دوئل فراعنه در مصر

آنها در حمایت از کاندیدای محبوب خود در انتخابات آتی ریاست جمهوری مصر به فرودگاه آمده بودند، کاندیدایی که خبر غیررسمی نامزدی‌اش برای ریاست جمهوری، دستگاه حکومتی حسنی مبارک را برآشفته بود. طرفداران محمد البرادعی رئیس سابق آژانس بین‌المللی انرژی اتمی که هنوز در آغاز راه خطیر انتخابات ریاست جمهوری مصر قرار داشت، تبلیغات در مجامع و شبکه‌های اجتماعی را برای پیروزی بر رقیب وی ـ که 3 دهه از ریاست جمهوری‌اش می‌گذرد ـ آغاز کرده بودند.

شعار واحد نیروهای زخم‌خورده از نظام استبدادی مصر که به استقبال البرادعی شتافته بودند اعتراض به نیابت احتمالی جمال مبارک فرزند حسنی مبارک و موروثی شدن حکومت بود. روند سیاسی مصر البته به ظاهر دمکراتیک است، لکن فاصله زیادی با خواست مردم و استانداردهای دمکراسی و آزادی بیان داشته و دارد.

واقعیت آن است که حسنی مبارک بیش از 28 سال بر مسند قدرت تکیه زده و تنها یک بار آن هم سال 2005 با چند کاندیدای فرمایشی و نه چندان جدی در انتخابات آن سال به رقابت پرداخت. تازه در همان انتخابات نیز ناظران بین‌المللی رئیس‌جمهور 81 ساله را متهم به تقلب و دست بردن در آرای مردم کردند. تصور حاکمیتی سلطنتی و موروثی، جمعیت 80 میلیونی مصر را چنان برآشفته که تمام آمال و آرزوهای خویش را برای برکناری یک رئیس‌جمهور منفور در وجود البرادعی متبلور می‌بینند.

محمد البرادعی اما هیچ تطابقی با سیستم سیاسی مصر و دکترین مناسبات پیچیده حاکم بر صحنه داخلی و عرصه بین‌المللی این کشور ندارد. وی به مدت 12 سال رئیس آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در وین بود و طی این سال‌ها توانست وجهه‌ای در خور و شهرت سیاسی فراوانی برای خود کسب کند. در عین حال او سال 2005 موفق به کسب جایزه صلح نوبل شد و از نظر کارشناسان دارای سابقه‌ای پاک و بی‌حاشیه است لکن با توجه به ساختار سیاسی مصر به نظر می‌رسد انتخابات جاری ریاست جمهوری مصر بسیار پرحاشیه‌تر از دو انتخابات قبلی باشد. روزنامه المصریون چاپ مصر به نقل از منابع مطلع اعلام کرده بود، دولت حسنی مبارک در روزهای اخیر با ارسال دستورالعمل‌هایی به نیروهای امنیتی در استان‌های این کشور خواستار جلوگیری از امضای طومار حمایت از اصلاحات البرادعی شد. البرادعی با چالش قرار دادن حالت فوق‌العاده خواهان انجام تغییرات اساسی در این کشور شده و در این ارتباط اقدام به جمع‌آوری میلیونی امضا برای تغییر و تحولات فوق کرده است. از طرفی طبق قانون اساسی مصر هر نامزد انتخابات ریاست جمهوری باید از سوی یک حزب کاندیدا شود و توسط مجلس به تایید برسد که به دلیل ترکیب پارلمان مصر و اکثریت طرفدار حسنی مبارک این موضوع چالش بزرگی برای البرادعی به شمار می‌رود.

دولت قاهره اخیرا اقدام به بازداشت گسترده اعضا و رهبران اخوان المسلمین، بزرگ‌ترین جنبش مخالف دولت کرده که در میان بازداشت‌شدگان نام 2 تن از طرفداران البرادعی به اتهام نوشتن شعارهای ضدحکومتی بر دیوارها نیز دیده می‌شد. به نقل از پایگاه اینترنتی «القدس العربی» نیز اداره امنیت قاهره ضمن اخطار به جنبش جوانان ششم آوریل با برگزاری هر گونه راهپیمایی و تظاهرات اعلام مخالفت کرد. احمد ماهر، هماهنگ‌کننده جنبش آوریل خواستار اصلاح بندهای 76، 77 و 88 قانون اساسی در ارتباط با حقوق نامزدها، انتخابات ریاست جمهوری و نظارت بر انتخابات شد.

محمود عزت معاون دبیر کل جنبش اخوان المسلمین، عصام العریان سخنگوی جنبش و عضو دفتر ارشاد، عبدالرحمن البر و محیی حامد عضو دیگر جنبش در دفتر ارشاد هستند که براساس حکم دادگاه جنایی مصر و با فشار جنبش ملی روز دوشنبه 16 فروردین 89 و در حالی که از فوریه گذشته بازداشت شده بودند همراه 12 تن دیگر آزاد شدند. جوانان مصری با پوشیدن تی‌شرت‌هایی که تصویر خندان البرادعی و جمله «بله به رئیس‌جمهور آینده» روی آن نقش بسته در شهر نصر با حضور در مراکز تجاری و پرتجمع اقدام به تبلیغ برای کاندیداتوری البرادعی می‌کنند. خانم «اسراء عبدالفتاح» از بنیانگذاران جنبش ششم آوریل که سال 2008 و در پی درگیری میان کارگران و پلیس مصر در اطراف قاهره تاسیس شد گزارش ضرب و شتم پلیس با باتوم، چوب و شوکر علیه راهپیمایان را در روز سه‌شنبه به خبرگزاری فرانسه داده بود. به باور صاحبنظران قانون اساسی مصر به گونه‌ای نوشته شده که بتواند مبارک را بر سر قدرت نگاه دارد و لذا چیزی که مصر برای ایجاد دمکراسی و برگزاری انتخابات آزاد نیاز دارد یک قانون اساسی واقعی و بی‌طرف است و به همین علت مردم مصر به رغم پیدا شدن رقیبی چون البرادعی درباره شرکت در انتخابات تردید جدی دارند، زیرا بر این باورند که رای آنها هیچ تاثیری بر آینده کشور و اصلاح نظام سیاسی و اقتصادی آن ندارد. براساس آمار سازمان ملل بیش از 23 درصد مردم مصر زیر خط فقر زندگی می‌کنند.

از طرفی با فرض پیروزی البرادعی نیز افق روشن و چشم‌انداز مساعدی متصور نبوده و معلوم نیست عوامل مبارک که سه دهه در این کشور حاکم بوده‌اند اجازه اصلاحات پیش‌بینی شده در آینده را بدهند. حتی در مورد گمانه‌زنی‌های موجود در ارتباط با ایجاد رابطه مجدد مصر با جمهوری اسلامی ایران نیز در صورت پیروزی البرادعی همچنان فشارهای آمریکا و لابی صهیونیسم بر این کشور مستدام و پیوسته است و از این منظر شاید اصلا امکان پیروزی البرادعی در عرصه انتخابات ریاست جمهوری مصر مهیا نشود.