گردش در بازارهای سنتی

این بازارها هنوز هم محلی برای بازدید گردشگران هستند؛ بویژه گردشگران خارجی که برای یافتن و دیدن چنین مکان‌هایی لحظه‌شماری می‌کنند، اما به یاد داشته باشیم تفاوت‌های زیادی بین این گونه بازارها و پاساژهای تجاری مدرن وجود دارد.

به نظر می‌رسد یکی از تفاوت‌های بازارهای سنتی و مراکز خرید جدید این است که رفتن به بازارهای سنتی تنها به منظور خرید نیست. بازارهای سنتی را باید به عنوان موزه‌هایی زنده دید که در آنها فرصت خرید نیز مهیاست.

دوم این که بازار به مثابه ستون فقرات شهرهای ایرانی بوده که نبض حیات اقتصادی، اجتماعی و حتی فرهنگی شهر در آنجا می‌تپیده است، همچنین در سالیان نه‌چندان دور، بازارها دروازه‌‌های اصلی را به مرکز شهر متصل می‌کردند، به این ترتیب که بازارهای اصلی و دائمی در امتداد اصلی‌ترین محور شهر جای داشتند و از دروازه شهر آغاز شده و به مرکز شهر ختم می‌شدند.

سوم این که بازارها عموما بافتی پیچیده، اما منظم دارند. علت این موضوع هم سیر شکل‌گیری آنهاست که به مرور زمان تکامل یافته است، اما این نکته را هم در نظر داشته باشید که بازار‌ها برای خود راسته‌ها و بخش‌های مجزایی دارد، پس اگر به دنبال کالایی خاص هستید، حتما قبل از گم شدن در پیچ و خم‌های بازار سنتی، محل راسته مورد نظر خود در بازار را پیدا کنید.

چهارمین نکته‌ای که باید به آن اشاره کرد، تقسیم‌بندی درون بازارهاست که به این شکل بوده است:

ـ راسته (اصلی‌ترین شریان بازار)

ـ رسته (شریان فرعی)

ـ دالان

ـ سرا یا خان

ـ تیم یا تیمچه

ـ خانبار یا انبار

نکته دیگری که باید به آن اشاره کرد، این است که کارکرد، بازار در گذشته تنها جنبه تجاری آن نبوده و بازار مرکزی برای تجمع، تبادل افکار و اخبار و همچنین استراحت و صرف خوراک بوده است. بازارهای سنتی ایران همیشه در کنار مجموعه‌ها و شریان‌های شهری و روستایی و همجوار با اماکن عمومی نظیر گرمابه، مسجد، مدرسه و... بنا می‌شده است. امروزه در فضاهای مدرن نمونه‌ای کوچک‌تر از همین کارکرد را در کافی شاپ‌ها و رستوران‌های پاساژهای مدرن مشاهده می‌کنیم. پس در بازدید از بازارهای سنتی، صرفا به‌دنبال خرید نباشید و از غذاخوری‌های سنتی و چایخانه‌های آن هم استفاده کنید.

و آخرین نکته این که برای خرید از بازارهای سنتی، سنت قدیمی چانه‌زدن و تخفیف گرفتن را فراموش نکنید. این در بازارهای سنتی یک قانون است که حتی بعضی فروشندگان از شما انتظار دارند آن را رعایت کنید.

فاطمه کردی