پیش‌بینی سالی خشک و کم‌ بارش

بر اساس آخرین آمارها ، میزان بارش از ابتدای سال آبی جاری تا بیست و دوم آبان که نسبت به سال گذشته طی همین مدت 34 میلی‌متر بود، کاهش 50 درصدی داشته است.

بر اساس این گزارش، میزان بارش در مدت یاد شده نسبت به دوره درازمدت (44 ساله) نیز با کاهش 19 درصد روبه‌رو بوده‌است.

یعقوب همتی معاون هماهنگی حوضه‌های آبریز شرکت مدیریت منابع آب در گفت‌وگو با خبرنگار جام‌جم میزان بارش در حوضه‌های آبریز شش‌گانه کشور را کم توصیف کرد و گفت: در حوضه خلیج فارس و دریای عمان به عنوان یکی از بزرگ‌ترین حوضه‌های آبریز که 50 درصد آب سطحی کشور به این حوضه واریز می‌شود تاکنون 17 میلی‌متر بارش داشتیم که نسبت به سال گذشته 41 درصد و نسبت به درازمدت 26 درصد کاهش داشته است.

همچنین در حوضه دریای خزر نیز به عنوان یکی از حوضه‌های پربارش تاکنون 57 میلی‌متر بارش دریافت شده که نسبت به سال گذشته 58 درصد و نسبت به دوره درازمدت 26 درصد کاهش نشان می‌دهد.

به گفته همتی، حوضه آبریز دریاچه ارومیه نیز تاکنون 38 میلی‌متر بارش داشته که نسبت به سال گذشته 42 درصد و نسبت به درازمدت 5 درصد با کاهش بارش مواجه بوده است.

بر اساس این گزارش، حوضه فلات مرکزی ایران که در سال گذشته از میزان بارش استثنایی برخوردار بوده، در سال آبی جاری فقط 9 میلی‌متر بارش را به ثبت رسانده که نسبت به سال گذشته 50 درصد کاهش و نسبت به متوسط دوره درازمدت 10 درصد افزایش نشان می‌دهد.

معاون هماهنگی حوضه‌های آبریز شرکت مدیریت منابع آب همچنین درباره میزان بارش در حوضه مرزی شرق که نقطه خشک به شمار می‌رود، گفت: میزان بارش‌ها در این حوضه نسبت به درازمدت 60 درصد افزایش و نسبت به سال گذشته 11 درصد کاهش داشته است. در این حوضه طی مدت 52 روز هشت میلی‌متر بارندگی اتفاق افتاده است. در حوضه آبریز سرخس نیز طی مدتی که از سال آبی جاری می‌گذرد 17 میلی‌متر بارش صورت گرفته که نسبت به سال گذشته 35 درصد کاهش و نسبت به دوره درازمدت 21 درصد افزایش نشان می‌دهد.

به گفته همتی، سه حوضه آبریز کشور از حوضه‌های شش‌گانه، کاهش بارش و سه حوضه دیگر از افزایش بارش برخوردار بوده است.

این کارشناس حوزه آب همچنین درباره دلایل کاهش بارش‌ها گفت: به دلیل تغییر اقلیم، ناهنجاری‌هایی در بارش اتفاق افتاده که به تغییر الگو و توزیع بارش منجر شده است.

وی درباره چگونگی تغییر الگوی بارش معتقد است: در برخی مناطق پیش از این 30 تا 40 درصد بارش‌ها به صورت برف بوده که می‌توانستیم روی ذخایر آبی این نوع بارش حساب کنیم، اما اکنون به دلیل افزایش دمای زمین، این نوع بارش‌ها به صورت مایع ریزش می‌کند و معمولا در حوضه‌های آبریز کشور ذخیره نمی‌شود.

این گزارش می‌افزاید در برخی حوضه‌های آبریز کشور به دلیل تغییر الگوی بارش گاهی تعداد دفعات بارش زیاد است، اما میزان بارش از حجم کمی برخوردار است و قابل محاسبه در منابع آبی نیست. نمونه این تغییر الگو را می‌توان در حوضه ارس که یکی از حوضه‌های سی‌گانه کشور است، با ارزیابی‌های صورت گرفته مشاهده کرد.

به گفته همتی، در برخی حوضه‌های آبریز کشور به دلیل نبود بارش یکسان جریان سطحی ذخایر آبی با کاهش مواجه شده است.

معاون هماهنگی حوضه های آبریزشرکت مدیریت منابع آب همچنین تاکید کرد که پیک (اوج) سیلاب در کشور نیز تغییر کرده و نمونه آن سیل اخیر در مازندران است که به دلیل دخل و تصرف در حوضه رودخانه‌ها، سیلاب‌های تخریبی به وجود آمد، البته بخشی از آن نیز تحت تاثیر تغییرات اقلیمی است.

همتی با اشاره به این‌که طبق پیش‌بینی‌ها سال آبی جاری، سال خشک و کم‌آب خواهد بود، گفت: در سال گذشته فقط دو استان بیش از حد نرمال بارش داشت و 28 استان بارش‌هایی پایین‌تر از میزان سال قبل از آن را به ثبت رساند، اما در سال جاری بارش‌ها در 20 استان زیر حد نرمال پیش‌بینی شده است.

برپایه این گزارش، براساس پیش‌بینی‌های کارشناسان مدیریت منابع آب، میزان بارش در سال جاری 10 درصد زیر حد نرمال خواهد بود، البته مناطق شمالی کشور همچنان پربارش پیش‌بینی‌ می‌شود، اما حوضه آبی خلیج‌فارس هم از نظر میزان بارش و هم از نظر جریان سطحی آب سال خشکی را در پیش خواهد داشت و به این ترتیب برخی استان‌ها در خشکسالی و کم‌آبی به سر خواهند برد.

براساس این گزارش، در طول مهرماه، یک میلیارد و 800 میلیون مترمکعب جریان سطحی آب در رودخانه‌ها ناشی از بارش ایجاد شده که نسبت به سال گذشته که یک میلیارد و 400 میلیون مترمکعب بوده، 30 درصد افزایش نشان می‌دهد، اما نسبت به دوره درازمدت 24 درصد با کاهش جریان سطحی آب مواجه بوده‌ایم.

همتی درباره آخرین ذخایر آبی سدهای کشور نیز گفت: در حال حاضر 16 میلیارد و 800 میلیون مترمکعب موجودی ذخایر آبی سدهای کشور گزارش شده که نسبت به سال گذشته چهار درصد کاهش را نشان می‌دهد.

حجم ذخایر آبی کشور در سال گذشته 17 میلیارد و 590 میلیون مترمکعب بود و بخش قابل توجهی از ذخایر آبی سدها در سال جاری، ذخایر به جای مانده از سال قبل است و به دلیل مدیریت صورت گرفته، این منابع آبی ذخیره شده است.

براساس جدیدترین آمارها، هم‌اکنون 36 درصد از حجم سدهای کشور پر و 64 درصد حجم سدها خالی است که بیشتر ناشی از کاهش بارش و جریان سطحی آب در کشور است.

این گزارش حاکی است طی هفته گذشته بارش فقط در حوضه دریای خزر بوده است و سایر حوضه‌های شش‌گانه هیچ‌گونه بارشی نداشته‌ است. در برخی نقاط نیز یک تا 2میلی‌متر بارش گزارش شده است.

همچنین در برخی حوضه‌ها مانند حوضه رودخانه‌های جراحی و زهره در جنوب غربی استان خوزستان 82 درصد کاهش بارش نسبت به دوره درازمدت به ثبت رسیده است.

به گفته همتی، سال آبی گذشته از نظر میزان بارش سال خشک و کم‌آبی بود، سال آبی جاری نیز خشک و کم‌بارش پیش‌بینی شده و برخی نقاط کشور در دوره‌های خشکسالی چند ساله به سر می‌برد.

زیبا اسماعیلی - گروه اقتصاد