هومیوپاتی ترکیبی از لغات یونانی و لاتین است. Homion به معنای مشابه و Pathos به معنای درمان است ، این واژه در زبان فارسی به «مشابه درمانی» ترجمه شده است.
در هومیوپاتی از موادی استفاده می شود که تاثیرشان نه به دلیل تضاد آنها، بلکه به دلیل همانندی و تاثیر کلی آنها است.
توجه به بعضی از تجربیات روزمره ما می تواند مفهوم مشابه درمانی را روشن کند. در سوختگی ها استفاده از آب گرم سریع تر سوختگی را التیام می بخشد؛ در حالی که آب یخ با وجود بهبود اولیه سوزش آن را بیشتر می کند یا مثلا هنگامی که شخصی به علت تحریک شدید دچار شوک عصبی شده است ، با وارد کردن تحریک دیگری درمان خواهد شد.
اصل تشابه پایه و اساس درمان در هومیوپاتی است. مطابق این اصل هر عاملی که بتواند در بدن فرد سالم ایجاد بیماری و علایم خاصی را بکند می تواند بیماری با علایم مشابه را درمان کند.
قانون دیگر در هومیوپاتی اصل «داروی واحد» است ؛ یعنی برخلاف پزشکی رایج که برای هر علامت بیماری داروی جداگانه ای در نظر گرفته می شود، در اینجا برای درمان تمام علایم فرد بیمار فقط یک دارو تجویز می شود.
البته در اکثر موارد پزشکان هومیوپات به بیماران توصیه می کنند داروهای معمول مورد استفاده را که توسط متخصصان تجویز شده مطابق دستور مصرف کنند؛ زیرا در صورت قطع داروها عواقب خطرناکی متوجه بیمار می شود.
از قوانین دیگر هومیوپاتی قانون غلظت حداقل است. یعنی تهیه هر داروی هومیوپاتی نیاز به رقیق کردن های متوالی توام با ضربه زدن و تکان دادن های منظم دارد.
این عمل را «تواندار کردن» می گویند که از مشخصات عمده داروهای هومیوپاتی است. بد نیست بدانید برای بررسی اثر داروهای هومیوپاتی داروها روی انسان های سالم آزمایش می شود؛ یعنی دارو را به یک گروه از افراد سالم می دهند و اثرات آن را یادداشت می کنند.
این علایم در یک کتاب دارویی به ثبت می رسد، سپس این داروها به بیمارانی داده می شود که علایم بیماری شان ، شبیه علایم تولید شده در یک فرد توسط یک داروی خاص است.
تاکنون حدود 4000 نوع داروی هومیوپاتی شناخته شده و مورد استفاده واقع می شود. نکته ای که متخصصان هومیوپاتی بر آن تاکید می کنند این است که این شیوه درمانی می تواند نوعی کمک و مکمل برای پزشکی رایج باشد. در هومیوپاتی از کلیه داده ها و آزمایش های پزشکی رایج هم استفاده می شود.
در واقع این شیوه درمانی نگرشی متفاوت در عالم پزشکی است و هرگز به عنوان جایگزینی روشهای پیشرفته درمانی شناخته نمی شود.
متخصصان چه می گویند؛
در کشور ما وضعیت هومیوپاتی در حال حاضر چگونه است؛ در پاسخ به این پرسش ، دکتر علی مظاهری نژاد، دبیر انجمن هومیوپاتی ایران می گوید: برای حمایت از بیماران و پزشکان هومیوپات و جلوگیری از سودجویی افراد فرصت طلب انجمن هومیوپاتی ایران در آذر ماه سال 1380 با عضویت 113 پزشک به تصویب وزارت کشور رسید و رسمیت یافت و در حال حاضر تنها پزشکانی که دوره دو ساله هومیوپاتی را در یک مرکز معتبر دانشگاهی گذرانده باشند، می توانند از این روش برای درمان بیماران استفاده کنند. اما مشکل هومیوپاتی در کشور ما تنها سوئاستفاده احتمالی از آن نیست.
تصورات غلط بسیاری از مردم که از ناآگاهی آنها ناشی می شود، موجب شده است گروهی از بیماران که بعضا از روشهای پزشکی رایج نتیجه نگرفته اند با مراجعه به پزشک هومیوپات انتظار درمان بیمای های لاعلاج را داشته باشند.
دکتر اردوان شهردار، رئیس انجمن هومیوپاتی ایران و متخصص هومیوپاتی با رد هر گونه توقع غیرمنطقی از این شیوه درمانی و بیان این نکته که: «هومیوپاتی معجزه نمی کند» به نکات جالبی درباره محدودیت های این شیوه درمانی اشاره می کند. وی محدودیت های هومیوپاتی را به دو گروه تقسیم می کند.
اول محدودیت های مطلق مثلا وقتی بیمار به سیروز پیشرفته کبدی مبتلا است که در آن بافت کبد از بین رفته است یا پارکینسون پیشرفته ای دارد که سلولهای مغزی را دچار آسیبهای غیرقابل برگشت کرده است ، در این گونه موارد هومیوپاتی فاقد توانایی در درمان بیماران است.
مورد دوم محدودیت های نسبی است مثلا گاهی طی فرآیند درمان باید مراقبت های ویژه ای از بیمار به عمل آید که نیاز به بستری شدن در بیمارستان دارد.
از جمله این موارد می توان بیماری آسم یا مشکلات پوستی مزمن را مثال زد که علاوه بر درمان هومیوپاتی باید از پزشکی رایج نیز کمک گرفت و هرگز نباید داروهای مورد استفاده بیمار را قطع کرد.
دکتر شهردار تاکید می کند که پزشک هومیوپات از تمامی امکانات موجود در طب رایج همچون آزمایش های پزشکی ، دارویی و... بهره می گیرد و هومیوپاتی نوعی درمان مکمل برای بعضی از بیماران محسوب می شود.
وی یادآوری می کند که مردم باید به محدودیت های هومیوپاتی توجه کنند. نکته جالب این است که در نسخه کامل کتاب آموزش استاندارد هومیوپاتی که مورد تایید اتحادیه اروپا قرار گرفته ، یک سرفصل کامل به محدودیت ها و ناتوانی های این روش درمانی اختصاص دارد و در همین بخش تاکید شده که هومیوپاتی در چه مواردی نباید دخالت کند.
به هر حال ، این شیوه درمانی موافقان و مخالفان خود را دارد و صرف نظر از این موضوع ، باز هم متخصصان تاکید می کنند هومیوپاتی معجزه نمی کند.