حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
شهرها و جاذبهها
یادگار صدر اسلام در فهرج
روستای باستانی فهرج در 60 کیلومتری شرق استان یزد، در مسیر یزد ـ کرمان و در دل کویر قراردارد.
این روستا یکی از مراکز اسکان اولیه ایرانیان بوده و «پهره» نام داشته است، اما آن چیزی که بر شهرت و ارزش این روستای تاریخی افزوده، مسجد جامع آن است که قدمتش به نیمه اول قرن اول هجری در زمان ساسانیان برمیگردد و 8 ستون بزرگ، شبستان کوچک و شکل بنای آن به خوبی نشاندهنده معماری دوره ساسانی است.
این مسجد همچنین قدیمیترین مسجد ایران است که منار گلی نهچندان بلند آن در قرن سوم به بنای اصلی اضافه شده که در عینحال راه دسترسی به پشت بام نیز هست و از همه مهمتر این که، تنها مسجدی است که در جهان اسلام با قدمت زیاد، ساختمان آن از ابتدا تاکنون تغییری نکرده است.
البته مسجد جامع فهرج، تک مناره است که این منار به عنوان نشانه آبادی نیز از دور نمایان است. این مناره و گرمخانه کوچک مجاور آن که تماما از خشت بنا شدهاند به دلیل کاهش ابعاد خشتها در مقایسه با مسجد اولیه، جزو عناصر الحاقی به شمار میرود.
معماری مسجد جامع فهرج، معماری بسیار ساده و بیتکلفی است و تزیینات آن متاثر از اولین مسجدی است که در مدینه ساخته شد و نمونهاش کم یا بیش در مساجد صدر اسلام نیز دیده میشود.
در دیوار قبله، قاببندی مختصری وجود دارد که جهت قبله را مشخص میکند.
ستونهای این مسجد هم از آنجا که با خشت ساخته شدهاند، قطور و حجیم به نظر میرسند و گوشه اغلب آنها به طرز هنرمندانهای گرد شده تا به لحاظ بصری، تناسب و زیبایی آنها حفظ شود.
ساختمان مسجد جامع فهرج تماما از خشت و گل است و پوسته نازکی از گچ، قسمتهایی از دیوارههای داخلی آن را پوشانده است.
این بنا در طول زمان دچار آسیبهای فراوانی شده است، اما در جریان مرمت آن، سعی شد تا اصالت آن حفظ شود و نوع معماری آن مخدوش نشود. مسجد جامع فهرج سال 1349 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.
امیر ترقینژاد / جامجم یزد
گفت و گو
