رئیس گمنام

درست پیش از برگزاری اجلاس ویژه پنجشنبه گذشته که شبی بی‌انتها به نظر می‌رسید تفاوت نظر اعضا در مورد دستور کار نشست کاملا مشخص بود.

تعیین اولین رئیس‌جمهور تمام وقت اتحادیه‌اروپا و اولین وزیر امورخارجه اتحادیه می‌رفت تا تبدیل به موضوعی شود که به بن‌بستی تازه ختم خواهد شد اما روند اتفاقات به یک شگفتی ختم شد و تصمیم‌ به سرعت اتخاذ شد.

درحین برگزاری اجلاس مقدماتی رهبران اتحادیه‌اروپا طی ساعات اول بعد از ظهر کاترین اشتون انگلیسی اولین وزیر امور خارجه اتحادیه اروپا شد و تصمیم برای انتخاب هرمان فان رومپوی بلژیکی به‌عنوان نخستین رئیس اتحادیه‌اروپا نیز در مراسم شام رهبران اتحادیه اتخاذ شد.

این تصمیم به اتفاق آرا گرفته شد و پس از آن نیز رهبران همدیگر را در آغوش گرفتند و خود را برای چنین تصمیمی ستودند.

در واقع رهبران اتحادیه‌اروپا نباید به خود ببالند. این انتصابات مهر تاییدی بود بر تمامی تعصبات موجود در اتحادیه‌اروپا. هر دو کرسی به کاندیداهایی سپرده شد که بی‌نام و نشان بودند. آشتون حتی در خود بریتانیا نیز شناخته شده نیست. وی خود نیز از اتخاذ این تصمیم شوکه شد و طبق گفته خودش تا صبح روز بعد نیز از این که سکه این پست به نام او زده شده بود اطلاعی نداشته است.

علاوه بر این هر دوی این کاندیداها نقش سرپرست را در پست‌های قبلی خود بر عهده داشتند. فعالیت‌های سیاسی رومپوی 62 ساله به یک سال پیش و زمانی برمی‌گردد که به عنوان وزیر کشور موقت بلژیک مدیریت آشفتگی سیاسی در این کشور را بر عهده گرفت.

اشتون53 ساله نیز تنها به این دلیل در سال 2008 مسوول بخش تجارت اتحادیه‌اروپا شد که سلف او پیتر ماندلسون بشدت در لندن برای حفظ دولت کارگری این کشور مورد نیاز واقع شد.

جای شگفتی نیست که این اخبار برخی از ناظران را مایوس کرده باشد. این دو پست جدید اصولا برای ارتقای نقش بین‌المللی اتحادیه‌اروپا ایجاد شده است. بروکرات‌های اروپا امید داشتند این کار وزن جدیدی به این اتحادیه در صحنه سیاست بین‌الملل بخشد و به پکپارچگی و اعتماد به نفس اروپایی‌ها کمک کند اما آنچه به جای آن حاصل شد این بود که رهبران بلوک‌های مختلف دو «هیچکس» را برای نمایندگی اتحادیه‌‌اروپا انتخاب کردند. کسانی که در ابتدا باید بجنگند تا کمی صبغه سیاسی برای خود دست و پا کنند.

یک تفکر قدیمی پشت سر این تصمیم رهبران ملی بود. به طور سنتی مشاغل بلندپایه اتحادیه‌اروپا تنها به کسانی داده می‌شود که خطر زیر سایه قرار دادن رهبران ملی را نداشته باشند.

بروکسل همواره به عنوان مکان مناسبی برای سیاستمدارانی دیده شده است که از پشت کوه آمده‌اند یا حداقل ناخواسته هستند. آخرین تصمیم نیز در این رابطه باز نشانگر این مساله است.

رومپوی و اشتون ذاتا بچه‌های سر به زیری هستند و نه از آن دست بچه‌ها ی پر شر و شور و با انگیزه. این دقیقا آن نوع از سیاستمدارانی است که همواره در اتحادیه‌اروپا انتخاب می‌شوند و برای هیچکس هم هیچ اهمیتی ندارد که این دو هیچ تجربه قابل بیانی در عرصه مسائل بین‌الملل ندارند.

از دست رفتن فرصت‌ها

حالا دیگر ابراز این مساله که انتظار دیگری نیز جز این نمی‌رفت، دردی را دوا نمی‌کند. رومپوی در هفته‌های اخیر خود را به عنوان سیاستمداری محبوب نشان داده و رهبران اتحادیه نیز اشاره کرده‌اند رئیسی بی‌ادعا وبی‌تکلف انتخاب کرده‌اند- مطمئنا نه یک رهبر کاریزماتیک- و از این نظر انتخاب رومپوی به هیچ وجه جای تعجب ندارد.

ارجحیت دادن نخست‌وزیر بی‌بخار کشوری کوچک از سوی تونی بلر، نخست‌وزیر سابق بریتانیا که او نیز برای این پست نامزد بود مورد تقدیر و تشویق قرار گرفت. با این که دلایل خوبی برای نامناسب بودن بلر برای این کرسی وجود دارد اما سوالی که می‌ماند این که چرا رقیب دیگری با همان سابقه و وزن سیاسی برای تصدی این پست در مقابل وی نبود.

کاندیداهای احتمالی از اعضای مهم اتحادیه‌اروپا خود را در معرض انتخاب برای این پست قرار ندادند. حتی آلمان تصمیم گرفت برای تصدی این پست نامزدی معرفی نکند و بر خلاف این ادعا که انگیزه‌ای برای به‌دست آوردن این پست مهم در اتحادیه‌اروپا از جانب این کشور وجود ندارد امید ریاست بانک مرکزی اتحادیه‌اروپا که انتخابات آن در سال 2011 برگزار می‌شود را زنده نگه دارد.

انتخاب این دو نشانه‌ای است از این که پایتخت‌های کشورهای عضو اتحادیه چه ارزش ناچیزی برای اتحادیه قائل هستند.

تعادل نهایی

دولت بریتانیا 2 نامزد برای کسب مقام وزارت امور خارجه اتحادیه‌اروپا داشت. از یک سو دیوید میلیبند، وزیر امور خارجه و از سوی دیگر پیتر مندلسون، وزیر امور تجاری این کشور برای احراز پست وزارت امور خارجه اروپا معرفی شده بودند اما هر دوی آنها مسائل سیاست داخلی خود را مهمتر ارزیابی کردند.

تا انتخابات حزبی بعدی بریتانیا چند ماه بیشتر نمانده است و در پی آن قدرت مجددا در دست حزب کار این کشور توزیع خواهد شد و اکنون پس از انتخاب اشتون تنها می‌توان گفت او شنونده خوبی است و طبیعتا این که وزیر امور خارجه اتحادیه اروپا یک زن است نیز مورد استقبال قرار گرفته است.

آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان در این مورد بسیار مهربانانه و البته با اندکی کنایه گفت «این دو فرد در مناصب جدید خود رشد خواهند کرد.» با این وجود انتظارها از این دو فرد آنقدر کم است که عملکرد اشتون و رومپوی می‌تواند یک شگفتی مثبت باشد.

درحال حاضر یک چیز به خوبی روشن است. اتحادیه‌اروپا به نوعی طراحی شده که خود را نیز متعجب کند. وزیر امورخارجه جدید اتحادیه‌اروپا از اروپای غربی است.

خوزه مانوئل باروسو، رئیس اتحادیه از جنوب و جری بوژک، رییس پارلمان آن از اروپای شرقی است و زمانی که روسای کمیسیون‌های مختلف اعلام شوند دنیا از اینکه فتح‌الفتوح دیپلماسی اتحادیه‌اروپا نهایتا از نظر جغرافیایی، اندازه کشورها، مشارکت سیاسی و جنسیت به توازن رسیده است شگفت‌زده خواهد شد. یروکرات‌ها می‌توانند از این راهکار دفاع کرده و عنوان کنند که این تنها راه موجود در بروکسل است اما حتی آنانی که این بحث را عنوان می‌کنند نباید از شور و شوق محدود مردم این قاره برای شرکت در پروژه‌های اتحادیه‌اروپا متعجب شود.

رومپوی زیر ذره‌بین رسانه‌ها

رهبران اتحادیه اروپا پس از انتخاب هرمان وان رومپوی، نخست‌وزیر نه چندان مشهور بلژیک به ریاست این اتحادیه با برخی انتقادها مواجه شده‌اند اما رئیس جدید بی سر وصدا روند کاری خود را آغاز کرده است.

رومپوی پس از نشست روز پنجشنبه سران اتحادیه اروپا و انتصاب او به عنوان اولین رئیس اتحادیه بدور از جنجال رسانه‌ای و با احتراز از مصاحبه‌ با مطبوعات با آلبرت دوم، پادشاه بلژیک ملاقات کرد تا استعفای خود را تقدیم وی کند.

با این وجود مطبوعات و رسانه‌های جهان همچنان در مورد وی و کاترین اشتون که به عنوان رئیس سیاست خارجی اروپا انتخاب شد، صحبت می‌کنند.

روزنامه فایننشال‌تایمز چاپ لندن انتخاب دو فرد نسبتا ناشناس افرادی را که خواهان قدرت بیشتر اتحادیه اروپا در صحنه جهانی هستند نگران‌کننده توصیف کرده است.

انتخاب کاترین اشتون به وزارت امور خارجه اروپا برای او به منزله جهش بزرگ شغلی محسوب می‌شود با این حال تمرکز رسانه‌ها بیشتر روی رومپوی است.

نیکولا سارکوزی، رئیس‌جمهور فرانسه در اظهاراتی رومپوی را فردی قاطع معرفی کرده که «می‌داند به کجا می‌رود و دارای معلومات کامل در خصوص سیاست‌های اروپاست.»

رومپوی یک سال است که در بلژیک قدرت را در دست دارد و به خاطر راضی نگه داشتن بلژیکی‌ها بسیار مورد تحسین قرار گرفته است.

منبع: ایندیپندنت
مترجم: رضا سادات