حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
نمایندگان توسعه انسانی
برای انجام این گفتگو بیشتر از یک ماه منتظر ماندم. نه این که مصاحبه شونده من بخواهد مرا بعمد معطل کند، نه. او آن قدر گرفتار است که هر زمان تلفن می کنم از او وقت مصاحبه بگیرم ، ماموریت است.
پیام می گذارم و شماره تلفن خودم را به همکارانش می دهم ؛ اما امیدوار نیستم که کسی به من تلفن کند.
چندبار دیگر تماس می گیرم باز هم موفق نمی شوم. سرانجام در یک روز تعطیل خانمی از سوی او تماس می گیرد.
تعجب می کنم و خوشحال می شوم که انگار بزودی به نتیجه خواهم رسید. همکار خانم می گوید: لطفا سوالاتتان را به شماره... فاکس کنید.
پس از مطالعه ، وقت مصاحبه تعیین می شود. مصاحبه شونده من سکینه تیمن ، رابط بهداشت نمونه سال 82است. سال 1369 وزارت بهداشت باانگیزه حل مشکلات بهداشتی حاشیه نشینان شهری و روستایی به طراحی و اجرای برنامه داوطلبان سلامت با عنوان رابط بهداشت اقدام کرد.
در واقع برنامه در مناطقی شکل گرفت که شبکه بهداشت و درمان به دلیل گسترش بی رویه جمعیت شهری ، کمترین پوشش مراقبت های بهداشتی را برای گروه های آسیب پذیر جامعه شهری داشت.
این برنامه با توجه به موفقیت چشمگیری که همراه داشت از سال 1372 در تمام نقاط شهری کشور به اجرا درآمد.
سرکار خانم تیمن ، بد نیست ابتدا بدانیم عنوان رابط بهداشت به چه کسی اطلاق می شود؛
قبل از این که به پرسش اول پاسخ بدهم بهتر است یک تعریف از مشارکت مردمی در کار سازندگی جامعه داشته باشیم.
مشارکت درگیری ذهنی و عاطفی اشخاص در موقعیت های گروهی است که آنان را برمی انگیزد تا برای دستیابی به اهداف گروهی یاری دهند و در مسوولیت کار شریک شوند. در این تعریف 3اندیشه مهم وجود دارد. درگیر شدن ، یاری دادن و مسوولیت پذیری.
مردم ایران مفهوم عینی و واقعی مشارکت مردم را در جریان پیروزی انقلاب اسلامی و سالهای دفاع مقدس تجربه کردند و انواعی از خدمات داوطلبانه در برنامه های اجرایی را لمس کرده اند و بخوبی توانایی تفکر و اقدام سازنده برای تحقق جلب مشارکت مردم در جامعه را به منظور توسعه پایه ، تامین ، حفظ و ارتقای سطح سلامت جامعه و بهتر زیستن را دارد و مشارکت مردمی در قالب داوطلبان سلامت با عنوان رابط بهداشت یکی از آن توانایی هاست که برای ارتقای سلامت جامعه و زنان گام برداشته است.
رابطین بهداشت چه وظایفی به عهده دارند؛
کسب آگاهی های بهداشتی با شرکت مداوم ، هفته ای 2 ساعت در کلاسهای آموزشی تا وقتی که با این برنامه ها همکاری می کند ادامه دارد و نیز کسب مهارت های ارتباطی برای برقراری یک ارتباط صحیح و صمیمانه با خانوارهای تحت پوشش به منظور انتقال پیامهای بهداشتی و تشویق و ترغیب آنها برای دریافت مراقبت های بهداشتی ازجمله این وظایف است که البته این موضوع پس از جلب اعتماد آنها عملی می شود.
بد نیست بدانید برقراری ارتباط میان واحدهای بهداشتی و مردم محله برای برآورده کردن نیازهای بهداشتی محله ، جمع آوری اطلاعات جمعیتی و آماری مربوط به مرگ ، تولد، مهاجرت ها، امور تنظیم خانواده و نیازهای بهداشتی از خانوارهای تحت پوشش و همچنین جلب مشارکت این خانوارها در حل مشکلات بهداشتی محله و فعال کردن آنها در زمینه بهبود وضعیت محیطی و ارتقای سلامت محله و همکاری با مسوولان بهداشتی و دیگر ارگان ها از وظایف این افراد به شمار می آیند. رابطان بهداشت علاوه بر پرداختن به مسائل مرتبط با سلامت جامعه ، برای بهبود وضع مالی خود و خانوارهای تحت پوشش هم تلاش می کنند به طوری که این رابطان ، به عنوان نمایندگان مردم ، برای برقراری ارتباط با بخشهای دیگر توسعه نظیر آموزش و پرورش ، شهرداری ، فرمانداری ، وزارت نیرو، آب و فاضلاب ، محیط زیست و دیگر سازمان های ارائه کننده خدمات شهری اقدام کرده اند.
آیا تمام مراکز بهداشت در سطح کشور رابط بهداشت دارند؛
حدودا 83 درصد واحدهای فعال مجری برنامه رابط بهداشتند که در سطح کشور در حدود 2 هزار و 240 واحد می شوند.
رابطان بهداشت ، نیروی افتخاری محسوب می شوند یا نیروی رسمی مراکز؛
رابط بهداشت یک داوطلب است و خدمات داوطلبانه اش ، الزاما با پاداش مادی همراه نیست. او یک نیروی افتخاری است که تجلی دهنده صفات والای انسانی به شمار می آید.
این روند ناخودآگاه و خودآگاه جامعه را به طرف ارزش های معنوی سوق می دهد.
میزان تحصیلات رابط بهداشت چقدر باید باشد؛
میزان تحصیلات رابط بهداشت از حداقل سواد خواندن و نوشتن تا تحصیلات دانشگاهی است. نتایج بررسی ها در سال 82حکایت می کند 28 درصد این خانم ها از تحصیلات در مقطع ابتدایی ، 38 درصد از تحصیلات در مقطع ابتدایی تا پایان مقطع متوسطه برخوردارند. آمار می گوید فقط 3درصد این افراد تحصیلات دانشگاهی داشته اند.
این طرح از سال 1369اجرا شد. شما معتقدید در این مدت چقدر پیشرفت داشته است؛
این برنامه از سال 1369 به شکل آزمایشی در جنوب تهران اجرا شد و اکنون در سراسر کشور در 308 شهرستان و 2هزار و 240 مرکز بهداشتی درمانی و پایگاه در حال اجراست. این گسترش ، حکایت از میزان پیشرفت دارد.
چند رابط بهداشت در سراسر کشور وجود دارد؛
بیش از 64 هزار داوطلب بهداشت شهری و 13 هزار داوطلب روستایی در سراسر ایران با نظام سلامت همکاری می کنند.
آیا رابطان بهداشت مستقیم خودشان به منازل مراجعه می کنند یا این که مکانی در مراکز برای مراجعه خانواده ها به آنها وجود دارد؛
هر رابط دست کم 50 خانوار را تحت پوشش دارد و مهارت هایی کسب شده در ارتباط با سلامت مردم را مستقیما به خانوارها منتقل می کند.
این افراد چه آموزش ها و مهارتهایی کسب می کنند؛
برای آموزش این داوطلبان در زمینه های بهداشتی و دیگر مهارت ها، حدود 5 هزار مربی که دوره شیوه آموزش مشارکتی بزرگسالان را آموخته اند در سطح کشور وجود دارد.
برای ارتقای دانش و مهارت های زندگی سالم و مولد رابطان بهداشت و خانوارهای تحت پوشش آنها، با هماهنگی های بین بخشی از متخصصان دیگر بخش ها که به شکلی خدمات آنها با سلامت جامعه مرتبطند، به عنوان داوطلبان متخصص استفاده می شود.
اکنون حدود 3هزار و 500نفر داوطلب متخصص بدون هیچ گونه پاداش مادی با این طرح همکاری می کنند.
چه برنامه هایی برای آینده دارید؛
در آینده نزدیک فراخوان عمومی برای جذب داوطلبان متخصص در کشور خواهیم داشت.
امیدوارم افراد متخصص در هر زمینه ای که فکر می کنند با انتقال بخشی از اطلاعاتشان ، می توانند سهمی در سلامت مردم داشته باشند، دریغ نورزند و با برنامه داوطلبان بهداشت در سراسر دانشگاه ها یا دانشکده های حوزه معاونت بهداشت ستاد مشارکت مردمی همکاری کنند.
بد نیست در پایان بدانیم هم اکنون چند رابط بهداشت در سطح شهر تهران حضور دارند؛
حدود 8هزار رابط بهداشتی در تهران فعالیت می کنند.
مریم زنگنه 
گفت و گو
