ناکامی‌آفریقایی‌ها در‌ خانه

این دومین دوره متوالی است که غنا تنها تیم آفریقایی صعودکننده از مرحله نخست است و این سناریو در سال 2006 آلمان نیز تکرار شده بود، اما چون این بار آفریقایی‌ها میزبان بودند توقعات از آنها بسیار بیش از اینها بود. به واقع قبل از شروع این دوره پیکارها خیلی‌ها صحبت از بیشترین درخشش تیم‌های آفریقایی در این رقابت‌ها می‌کردند و حرف از صعود آنها تا مرحله نیمه‌نهایی در میان بود، ولی ساحل عاج که قوی‌ترین تیم آفریقایی تلقی می‌شد در گروه مرگ‌آسای هفتم افتاد و به‌دست برزیل و پرتغال حذف شد و کامرون، الجزایر و نیجریه هم در گروه‌های مربوط‌ آخر شدند و آفریقای جنوبی که در گروه اول 4 امتیاز اندوخت، به خاطر قدری تفاوت با مکزیک در زمینه تفاضل گل به رتبه سومی اکتفا کرد و به تبع آن حذف شد. در این میان غنا نیز به رغم شکست در برابر آلمان در مسابقه آخر به گروه چهارم صعود کرد، زیرا صربستان دیگر مدعی جدی صعود در دیدار واپسین خود به استرالیا باخت و این نماینده سابق اقیانوسیه که امتیازاتش با غنا برابر شد، در زمینه تفاضل گل پشت سر این رقیب آفریقایی ماند و حذف شد.

با این اوصاف فشار روحی روی تیم غنا به این سبب که تنها آفریقایی صعودکننده از مرحله نخست بود به حد غیرقابل وصف می‌رسید. اساموا ژیان هافبک غنا که تیم ملی کشورش از دیرباز لقب «ستاره‌های سیاه» را یدک می‌کشد و خودش در مرحله گروهی، دو ضربه پنالتی حساس را در برابر صربستان و استرالیا گل کرد، می‌گوید: «متاسفانه با حذف سایر آفریقایی‌ها مسوولیت ما بسیار بیشتر شد و همه از ما توقع داشتند به گونه‌ای باشیم که کمبودهای آنان جبران شود. به واقع ماموریت ما برای کشورمان تبدیل به یک ماموریت قاره‌ای شد.»

در تاریخ سابقه نداشت که آفریقا 6 نماینده در مرحله نهایی جام‌های جهانی داشته باشد و اگر این بار چنین شد به این سبب بود که اضافه بر 5 تیم صعود کننده از مرحله مقدماتی پیکارها میزبان دوره پایانی هم یک تیم از قاره سیاه بود. با این حال میزبان ـ آفریقای جنوبی ـ هم چوب نمایش بسیار بدش را در برابر اروگوئه خورده و باخت صفر ـ 3 در آن روز پرونده تیم کارلوس البرتو پری‌یرا ی برزیلی را بست زیرا این نتیجه دیگر حاصل «بافانا بافانا» (تساوی با مکزیک و غلبه بر فرانسه) نتایج بسیار خوبی بودند. حذف میزبان چیزی است که همیشه فیفا و اسپانسرهای جام‌جهانی از آن گریزانند زیرا میزان استقبال مردم آن کشور را در مسابقات کاهش می‌دهد و باعث کم‌رونقی رقابت‌ها می‌گردد.

اما آنچه از دو هفته نخست جام‌جهانی نوزدهم برای آفریقایی‌ها به جای ماند، امیدهای بارور نشده و آرزوهای شکسته بود و بیش از یک میلیارد سکنه این قاره بجز غنا دلیلی برای شادی مفرط نیافتند. کامرون که در 20 سال اخیر از قدرت‌های اصلی فوتبال آفریقا بوده است، این بار در گروهش هر سه مسابقه خود را به ژاپن، دانمارک و هلند باخت و بیشتر از دو گل نزد که هر دو را ساموئل اتوئو مرد سال سابق فوتبال آفریقا به ثبت رساند. حتی خود کامرونی‌ها هم اعتراف کردند که وصف حال شرکت‌شان در این دوره جام به کلی متفاوت با لقب تیم کامرون (شیرهای رام نشدنی) بوده است. اهالی آفریقای جنوبی و حتی برخی ناظران خارجی و بازیکنان قدیمی و کنونی این ورزش معتقدند که هر چند ضررهای حاصل از حذف آفریقای جنوبی از جام‌جهانی خانگی بسیار زیاد بوده اما هنوز حضور وسیع و شادی مردم کشور میزبان را می‌توان حس کرد و آنها صحنه را چندان خالی نکرده‌اند. رسانه‌های داخلی در ژوهانسبورگ تا قبل از پیروزی روز آخر در برابر فرانسه انتقادات وسیعی از بافانا بافانا صورت داده و پرسیده بودند آیا کسب یک امتیاز از دو دیدار نخست تنها چیزی بوده که باید از تیم ملی یک کشور میزبان طلب کرد؟ پیروزی بر آبی‌های اروپا در دور آخر دیدارهای گروه اول جام از حجم انتقادها، قدری کاست و هنوز هستند تعداد زیادی از کارشناسان و بویژه مقام‌های آفریقای جنوبی که می‌گویند پیروزی اصلی این کشور، برگزاری کم‌نقص‌ نوزدهمین دوره جام‌جهانی بوده است.

جکسون متمبو سخنگوی سازمان حاکم کنگره ملی آفریقا می‌گوید: «با این‌که تیم ملی آفریقای جنوبی در نهایت بالا نرفت اما خوب است از یاد نبریم که در امر میزبانی کاملا موفق بودیم.»

چنین احساسی را به هیچ‌وجه نمی‌توانید در نیجریه بیایید. این تیم که در گروه سوم رقابت‌ها جای داشت فقط توانست با کره جنوبی مساوی کند و به آرژانتین و یونان باخت. بعد از این‌که «سانی کیتا» هافبک نیجریه در مسابقه با یونان با حرکتی عجیب و غیرقابل توجیه و لگدزنی به رقیب از زمین اخراج و پایه‌گذار تبدیل برتری 0 ـ 1 اولیه کشورش در مقابل یونان به شکست 1 ـ 2 شد، بیش از هزار پیام تهدید به مرگ برای او واصل شد. «لارس لاگربک» مربی سوئدی نیجریه گفت: «این که به رغم دو شکست اولیه‌مان هنوز هم شانسی برای صعود در روز آخر داشتیم، رویداد با ارزش و جالبی بود که قدر آن را ندانستیم.»

اگر هواداران فوتبال نیجریه تیم ملی کشورشان را بابت آنچه در آفریقای جنوبی برایشان روی داد نمی‌بخشند در الجزایر احساس دیگری دایر است. این تیم نیز در گروه خود (سوم) فقط به رتبه آخر رسید و این همانند رتبه‌ای بود که سهم نیجریه شد،‌ منتها همگروه شدن مردان رباح سعدان با تیم‌های انگلیس، اسلوونی و آمریکا امکان صعود را از آغاز کم‌ جلوه می‌داد و مردم الجزایر این احتمال را از قبل پذیرفته‌ بودند.

ساحل عاج همان‌طور که قبلا نیز گفتیم در گروهی قرار گرفته بود که گروه مرگ نام داشت و حذفش طبیعی می‌نماید.

فیل‌ها اضافه بر آن دیدیه دروگبا بزرگ‌ترین نماد فوتبال خود را در یکی از آخرین دیدارهای تدارکاتی‌شان که در برابر ژاپن بود از ناحیه استخوان ساعد دچار شکستگی دیدند و با این‌که پزشکان وی را به بازی رساندند و او در برابر برزیل گلزنی هم کرد اما طبیعی بود که از نظر آمادگی جسمانی و مسابقه‌ای در سطح لازم نباشد.

دیدیه زوکورا یکی از لژیونرهای پرشمار ساحل عاج می‌گوید: همه ما کوشیدیم تصویر قدرتمندی را از آفریقا در مسابقات به جا بگذاریم که برای اولین بار در خاک همین قاره برگزار شد.

اینجا بحث کل آفریقا مهم‌تر از بحث تک‌تک کشورها و لزوم درخشش این تیم و آن تیم است و به همین سبب وقتی ما کاری از پیش نبردیم و غنا صعود کرد بسیار خوشحال شدیم زیرا یک آفریقایی توانسته بود پرچم این قاره را در مرحله بعدی نیز در حالت اهتزاز نگه دارد.

مقام کمیته سازماندهی این رقابت‌ها می‌گفت: «به هر حال این فوتبال و جام‌جهانی است و باید هر احتمال و امکانی رادر آن پذیرفت. همه ما دوست داشتیم صعود دست‌کم سه چهارتیم آفریقایی را به مرحله بعدی ببینیم اما حوادث و تقدیر چیزی جز این را می‌خواست. نباید نسبت به امروز و آینده ناامید بود.»

‌نشریه Africaner/ وصال روحانی