معروف، محبوب، مرموز

پژوهشگران فهمیده‌اند که دلیل لبخند مرموز مونالیزا، این است که چشمان شما سیگنال‌های درهمی را در مورد لبخند او به مغز ارسال می‌کند. این سیگنال‌ها یا کانال‌ها، اطلاعات اندازه شیء، وضوح، روشنایی و مکان آن را در محوطه بصری به رمز در می‌آورند. گاهی اوقات یک کانال از کانال دیگر پیشی می‌گیرد و شما لبخند را می‌بینید؛ دیگر زمان‌ها، کانال‌های دیگر پیروز می‌شوند و شما لبخندی مشاهده نمی‌کنید؛ به همین سادگی. البته این نخستین بار نیست که دانشمندان این شاهکار لئوناردو داوینچی را بررسی می‌کنند. داوینچی برای رسم لبخند از رنگ‌هایی استفاده کرده که سلول‌های حساس به نور مستقر در اطراف شبکیه را تحریک می‌کند. وقتی فرد بر جایی غیر از لب‌ها تمرکز کند، این سلول‌های استوانه‌ای تحریک می‌شوند و لبخند ظاهر می‌شود.

به نوشته بی‌بی‌سی در سال 2000 (1379)، مارگارت لیوینگ استون، روانشناس دانشکده پزشکی‌هاروارد نشان داد که لبخند مونالیزا از زوایای کناری واضح‌تر از مرکز است و در سال 2005 (1384)، یک تیم آمریکایی اعلام کرد که خش‌های تصادفی در مسیر شبکیه تا قشر بینایی، معین می‌کنند که ما لبخند را ببینیم یا نه. اما تحقیق جدید که در نشست سالانه جامعه عصب‌شناسی در شیکاگو ارائه شده، از روشی دیگر برای بررسی این نقاشی اسرارآمیز استفاده کرده است. 2 نفر از محققان اسپانیایی برای دریافت تصویری بهتر از ناپدید شدن لبخند مونالیزا، زوایای مختلف مونالیزا را که با کانال‌های مختلف بینایی پردازش می‌شوند، جداسازی کردند و سپس از داوطلبان پرسیدند که آیا لبخند را می‌بینند یا نه.

آنها برای شروع از داوطلبان خواستند به نقاشی در اندازه‌های مختلف و از فواصل متفاوت نگاه کنند. داوطلبان از فاصله بسیار دور یا با دیدن تصویر کوچک نقاشی، نتوانستند هیچ احساسی در صورت او تشخیص دهند.

با نزدیک‌تر شدن یا دیدن نسخه بزرگ‌تری از نقاشی، آنها موفق به دیدن لبخند شدند و هر قدر عکس بزرگ‌تر می‌شد، لبخند نیز واضح‌تر دیده می‌شد. به عقیده این دو محقق، خیره شدن چشم‌ها نیز بر شیوه‌ای که داوطلبان لبخند را می‌بینند، تاثیرگذار است. گروه آنها از یک نرم‌افزار برای تعیین محل خیره شدن هر 20 داوطلب استفاده کرد. داوطلبان با یک دقیقه خیره شدن به نقاشی، زمانی لبخند را می‌دیدند که بیشتر به سمت چپ دهان او خیره شده بودند! این مدرک دیگری است که دید مرکزی نشان‌دهنده لبخند است. با این حال، این تمام ماجرا نیست؛ زیرا زمانی که داوطلبان برای یک لحظه لبخند را تشخیص می‌دادند، چشم‌هایشان روی گونه چپ متمرکز می‌شد که نشان می‌دهد دید حاشیه‌ای نیز نقشی را ایفا می‌کند!