برای تولید ملی برنامه نداریم

رهبر معظم انقلاب، سال 1391 را سال «تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی» نامیدند و بر ضرورت مجاهدت اقتصادی و حضور جهادگونه ملت ایران در عرصه‌های اقتصادی تاکید کردند. به عنوان سخنگوی کمیسیون کشاورزی، روند اجرای این شعار را در دستگاه‌های اجرایی چگونه می‌بینید؟

اولین نفعی که دارد این است که ظرفیت‌های پر شده و خلأ‌های سرمایه‌گذاری و تولید در کشور مشخص می‌شود؛ نکته دوم این است که سرمایه‌گذاران و مشکلات آنها در راه تولید بهتر شناخته می‌شود؛ به‌عنوان مثال ما در سال‌های اخیر در بررسی‌های خود که عمده آنها در حوزه محصولات کشاورزی بود متوجه شده‌ایم که بخش قابل توجهی از کارخانه‌هایی که با صرف چند میلیارد هزینه ساخته شده‌اند و حالا زیر ظرفیت واقعی خود کار می‌کنند با مشکل نقدینگی روبه‌رو هستند.

مشکل نقدینگی یعنی این‌که کارخانه‌ای که با چند میلیارد تومان هزینه ساخته شده است؛ به واسطه نداشتن چند صد میلیون تومان نقدینگی نمی‌تواند نیازهای اولیه خود را تأمین کند و مجبور است زیر ظرفیت واقعی خود کار کند... اینجاست که اگر بررسی دقیق انجام شود و قطعی بودن این مشکل محقق شود دولت می‌تواند به جای دادن وام و تسهیلات به افرادی که می‌خواهند از صفر یک مجموعه تولیدی جدید را راه‌اندازی کنند و چند میلیارد بیت‌المال را برای ساخت این واحدها هزینه‌ کنند؛ به سراغ مجموعه‌هایی می‌رود که زیر ظرفیت کار می‌کنند.

من معتقدم وقتی مشخص شد اغلب کارخانه‌ها و واحدهای تولیدی کشور با مشکل نقدینگی روبه‌رو هستند؛ باید رویکرد دولت در اعطای مجوز و تسهیلات به واحدهای تولیدی جدید تغییر کند.

خیر. موضوعات دیگری هم باید در این زمینه مورد توجه قرار گیرد. در این زمینه، من معتقدم حضور نیروهای کار خارجی در کشور باید محدود شود؛ چون این کار هم از نظر ایجاد فرصت‌های شغلی و هم تامین مالی به نفع کارگران ایرانی است.

شما به وضعیت جامعه نگاه کنید، کسی نمی‌تواند منکر این موضوع شود که ما در کشور مشکل جدی اشتغال داریم. به نظر من بخشی از این مشکل به دلیل حضور اتباع خارجی و نیروهای کار غیرایرانی در کشور است. اتفاقات مالی بازار ایران و نوسانات ایجاد شده در بازار ارز طی ماه‌های اخیر که باعث شد کار کردن در ایران دیگر مانند گذشته برای آنها مقرون به صرفه نباشد، نشان داد که می‌توان با ابزارهای مالی حضور این کارگران را در کشور کنترل کرد و حالا وقت آن رسیده است که دولت در سال تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی از این فرآیند استقبال کند و میدان را برای نیروهای کار خارجی به نحوی تنگ کند که فضا برای کارگر ایرانی باز شود.

نیروی کاری که به کشور ما آمده و به عنوان نیروی کار خارجی ارزان مشغول شده است، در کارهای تخصصی فعال نیست که بر تولید اثر جدی داشته باشد و نوآوری بیاورد، بلکه این کارگران عموما در کارهای حاشیه ای مانند کار در کارواش‌ها، ساختمان‌ها و... مشغول هستند که خود این موضوع ترمزی در برابر رشد تکنولوژیک صنایع و واحدهای تولیدی است، یعنی ازدیاد نیروی کار یدی مانع رشد ماشین‌آلات صنعتی می‌شود؛ زیرا طبیعی است که اگر در کشوری نیروی کار، گران و کمیاب باشد صنایع به سمت مکانیزه شدن پیش می‌رود.

من معتقدم کارگران خارجی حاضر در کشور ما از روی ناچاری در هر بخشی و با هر شرایطی که فکرش را بکنید مشغول به کار می‌شوند که این از نگاه مهمان‌نوازانه ما هم خیلی مناسب نیست؛ علاوه بر این‌که عموم این افراد در کارهایی به خدمت گرفته می‌شوند که نیاز چندانی به قدرت تفکر خلاقانه ندارد. از‌همین‌رو عدم حضور آنها نه تنها ضربه‌ای به کشور ما نمی‌زند بلکه به افزایش اشتغال و تولید ملی نیز کمک می‌کند و مانع خروج درآمدهای ملی از مرزهای کشور می‌شود.

بله. من کاملا با شما موافقم، اما در زمینه کالاهای خارجی، معتقدم قاچاق بزرگ‌ترین لطمه را به تولید داخلی می‌زند. قاچاق بزرگترین دشمن اقتصاد ملی هر کشوری است و کشور ما نیز سالانه هزاران میلیارد تومان خسارت از بابت قاچاق کالا به کشور متحمل می‌شود. به‌عنوان مثال هر یک کیلو شیر خشک که به کشور قاچاق شود با افزوده شدن آب تبدیل به 10 کیلو یا به عبارتی 10 لیتر شیر می‌شود؛ در نتیجه این اتفاق گاودار ایرانی امنیت شغلی خود را از دست می‌دهد و تولید شیر برای او دیگر مقرون به صرفه نخواهد بود.

بله، همان‌طور که گفتم بهترین نمونه همین مساله قاچاق شیر خشک به کشور است که صنعت گاوداری و تولید لبنیات ما را به سمت نابودی می‌برد، اما از سال گذشته که تا حدودی جلوی قاچاق و واردات شیر خشک گرفته شد، به یکباره شاهد رشد قیمت شیر بودیم؛ این یعنی این‌که دامداری و تولید لبنیات دوباره برای تولید کننده ایرانی به صرفه شده است، ضمن این‌که مصرف کننده ایرانی هم کالای دست اول و بهداشتی و قابل اطمینان در دسترس خواهد داشت و دیگر نباید نگران آلودگی‌های احتمالی باشد که بواسطه شیر خشک قاچاق او را تهدید می‌کرد.

در همین مدت کوتاه، مقابله با قاچاق شیر خشک و افزایش قیمت شیر بر چرخه کشاورزی هم موثر بوده و حتی روی تولید علوفه هم اثر مثبت گذاشته است؛ زیرا با کم شدن قاچاق و واردات شیر خشک و محصولاتی از این دست، نگهداری دام و تولید شیر به صرفه شده به همین نسبت تعداد گاوها و سایر دام‌ها هم افزایش پیدا کرده است و همین موضوع موجب شده است تا تقاضا برای علوفه زیاد شود و مهم‌تر از همه اینها بخشی از کشاورزانی که از سر بیکاری به تهران و سایر شهرها مهاجرت کرده و در مشاغل کاذب مشغول به کار شده بودند، به مزارع خود بازگشته اند تا در بازار ایجاد شده در بخش تولید و فروش علوفه فعالیت کنند.

باید دانست قطع واردات در نظام کنونی جهان ممکن نیست؛ واردات یک تیغ دو لبه است و ما در مواردی مجبور هستیم برای حمایت از مصرف کننده واردات انجام دهیم؛ در مورد واردات باید تأکید کرد نه صرف بستن واردات منطقی است و نه آزاد گذاشتن آن؛ بلکه باید مرزی برای واردات و ممنوعیت واردات تعیین شود که در درون آن مرز مصالح و منافع ملی به بهترین وجه ممکن دیده شده باشد.

من معتقدم در حال حاضر برنامه مدونی برای کنترل واردات بر اساس برآورد نیازهای داخلی وجود ندارد و فقدان این برنامه یکی از دلایل متضرر شدن تولیدکنندگان داخلی است.

ترویج فرهنگ استفاده از کالای ایرانی و فرهنگ قناعت یکی از مهم‌ترین گام‌ها در حمایت از تولید داخلی است؛ زیرا اگر تک‌تک ما بتوانیم خود و فرزندانمان را قانع بار بیاوریم و اهمیت استفاده از کالای ایرانی را به آنها یاد بدهیم، بسیاری از مشکلات صنعت و کشاورزی ما خودبه‌خود حل می‌شود و ایران دیگر بهشت واردکنندگان نخواهد بود.

متاسفانه مدت‌هاست که می‌بینم برخی روزنامه‌های دولتی که کاملا با هزینه‌های بیت‌المال اداره می‌شوند، لابلای صفحاتشان تبلیغ محصولات و لوازم خانگی را می‌گنجانند که لوازم لوکس و خارجی هستند، این ترویج فرهنگ مصرف‌گرایی است. نمونه دیگر آن هم این که ما در فیلم‌ها خانه‌هایی را نمایش می‌دهیم که اولا مروج اشرافیگری هستند و ثانیا تمام تجهیزات به نمایش در آمده در آنها کالاهای خارجی است؛ این مهم‌ترین گیر کار ماست که همه مسوولان فرهنگی کشور برای رفع آن باید تلاش کنند.البته، من نمی‌خواهم از عملکرد برخی مسوولان در ترویج اشرافیگری دفاع کنم یا آنها را بدون تقصیر جلوه دهم، اما نکته مهم این است که دنیای امروز دنیای تسلط رسانه‌ها بر همه شؤون زندگی مردم است. در چنین دنیایی طبیعی است که مردم مهم‌ترین الگوهای خود را از رسانه‌ها انتخاب می‌کنند، از همین رو رسانه‌ها باید دقت بیشتری در ارائه تصویر زندگی مطلوب به مردم داشته باشند تا آنان را به دام مصرف‌گرایی و تجمل نیندازند.

اگر فرهنگ مصرف کالای ایرانی فراگیر شد، دیگر نخواهیم دید سبدی که تا دیروز در روستاهای ما بافته می‌شد، امروز از چین وارد می‌شود و در فروشگاه‌های صنایع دستی ما به فروش می‌رسد.