بحران زیست‌محیطی سد نساء

انگار قرار نیست قصه مشکلات زیست محیطی ـ که احداث سدها در مناطق مختلف به وجود می‌آورند ـ تمام شود، چون این بار احداث سد مخزنی نساء در شهرستان بم، تبعات مثبت و منفی فراوانی را در این منطقه در پی داشته است. سد مخزنی نساء بم که در فاصله 280 کیلومتری شهر کرمان و 80 کیلومتری جنوب شرقی شهر بم در روستای انجیرک روی رودخانه نساء واقع شده، نخستین سد سنگریزه‌ای با رویه بتونی در کشور است که با هدف کنترل سیلاب‌های منطقه، عملیات احداث آن در سال 1375 شروع و پس از 14 سال با صرف هزینه‌ای بالغ بر یکهزار میلیارد ریال هفته اول خردادماه امسال در سومین دور از سفر هیات‌دولت به استان کرمان توسط وزیر نیرو افتتاح شد تا از آن به عنوان گامی بزرگ در نهضت سدسازی کشورنام برده شود.
کد خبر: ۳۳۴۰۱۶

کنترل سیلاب‌های منطقه

اصلی‌ترین پیامد مثبت احداث این سد، کنترل سیلاب‌ها و خسارات ناشی از آنها در منطقه است. مردم شهرستان‌های بم، بروات و مناطق اطراف هیچ‌گاه طغیان‌های رودخانه نساء بم و سیلاب‌های وحشتناک آن را فراموش نمی‌کنند. نخستین سد سنگریزه‌ای با رویه بتونی کشور روی این رودخانه احداث شد تا از آسیب‌های فراوانی که طغیان رودخانه نساء در بر داشت، جلوگیری شود. طبق پیش‌بینی‌های به عمل آمده، احداث این سد علاوه بر کاهش خسارات ناشی از سیل و خشکسالی، باعث تامین آب مورد نیاز بخش کشاورزی، آب شرب بلندمدت شهرهای بم، بروات و روستاهای پایین دست، تامین آب صنعت، تغذیه قنوات پایین‌دست، احداث 2 واحد نیروگاه، ایجاد اشتغال مستقیم و غیرمستقیم برای 10 هزار نفر وکاهش پدیده مهاجرت از روستا به شهر می‌شود.

نابودی محیط زیست

اما جدا از نکات مثبت احداث این سد، پیامدهای منفی نیز وجود دارد که مهم‌ترین آن، خشک شدن رودخانه‌های منطقه ودر خطر افتادن و نابودی محیط زیست شهرها و روستاهای پایین دست سد نساء همانند شهرستان‌های فهرج و ریگان است. رئیس اداره محیط زیست شهرستان بم درباره تبعات زیست محیطی احداث سد نساء می‌گوید: خشکسالی‌های چند ساله اخیر و مسدود شدن آب رودخانه‌های دشتوک و فهرج به دلیل احداث سد، تاثیرات منفی فراوانی در محیط زیست منطقه داشته است. محمدرضا قلندری با اشاره به نابودی گونه‌های جانوری منطقه همانند آهو، گورخر و خوک وحشی بر اثر خشکسالی‌های سالیان گذشته می‌افزاید: تنها نقطه حیات گونه‌های گیاهی و جانوری در منطقه فهرج رودخانه این شهرستان بود که باعث می‌شد در گوشه‌ای از این رودخانه یک تالاب شکل گیرد و به محل حیات گونه‌های گیاهی و جانوری تبدیل شود که آن هم به دلیل احداث سد، خشک شده است.

لزوم اختصاص آب

وی ابراز امیدواری کرد با جاری شدن دوباره آب در مسیر این دو رودخانه محیط زیست منطقه جانی دوباره یابد. فرماندار شهرستان فهرج نیز با ابراز نگرانی از نابودی محیط زیست منطقه به دلیل احداث سد نساء، خواستار توجه جدی مسوولان برای جلوگیری از یک فاجعه زیست محیطی در منطقه شد. حسین زین‌الصالحین، با اشاره به مصارف کشاورزی آب رودخانه فهرج و تاثیر مثبت آن دراقتصاد منطقه و تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی می‌افزاید: اگر سالانه دو میلیون متر مکعب آب به این رودخانه اختصاص داده شود ضمن حفظ محیط زیست حداقل 50 درصد از مشکلات کمبود آب بخش کشاورزی شهرستان 50 هزار نفری فهرج رفع می‌گردد و از خشک شدن باغات مرکبات و نخلستان‌های خرما جلوگیری می‌شود.

نداشتن حق آب

از سویی دیگر در حالی طبق برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته با بهره برداری کامل از سد نساء تا پایان سال جاری، سالانه 50 میلیون متر مکعب آب برای تغذیه قنوات و چاه‌های پایین دست و حفظ محیط زیست شهرستان بم و بروات از دریچه خروجی سد نساء رها می‌گردد که هیچ‌گونه پیش‌بینی و برنامه‌ریزی برای تخصیص آب به شهرستان‌های فهرج و ریگان نشده است. مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان کرمان هم در پاسخ به اعتراضات مردم این مناطق با اشاره به این‌که این مناطق حق استفاده از آب را ندارند و تا زمانی که سد نساء به بهره برداری کامل نرسد نمی‌توان میزان تخصیص آب را مشخص کرد، تخصیص آب به این مناطق را منوط به داشتن حق آب دانسته و می‌گوید: طبق ضوابط وزارت نیرو درصدی از آب سد نساء فقط به مناطقی تخصیص داده می‌شود که حق آب داشته باشند. سید محسن ثمره هاشمی می‌افزاید: با توجه به درخواست‌های متعدد مردم این مناطق در صدد هستیم تا در صورت اخذ مجوز از وزارت نیرو درصدی از آب سد نساء را به شهرستان فهرج اختصاص دهیم.

گذاشتن شرط داشتن حق آب درحالی مانع جدیدی را در برابر اختصاص آب به شهرستان فهرج ایجاد کرده و باعث ناامیدی مردم این شهرستان کویری از داشتن حق قانونی خود برای استفاده از آب رودخانه‌ای که سال‌هاست در این شهرستان جریان دارد شده است که طبق گفته فرماندار شهرستان فهرج در گذشته هیچ گونه شرط و محدودیتی برای استفاده از آب این رودخانه در نظر گرفته نشده بود اما اکنون شهرستان فهرج به دلیل نداشتن حق امتیاز استفاده از آب، از آن محروم می‌گردد.

حکمت قاسم‌خانی ـ جام‌جم کرمان

newsQrCode
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰

نیازمندی ها