پادگانی به نام خلیج فارس

این مساله که آمریکا در سکوت خبری و دور از چشم رسانه‌‌ها پس از تهاجم ائتلاف تحت رهبری این کشور به عراق در ماه مارس سال 2003 میلادی در حال احداث، توسعه یا ارتقای پایگاه‌های نظامی خود و متحدانش در خاورمیانه و مناطق نزدیک به آن بوده است طی 6 سال گذشته در هیاهوی جنگ عراق و درگیری‌ها افغانستان پنهان مانده بود.

سرلشکر دیوید پترائوس، فرمانده نیروهای آمریکایی در خاورمیانه و شمال آفریقا مدتی قبل با حضور در نشست کمیته نیروهای مسلح سنا گفت: شبه‌جزیره عرب با توجه به اهمیت منابعش و پتانسیلی که برای ناامنی و بحران دارد در کانون توجه و تمرکز ما بوده است. او افزود: کشورهای این شبه‌جزیره متحدان کلیدی ما در انجام عملیات دریایی، هوایی، زمینی و رزمایش‌‌های نظامی و اقدامات آموزشی هستند.

پترائوس در ادامه با شرح همکاری‌های دو یا چند‌جانبه بین ارتش ایالات‌متحده و کشورهای شبه‌جزیره عرب به تسهیل این همکاری‌ها به واسطه پایگاه‌های ارتش آمریکا در قطر، بحرین، کویت، امارات عربی‌ متحده، عربستان‌سعودی و همچنین امکاناتی که سایر کشورهای عرب منطقه در اختیار ارتش آمریکا قرار داده‌اند اشاره کرده بود.

واقعیت پنهان این است که پنتاگون پس از سال 2001 وجوه قابل توجهی را با هدف ساخت، تجهیز و گسترش پایگاه‌های نظامی زمینی و دریایی آمریکا در منطقه خلیج‌فارس و مناطق نزدیک به آن اختصاص داده است. این مساله با اغماض نگریسته می‌شود که همین نشانگر بالا بودن سطح تحمل کشورهای منطقه نسبت به ‌حضور نظامی آمریکا در منطقه صرف‌نظر از سرنوشت جنگ عراق است.

پوشش خبری تلاش آمریکا در زمینه تقویت زیرساخت‌های لازم برای حفظ و حتی گسترش حضور نظامی‌اش در منطقه حداقل بازتاب رسانه‌ای را داشته که یکی از دلایل آن نگرانی کشورهای منطقه نسبت به امنیت منابع نفتی‌شان است.

واشنگتن از دهه‌ها قبل در حال ارسال تجهیزات نظامی، کمک‌های بلاعوض مالی و سایر اشکال حمایتی برای رژیم‌های خودکامه و مستبد خاورمیانه بوده که براساس اکثر نظرسنجی‌ها جایی در بین مردم خود ندارند و به همین دلیل این کشورها به افشای دامنه همکاری‌های نظامی‌شان با آمریکا و وجود پایگاه‌های نظامی این کشور در خاک‌شان به عنوان جای‌پایی در خاورمیانه رغبتی ندارند.

با توجه به این که منازعه جاری با القاعده تا حدود زیادی ریشه در حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه دارد بی‌شک این مساله برای واشنگتن از اهمیت زیادی برخوردار است. پوشش خبری ‌حضور نظامی آمریکا در سطح منطقه به حدی کم بوده که اطلاعات جامعی در مورد تحرکات نظامی آمریکا در منطقه در دست نیست. با این حال بررسی اسناد دولتی آمریکا، اطلاعات مالی و سایر مستندات غیرمحرمانه این نکته را آشکار می‌سازد که ارتش آمریکا به شکلی نامحسوس در حال تقویت حضور خود در خاورمیانه و مناطق مجاور آن بوده و هست.

تحلیلگران با بررسی مورد به مورد کشورها و اقداماتی که جهت تقویت حضور نظامی آمریکا انجام شده، به دنبال شناسایی دلایل این تحولات هستند.

قطر، پنتاگون خلیج‌فارس

اگرچه قطر نیروی هوایی ندارد لیکن دولت این کشور در سال 1996 اقدام به ساخت پایگاه هوایی العدید با هزینه‌ای بالغ بر یک میلیارد دلار کرد. هدف از این اقدام کاملا مشخص بود: «جذب ارتش آمریکا.»

در سپتامبر سال 2001 میلادی روند فرود و پرواز هواپیماهای نظامی آمریکا از این پایگاه شروع شد و پیش از آن که سال 2002 میلادی شروع شود تانک‌ها، نیروهای زرهی، زاغه‌های مهمات، تجهیزات پیشرفته ارتباطی و سایر ادوات ارتش آمریکا به علاوه هزاران نیروی نظامی در این پایگاه و اطراف آن استقرار یافته بودند. دولت قطر در سال 2005 با اختصاص 400 میلیون دلار مرکز فرماندهی و کنترل پیشرفته‌ای احداث کرد که با توجه به عدم پیش‌بینی نیروی هوایی در ارتش این کشور عملا توسط آمریکایی‌ها مدیریت می‌شود.

دولت قطر به تنهایی بار مالی گسترش زیرساخت‌های نظامی ارتش آمریکا در این کشور را بر دوش نکشیده و پنتاگون هم طی یک دهه گذشته بودجه‌های کلانی را صرف گسترش و ارتقای تاسیسات نظامی قطر کرده است.

به عنوان نمونه پنتاگون حدفاصل سال‌های 2001 تا 2009 میلادی در مجموع 209 میلیون دلار برای توسعه زیرساخت‌های نظامی در این شیخ‌نشین نفت‌خیز اختصاص داد.

بحرین

پادشاهی بحرین با 750 هزار نفر جمعیت 3 هزار نیروی نظامی آمریکا را میزبانی می‌کند و به طور منظم شاهد پهلوگیری شناورهای نیروی دریایی این کشور است.

حدفاصل سال‌های 2001 تا 2009 میلادی نیروی دریایی ارتش آمریکا قراردادهایی به ارزش 203 میلیون دلار برای اجرای پروژه‌های نظامی در بحرین منعقد کرد. یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های طرف قرارداد برای اجرای این پروژه‌ها شرکت (contrack International) است. این شرکت همین اواخر متعهد به ساخت 2 مجموعه چند طبقه برای نیروی دریایی ارتش آمریکا مجهز به تجهیزات مخابراتی ارتباطی پیشرفته در سواحل بحرین شد.

این شرکت در ماه سپتامبر 2009 برنده مناقصه‌ای 29میلیون دلاری برای احداث تاسیسات آبی -خاکی به سفارش مرکز پشتیبانی دریایی نیروی دریایی ارتش آمریکا در سواحل بحرین شد. این مجموعه در مجاورت تاسیسات ارزشمند 188 هزار فوت مربعی «بازار آزادی» احداث می‌شود.

این بازار که در آن طیف وسیعی از محصولات مصرفی عرضه می‌شود در تملک نیروی دریایی ارتش آمریکا است و منافع ناشی از آن به مراتب فراتر از سود هنفگت اقتصادی است و نقشی قابل توجه در تغییر نظر شهروندان بحرین نسبت به آمریکایی‌ها ایفا می‌کند.

عمان

تحرکات سایه‌وار آمریکا درعمان هم در جریان است. نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا در دهه 1930 میلادی در جزیره میره پایگاهی هوایی احداث کرد تا جای‌پایی در خاورمیانه داشته باشد.

امروز نیروی هوایی ایالات‌متحده و سایر شاخه‌های ارتش آمریکا به دنبال همین هدف هستند و با ایجاد پایگاهی تحت عنوان «کمپ جاسمیکی» در حال گسترش فعالیت‌های خود در این کشور هستند. نیروی هوایی ایالات‌متحده حدفاصل سال‌های 2001 تا 2009 میلادی 13 میلیون دلار درعمان هزینه کرد تا زیرساخت‌های مناسب برای حضور خود در این کشور را فراهم آورد. شرکت مقاطعه‌کاری EMTA هم‌اکنون در حال اجرای پروژه‌ای 5 میلیون دلاری برای احداث شهرکی از چادر برای اسکان‌دادن نیروهایی است که در مسیر عبور از خاورمیانه ممکن است در عمان اتراق کنند.

هیچ‌کس به درستی نمی‌داند چه حجمی از نیروهای آمریکایی در عمان مستقر هستند و در این کشور چه امکاناتی را فراهم آورده‌اند. اگرچه قرارداد همکاری نظامی بین ایالات‌متحده و عمان به امضا رسیده لیکن پادشاهی عمان مجوز استقرار نیروهای آمریکایی در خاک این کشور را فراهم آورده است.

کویت

ارتش ایالات‌متحده در سال 1991 میلادی نیروهای عراقی را که به دستور صدام حسین وارد خاک کویت شده و این کشور را استان نوزدهم عراق خوانده بودند از قلمرو کویت بیرون کرد.

شیخ جابر الا‌حمد‌ آل‌صباح، امیر کویت با وجود اخراج سربازان عراقی اعلام کرد تا زمانی که شمعدان‌های طلا و تزئینات طلا‌کوب حمام‌های کاخ بیان در پایتخت این کشور به جای خود بازنگشته‌‌اند به کشور باز نخواهد گشت.

اکنون در فاصله 25 کیلومتری این کاخ زیبا و مجلل مجموعه پرهزینه و گرانبهای دیگری قرار گرفته است. اردوگاه نظامی عارف‌‌جان با آغاز جنگ دوم خلیج فارس و تهاجم اتئلاف تحت رهبری ایالات‌متحده به عراق روز به روز گسترش یافت تا آنجاکه امروز 15هزار نیروی آمریکایی را در خود جای داده و شعب رستوران‌های زنجیره‌‌ای آمریکا چون پیتزاهات، هاردیز و برگرکینگ در آن در حال خدمات‌رسانی به سربازان آمریکایی هستند.

یکی دیگر از تاسیسات ارتش آمریکا در کویت که به‌ویژه در جریان جنگ عراق و پس از آن اشغال این کشور منشا خدمات زیادی به نظامیان آمریکایی بود کمپ بوهرینگ است. این پایگاه در شمال شهر کویت و در مجاورت شهرک مسکونی اودیری‌ قرار گرفته است. در این پایگاه هم طیف وسیعی از امکانات تفریحی و مراکز پذیرایی برای سربازان آمریکایی پیش‌بینی شده است و هیچ‌کس از تعداد دقیق نظامیان آمریکایی مقر در عراق اطلاع ندارد.

عربستان‌سعودی

براساس یکی از گزارش‌های کنگره حدفاصل سال 1950 تا 2006 میلادی عربستان‌سعودی از محل خریدهای تسلیحاتی، تجهیزاتی نظامی به ارزش 7/62 میلیارد دلار و 1/17 میلیارد دلار خدمات نظامی از آمریکا دریافت کرده و در همین مدت 295 میلیون دلار کمک نظامی بلاعوض به این کشور اعطا شده است.

پس از عملیات توفان صحرا در سال 1990 تا ماه‌های منتهی به جنگ دوم خلیج‌فارس هزاران نظامی آمریکایی در پایگاه‌های ارتش این کشور در قلمرو عربستان‌سعودی مستقر ‌شدند. حضور نیروهای آمریکایی در خاک عربستان‌سعودی که مقدس‌ترین اماکن اسلامی را در خود جای داده است، یکی از دلایل آغاز جنگ بین القاعده و حاکمیت پادشاهی این کشور بود.

با افزایش فشار بر خاندان آل‌سعودی بود که ارتش آمریکا در سال 2003 میلادی اعلام کرد بخش اعظم نیروهای خود را به استثنای واحدهای آموزشی از خاک عربستان‌سعودی خارج می‌کند اما در عمل چنین نشد.

ارتش آمریکا حدفاصل سال‌های 2003 تا 2009 میلادی بیش از 559 میلیون دلار در پروژه‌های نظامی عربستان‌سعودی هزینه کرد. علاوه بر آن ارتش آمریکا مشارکت فعالی در آموزش یگان‌های نظامی ارتش این کشور دارد.

اردن

پنتاگون سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های نظامی اردن و تلاش برای بسط حضورش در خاک این کشور را فراموش نکرده است.

ارتش آمریکا در دوره 6 ساله 2003 تا 2009 میلادی 86 میلیون دلار برای ایجاد زیرساخت‌های نظامی در اردن هزینه کرد. علاوه بر مشارکت در روند احداث مرکز آموزش ضدتروریسم ملک عبدالله دوم با هزینه‌ای بالغ بر 200 میلیون دلار، پنتاگون با اجرای پروژه‌هایی 729 و 400 هزار دلاری پایگاه‌های هوایی اردن را با هدف فراهم آوردن امکان استفاده جنگنده- بمب‌افکن‌های آمریکایی از آنها نوسازی کرد.

عبدالله دوم، پادشاه اردن در نطق آغاز به کار مرکز ضدتروریستی که نام او را یدک می‌کشد و 70 میلیون دلار از اعتبار ساختش را پنتاگون تامین کرده از اردن به عنوان متحد کلیدی آمریکا در خاورمیانه و خط مقدم مبارزه با اشاعه افراطی‌گری و ناامنی در منطقه یاد کرد.

آنچه در سخنان او هیچ انعکاسی نداشت گستره همکاری‌های 2 کشور و تعداد نیروهای آمریکایی مستقر درخاک اردن بود. اگرچه ارتش اردن ادعا دارد تنها چند یگان آموزشی ارتش آمریکا درخاک این کشور مستقر هستند اما پاره‌ای منابع از حضور چند واحد از نیروهای ویژه‌ ارتش آمریکا در اردن خبر داده‌اند.

پادگان خلیج فارس

درست در حالی که ارتش آمریکا برای خروج از عراق آماده می‌شود پنتاگون در تلاش بوده بدون جلب توجه رسانه‌ها حضور خود را در حوزه خلیج فارس تعمیق بخشیده و به شکلی نامحسوس‌تر در منطقه باقی بماند. در داخل آمریکا و در کشورهایی که میزبان نیروهای آمریکایی هستند برای احتراز از تبعات رسانه‌ای شدن این حضور هیچ صحبتی در مورد آن نمی‌شود. ارتش آمریکا به استثنای ایران تقریبا تمامی کشورهای حوزه خلیج فارس را با احداث پایگاه‌های هوایی، دریایی، مقرهای صحرایی، مراکز آموزش و سایر تجهیزات به پادگانی بزرگ برای خود تبدیل کرده است.

تلاش‌های پیشین سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (CIA) برای مداخله در امور داخلی کشورهای منطقه و حضور ارتش این کشور طی دهه گذشته تبعات ناخوشایندی در برداشته است.

سرازیر شدن بودجه پنتاگون به کشورهای عرب حوزه خلیج فارس و ممالک عربی با هدف گسترش حضور نظامی آمریکا و باز کردن جای‌پایی در آنها به افزایش مراودات واشنگتن با حاکمیت‌های خودکامه آنها و مسلح کردن و نظامی شدن منطقه‌ای منجر شده که در زمزه بی‌ثبات‌ترین مناطق دنیا بوده است.

تلاش پنتاگون برای احداث پایگاه‌های نظامی در حوزه خلیج فارس و مناطق مجاور آن تاکنون میلیاردها دلار برای مالیات‌دهندگان آمریکایی بار مالی داشته در حالی که مشخص نیست این تحرکات چه نتایجی به‌بار آورد.

مترجم : رضا سادات
منبع: آسیا تایمز