در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
البته شاید تصور کنید این که فردی بتواند به این راحتی بیماری خود را مخفی کند کمی اغراقآمیز باشد، ولی در کمال ناباوری این مساله معضل بزرگی محسوب میشود و یکی از آسیبهای جدی است که میتواند زندگی بسیاری از ما را به چالش بکشد.
پس بهتر است با برخی از شایعترین مشکلات جسمی و روحی آشنا شویم تا در صورت نیاز با واقع بینی و آگاهی در مسیر ازدواج گام برداریم یا حتی اطرافیان خود را راهنمایی کنیم.
آزمایشات قبل از ازدواج
چند سالی است که در بسیاری از کشورها از جمله کشور ما، آزمایشاتی قبل از ازدواج از زوجین به عمل میآید تا از برخی بیماریها و معضلات شایع پیشگیری شود. در ایران این آزمایشات شامل VDRL یا سیفلیس، تالاسمی و اعتیاد است. بعلاوه در صورت نیاز به برخی خانمها واکسن کزاز تزریق میشود. این آزمایشات به منظور ایمنسازی افراد از بیماریهای قابل پیشگیری صورت میگیرد.
در واقع تالاسمی نوعی بیماری ارثی است که در آن مغز استخوان قادر به ساختن زنجیرههای هموگلوبین طبیعی به مقدار کافی نیست. هموگلوبین مادهای است که در سلولهای قرمز خون وظیفه انتقال اکسیژن را بر عهده دارد. این بیماری در کشور ما از شیوع بالایی برخوردار است به همین دلیل به عنوان جزئی از آزمایشات قبل از ازدواج قرار گرفته است.
تالاسمی بر 2 نوع مینور و ماژور تقسیم میشود که نوع مینور بیشتر یک صفت است تا یک بیماری و میتواند هیچ علامتی نداشته باشد و اگر فقط یکی از زوجین این صفت را داشته باشد، مشکل خاصی پیش نمیآید ولی اگر هر دو فرد دچار آن باشند با احتمال 25درصد فرزند آنها به تالاسمی ماژور مبتلا میشود که بیماری بسیار شدیدی است و فشار زیادی به خانواده و جامعه وارد میکند.
خوشبختانه تشخیص تالاسمی این روزها کار خیلی سختی نیست و در همان آزمایشگاههای مورد نظر دفاتر ازدواج براحتی قابل انجام است. در آزمایش خون دو طرف شاخصهای تالاسمی اندازهگیری میشود و در صورت شک به یکی، آزمایش پیچیدهتر انجام میگیرد تا تشخیص حتی مشکوک تالاسمی نیز محرز شود.
همچنین همانطور که اشاره شد آزمایش سیفلیس هم در لیست آزمایشهای قبل از ازدواج قرار دارد.
نوعی بیماری مقاربتی قابل پیشگیری که میتواند بدون علامت باشد سیفلیس است. این بیماری به خودی خود ممکن است مشکل کوچکی برای فرد مبتلا محسوب شود، ولی در زمان بارداری میکروب عامل آن از جفت رد میشود و باعث مشکلات بسیاری در جنین و نوزاد آینده میشود. این بیماری براحتی با یک آزمایش خون و تستی به نام VDRL قابل شناسایی است و میتوان با این آزمایش ساده مانع بروز مشکلات آینده شد.
بیماری پنهان نسل امروز
شاید متعجب شوید وقتی بفهمید خیلی از ما ممکن است بدون اینکه خود بدانیم مجذوب رفتارهای یک بیمار روانی میشویم، بویژه اینکه روان هویت مادی ندارد و به همین دلیل تشخیص بیماریهای آن با توجه به تظاهرات متنوع و غیراختصاصی از عهده بسیاری از ما خارج است. در این مواقع بهترین راهکار این است که از طرف مقابل بخواهید به همراه شما نزد یک مشاور بیاید. به این ترتیب هر دو شما ویزیت و با ویژگیهای یکدیگر بیشتر آشنا میشوید. البته این مطلب را با شیوهای بیان کنید که باعث ناراحتی یا جبهه گرفتن طرف مقابل خود نشود.
در همین بررسیها بسیاری از مسائلی که در آینده میتواند به مراتب آزاردهندهتر باشد کشف میشوند و میتوانید با کمک هم راهحل مناسبی در پیش بگیرید.
مهمترین شرط ازدواج برخورداری از بلوغ عاطفی و سلامت روان است و بیش از سن تقویمی، سن عقلی ضامن تداوم زندگی خواهد بود. البته سلامت روان مثل سلامت جسم، امری پویا و نسبی است؛ یعنی هر فردی میتواند به دلایلی مثلا به افسردگی مبتلا شود و پس از مدتی هم بهبود بیابد، ولی آنچه مشکلساز است بیماری مزمنی است که برخی موارد حتی خود فرد نیز از آن خبر ندارد و میتواند زمینهساز مشکلات بسیاری حتی جدایی شود. برای شناخت بیماریهای روانی آگاهی از ویژگیهای یک روان سالم ضروری است. فردی از سلامت روان برخوردار است که خود و مسوولیتها و نقشهای خود در محیطهای گوناگون را بشناسد و بازخوردهای مناسبی بروز دهد. همچنین از یکپارچگی و یک نظام ارزشی منسجم بهرهمند باشد. فردی از لحاظ روانی سالم محسوب میشود که دارای احساس مسوولیتپذیری و اعتماد به خود باشد و بتواند ارزشهای شخصی، فردیت و یگانگی خود را در حالی که با اجتماع و محیط رابطه مسالمتآمیز و پایداری دارد، حفظ کند. این فرد مسلما از نقایص و ضعفهای خود باخبر است و بر رفتارهایش تسلط دارد. داشتن انعطافپذیری و قدرت تطابق با شرایط جدید هم از معیارهای مهم سلامت روان محسوب میشود.
برخی اوقات داشتن رفتارهای عجیب و غیرمعمول یا رفتارهای نمایشی بیانگر اختلال شخصیت است نه الزاما بینظیری فرد. پس با دیدن چنین رفتارهایی با خوشبینی بیش از حد و خیالپردازی به توجیه نپردازید، بلکه بکوشید به درستی رفتارهای طرف مقابلتان را تفسیر کنید یا از مشاور کمک بگیرید.
اگر نامزد شما اغلب اوقات بیاشتها است، تمرکز ندارد، احساسات مختلف از جمله شادی و غم و عصبانیت را نمیتواند تجربه کند، مشکلات خواب دارد یا مسائلی از این قبیل، براحتی از کنار این قضیه نگذرید. شاید نشانهای از یک بیماری روحی مثل افسردگی باشد. همچنین اگر فردی از آزار و بازی با عواطف دیگران لذت میبرد، میل به استثمار دیگران یا محرومسازی و دریغ از دیگران را دارد، با نکوهش و تحقیر دیگران سرگرم میشود ممکن است دچار بیماری سادیسم باشد.
در این میان، تردیدها، نگرانیها و باورهای خرافی که جنبه افراطی وشدید داشته باشند، وسواس نامیده میشوند. این اختلال در تمامی سنین میتواند بروز کند و آرامش فرد و اطرافیان او را مختل نماید. وسواس انواع مختلف دارد و تظاهرات آن میتواند از ترس از آلودگی، شکیات دینی یا اخلاقی مفرط، پرسشهای مکرر و اعتراف تا ذخیرهسازی و انبار کردن باشد. بعلاوه علائم دیگر وسواس شامل ترس از احتمال وقوع اتفاقات وحشتناک، زهدورزی و عبادت مفرط، اعتقاد به اعداد سور و نحس، مو کندن از بدن و دیگر تظاهرات میشوند.
از آنجا که بسیاری از شما ممکن است تجربه برخورد با بیماران روانی را نداشته باشید شاید بهتر است با کوچکترین شکی در این زمینه به یک مشاور یا روانپزشک مراجعه کنید تا خیالتان را راحت کند.
چگونگی شناخت علائم بیماریهای داخلی
بیماری هپاتیت B نوعی بیماری ویروسی کبد است که با بی اشتهایی،درد شکم، تب،ضعف، خستگی و بیحالی، زردی، تهوع و اسهال در مراحل حاد بروز میکند. البته پس از مدتی علائم آن برطرف میشود و فرد بدون داشتن علامتی ناقل ویروس خواهد بود و میتواند بسیاری را به این بیماری مبتلا کند. شاید تعجب کنید که گاهی بسیاری از افراد از ابتلای خود بی خبرند و درصد بالایی از این افراد ممکن است تا آخر عمر علامتی نداشته باشند و حتی فرزندان سالم داشته باشند، ولی احتمال ابتلای همسر و اطرافیان آنها زیاد است.
این بیماری براحتی با یک آزمایش خون قابل تشخیص است. در این آزمایش آنتی ژن(مادهای که در ساختمان ویروس وجود دارد) شناسایی میشود و به همین دلیل آزمایش قابل اعتمادی است.
همانطور که میدانید یکی از مهمترین غددی که در فرآیند ازدواج از اهمیت خاصی برخوردار است گنادها یا همان غدد جنسی هستند. گنادها نه تنها در روند بلوغ نقش دارند، بلکه در باروری فرد و تمایلات جنسی وی نیز با اهمیتاند.
در خانمها مشخصه بارزی که نمایانگر محور طبیعی بلوغ و باروری است، همان سیکلهای قاعدگی است و در صورت بروز منظم این سیکلها، بسیاری از نگرانیها در این زمینه برطرف خواهد شد. ولی این مساله در مورد آقایان صادق نیست و جز در مراحل بلوغ، تظاهرات بارزی در صورت اختلال وجود ندارد.
بیماریهای ژنتیکی بسیاری وجود دارند که میتوانند با دیسژنزی (تکامل غیرطبیعی) یا آژنزی (عدم تکامل) گنادها همراه باشند که البته بسیاری از آنها در بلوغ شناسایی میشوند و اگر شناسایی نشوند ممکن است زمانی که فرد برای ارزیابی علل ناباروری مراجعه کند به این مسائل پی ببرد.
برخی علائم این بیماریهای ژنتیکی میتواند قد بسیار بلند یا بسیار کوتاه، گوشهای پایینتر از حدطبیعی، چینهای غیرطبیعی دور چشم (epicantal folds)، صورت تخت، اندامهای کوتاه و هوش پایینتر از حد طبیعی باشد. بسیاری از مشکلات گناد با سونوگرافی قابل تشخیص هستند و در صورتی که طرف مقابل شما این علائم را همراه با سابقه خانوادگی قوی داشت، میتوانید به وسیله سونوگرافی با درصد اطمینان بالایی از سلامت این ارگانها آگاه شوید. راه دیگر آزمایش ژنتیک است که هزینه بالایی دارد ولی برخی اوقات بسیار کمککننده است.
یکی دیگر از بیماریهای بسیار شایع دیابت است که تمام عمر با فرد خواهد بود. دیابت نیاز به مراقبتهای ویژه دارد که در صورت همکاری خانواده و همسر میتوان تا حد زیادی از عوارض آن پیشگیری کرد. علائم دیابت به صورت پرنوشی، پرادراری، تغییرات وزن، خستگی مفرط، تاری دید، حملات هیپوگلیسمی(افت قند) در صورت استفاده از داروهای کاهنده قند خون و علائم بسیار دیگر بروز مییابد. جالب است بدانید این بیماری به سهولت و با یک آزمایش قند خون قابل تشخیص است که در صورت وجود علائم بالینی تشخیص قطعی میشود.
تیروئید یکی از مهمترین غدد درون ریز بدن است. در واقع جایی از بدن نیست که تحت تاثیر تیروئید نباشد، بنابراین اختلال آن میتواند اثرات گستردهای بر بدن داشته باشد، حتی باعث ناباروری فرد شود. خوشبختانه در صورت شناسایی، بیماریهای تیروئید تا حد زیادی قابل کنترل هستند و علائم آن با درمان قابل برگشت هستند. در صورت خشکی پوست، چاقی نامتناسب با تغذیه فرد، ورم بدن بخصوص ورم صورت، عدم تحمل سرما، کاهش قدرت عضلانی ممکن است فرد دچار کم کاری تیروئید باشد و از طرفی پوست مرطوب، لاغری با وجود پرخوری، عدم تحمل گرما، لرزش دست و پا، دمای بالای بدن، بیرون زدگی چشمها میتوانند نشانگر پرکاری تیروئید باشند. خوشبختانه بیماریهای تیروئید علیرغم مشکلات فراوانی که در بر دارند براحتی قابل شناسایی هستند و با یک آزمایش خون که نیازی هم به ناشتایی ندارد میتوانید به وجود آنها پی ببرید. البته متاسفانه بیماریهای تیروئید کمتر بهطور کامل درمان میشوند و اغلب اوقات تا آخر عمر باید دارو مصرف شود، ولی عوارض آن قابل پیشگیری هستند.
شناسایی مبتلایان به بیماریهای قلبی ـ عروقی
بیماریهای قلبی ـ عروقی از جمله بیماریهای خطرناکی هستند که همواره زندگی فرد مبتلا را تهدید میکنند. فردی که دچار این بیماری است به طور قابل توجهی توانایی و انرژی کمتری نسبت به هم سن و سالان خود دارد و در بالا رفتن از کوه، پله یا دویدن دچار تنگی نفس و درد قفسه سینه میشود. حتی گاهی این افراد به علت تنگی نفس نیمه شب از خواب بیدار میشوند و پس از مدتی نشستن یا قدم زدن احساس بهتری پیدا میکنند و این مساله علامت بدی محسوب میشود. ناخنهای این افراد همانند افراد کم خون ممکن است تغییر شکل دهد، ورم دستها و پاها میتواند علامت دیگری باشد، رنگ پریدگی صورت و مخاط و تغییر شکل قفسه سینه از علائم دیگر بیماریهای قلبی است. در صورتی که بیماری فرد شدید باشد، ممکن است وقتی مینشیند در حالی که به جلو خم شده احساس راحتی کند. تپش قلب، بسیاری از اوقات این افراد را آزار میدهد. در هر صورت بیماری قلبی را هم میتوان براحتی از روی علائم و اکوکاردیوگرافی تشخیص داد.
اکوکاردیوگرافی یک روش تشخیصی قابل اطمینان و غیرتهاجمی است که میتوان از آن کمک گرفت. این وسیله بسیار شبیه سونوگرافی است و خطری برای بیمار ندارد.
دنیا پر از چیزهای قشنگ است که میتوان با آنها بر زشتیها و ناراحتیها غلبه کرد. درست است که بیماریهای بسیاری وجود دارند و مسائل نگرانکننده بسیاری هستند که ممکن است مارا نگران کنند ولی باید توجه داشته باشید هیچ یک از ناراحتیهای دنیا ارزش از دست دادن احساسات قشنگ را ندارند. اگر کسی را یافتید که میتوانستید با او طعم عشق را بچشید با جرات تصمیم بگیرید و ببینید آیا یک بیماری ساده میتواند شما را از این موهبت محروم سازد؟
هرچند آگاهی داشتن و واقعبینی بسیار کمککننده است و بیشتر اوقات میتواند باعث بهبود زندگی و ارتقای رفتارهای ما شود، ولی نباید بدبینی را با آن اشتباه گرفت و هر فردی را بیمار فرض کرد. توجه داشته باشید علائمی که گفته شد الزاما به معنی ابتلای فرد به بیماریهای مذکور نیست.
علائم اعتیاد را بهتر بشناسیم
علائم اعتیاد بسته به ماده مورد سوءمصرف (روانگردانها و مواد مخدر دیگر) بسیار متغیر است و فرد میتواند ظاهری آراسته و شاداب داشته باشد در حالی که دچار اعتیاد است. علائمی که بیشتر برای اعتیاد ذکر میشوند شامل مواردی همچون تغییرات خلق وخو بهطور غیرقابل پیشبینی و مکرر (شادی، غم، هیجان، اضطراب و... )، تغییر در اشتها یا الگوی خواب به این معنا که خواب بسیار کمتر یا بیشتر از افراد معمولی است یا خواب در ساعات و زمانهای متفاوت در طول روز و شب ادامه پیدا میکند، میشود.
همچنین تغییرات واضح در سطح انرژی که به طور غیر منتظره و با دامنه وسیع از خستگی مفرط تا سرزندگی و سرخوشی بیش از حد رخ میدهد یا بوی غیرطبیعی در تنفس، بدن یا لباس، گرفتگیهای مداوم بینی یا سرفههای غیرعادی را هم باید از جمله این علائم محسوب کرد. این افراد مردمکهای تنگ یا متسع تر از طبیعی دارند و ناپایداری در اوضاع اقتصادی، مکالمات مشکوک و دوستان غیرمتعارف آنها شما را به شک میاندازد. البته در نظر داشته باشید که این علائم در همه وجود ندارند و از طرف دیگر، هر فردی که این علائم در وی بروز پیدا کند الزاما معتاد نیست.
همچنین توجه داشته باشید که این علائم غیر اختصاصی هستند و در افراد سالم هم امکان بروز آنها با شیوع کمتر وجود دارد. بهترین راه شناسایی این بیماران، راهنمایی گرفتن از یک پزشک است تا بسته به شرایط، راههای شناسایی و آزمایشات مورد نیاز بعدی را برایتان توضیح دهد.
فاطمه خداکرمی
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
معاون وزیر بهداشت: