برداشت‌های فرامتنی

واقعیت دارد که «سینما»ی ما روزگار خوبی ندارد ـ فروش خوب و خارج از عرف 2 فیلم در اکران نوروزی امسال را نادیده بگیرید ـ عمده مسائل تلخکامی سینمای ما نیز در تولید و نمایش فیلم‌ها خلاصه شده است. اما به هر حال وقتی دلایل یک عدم توفیق ردیف می‌شود خیلی‌ها «برداشت‌های فرامتنی» خودشان را منظور می‌کنند و اتفاقا دوست دارند همین «برداشت‌های فرامتنی» اصل موضوع‌ انگاشته شوند و یکی از همین برداشت‌های فرامتنی موضوع رویارویی تلویزیون و سینماست.

دیدار هفته پیش جواد شمقدری و عزت‌الله ضرغامی باعث شد که این نگاه کمرنگ‌تر شود. معاونت سینمایی وزارت ارشاد در طول این سال‌ها کوشیده اوضاع نابسامان سینما را بسامان کند. اما وقتی بسیاری از اجزای این سینما با هم همخوانی ندارد طبیعی است که در جاهایی نواقص و کم داشت‌هایی پدیدار شود و از آنجا که طبیب حاذقی برای این سینما نسخه‌ای نپیچیده است برخی نسخه‌نویسان، استقبال از برنامه‌های تلویزیونی یا رویکرد تلویزیون در ساخت انبوه فیلم تلویزیونی را از جمله دلایل رکود سینما عنوان کرده‌اند.

اما برای آنها که با واقعیت‌ها و پشت صحنه سینما آشنا هستند، روشن است که مشکلات سینمای ما، بیشتر به ساختار درونی آن و نبود ساز و کار کافی برای تغییر و تحول آن برمی‌گردد تا چیزهای دیگری که چندان به خود سینما مربوط نمی‌شوند.

صداوسیما در طول این سال‌ها برنامه‌های مختلفی درباره سینما تهیه کرده است و بسیار کوشیده با ارائه برنامه‌های گوناگون و کارشناسان شناخته شده حوزه سینما و تلویزیون برنامه‌های متفاوت و راهگشایی را در این زمینه ارائه کند که شاخص‌ترین این برنامه‌ها که کم‌کم به یک برنامه «جریان‌ساز» و «موثر» تبدیل می‌شود برنامه «هفت» است.

چند سال پیش با مسوول یکی از بخش‌های رسانه ملی درباره کمتر پخش شدن فیلم‌های ایرانی در تلویزیون صحبت می‌کردم، او گفت: هر سازمانی برای خودش قانون و قواعدی دارد که نمی‌تواند از آن عدول کند. ما هم دوست داریم بیشتر آثار ایرانی را پخش کنیم. اما وقتی فیلم‌های سینمای ایران ملاحظات ما را مثل پوشش افراد و طرح برخی از مسائل خلاف عرف در نظر نمی‌گیرند، طبیعی است که ما نتوانیم این آثار را از تلویزیون پخش کنیم.

اما دیدار اخیر معاونت سینمایی با رئیس سازمان صداوسیما می‌تواند نشانگر این موضوع باشد که فصل جدیدی در روابط سینما و رسانه ملی آغاز شده است. تلویزیون می‌خواهد با امکاناتی که دارد «اسباب بزرگی» سینما را آماده کند به شرط آن که این سینما و اصحاب آن نیز بخواهند «طرحی نو» دراندازند.

مهدی غلامحیدری
گروه رادیو و تلویزیون