تحولات مهم در حیات زمین ازجمله انقراض دایناسورها و بسیاری از موجودات آبزی دوران کهن همچنان به حیات خود ادامه دهند، اما تنها چیزی که نمی‌توانند خود را با آن وفق دهند نبود آب است. بی شک پژوهش‌های بیشتر در مورد باکتری‌های مرداب کواترو سینگاس می‌تواند به بشر برای درک راز حیات در سیارات دیگر کمک کند.

marsdaily / مترجم: صالح سپهری‌فر