آکنه؛ غروری روی صورت

آکنه اغلب به صورت نقاط سرسیاه، نقاط سرسفید و جوش‌های چرکی بروز می‌کند. غدد چربی در تمام سطوح پوست شما به غیر از کف پا و دست وجود دارد؛ اما بیشترین تراکم آنها در صورت، سینه، پشت و شانه‌هاست.کار این غدد، ترشح چربی است. چربی تولید شده توسط مجاری چربی به سطح پوست راه یافته و به طور طبیعی روی پوست را می‌پوشاند. در دوران نوجوانی به علت تغییرات ناگهانی که در سطح هورمون‌های جنسی رخ می‌دهد، غدد چربی تحریک می‌شوند و چربی بیش از حد تولید می‌کنند.

این چربی زیادی، مجاری انتقال چربی را مسدود می‌کند و به این ترتیب جوش‌های سرسیاه تولید می‌شوند. وقتی که چربی باقی‌مانده و لایه‌های مرده پوست نتوانند به بیرون پوست راه یابند، توسط باکتری‌هایی که به طور طبیعی در غده وجود دارند، عفونی می‌شوند و جوش‌های سرسفید را ایجاد می‌کنند.چربی که از غدد چربی موجود در پوست ترشح می‌شود، گاهی منفذ پوست را مسدود می‌کند و با تاثیر باکتری‌ها روی آن، عفونی شده و باعث ایجاد جوش می‌شود.

البته با وجود این که شروع این جوش‌ها معمولا با شروع ترشح هورمون‌های جنسی در بدن همراه است، ولی به طور قطع دلیل هورمونی ندارند و زمینه ژنتیک افراد در اکثر موارد بر شدت ضایعات آنها می‌افزاید.

اکثر افرادی که مبتلا به آکنه هستند مشکل غددی به معنی بالا بودن یا پایین بودن هورمون خاص ندارند و این اختلالات هورمونی بیشتر در افرادی مطرح است که علاوه بر جوش صورت، علائم دیگری نیز داشته باشند، مثلا دختر خانم‌هایی که علاوه بر آکنه علائم اختلال نظم پریود، چاقی، جوش در صورت، ریزش موی سر و غیره را داشته باشند در این صورت می‌توان دلیل آکنه را اختلالات هورمونی دانست.

ارتباط تغذیه و آکنه

تعداد کمی از متخصصان پوست عقیده دارند رژیم غذایی نمی تواند بر آکنه اثر بگذارد؛ اما متخصصان تغذیه و نیز پزشکان طب جایگزینی، در این زمینه موفقیت‌های چشمگیری با رویکرد رژیم غذایی به دست آورده‌اند. مثلا ادویه، چربی، غذاهای سرخ‌کردنی و شیرینی‌جات به خصوص شکلات معمولا توصیه نمی‌شوند.

عامل به وجود آورنده آکنه افزایش چربی بیش از حد در فولیکول پوست است و از نظر علمی هیچ ارتباطی با تغذیه افراد ندارد.

دکتر عباس راثی، متخصص بیماری‌های پوست در همین خصوص می‌گوید: بر اساس مطالعات به عمل آمده و بررسی روی 2000 بیمار مشخص شد برخلاف تصور عامه مردم تشکیل ضایعات آکنه روی پوست ارتباطی با تغذیه و مصرف انواع شیرینی‌ها و شکلات ندارد ولی در برخی موارد به علت اصرار زیاد بیماران نسبت به ارتباط این ضایعات با نوع غذاهای مصرفی، رژیم غذایی خاصی برای این افراد توصیه می‌شود.

او ادامه می‌دهد: در برخی از زنان 3 تا 4 روز قبل از شروع دوره سیکل ماهانه این عارضه ایجاد یا تشدید می‌شود که پس از طی این دوران پوست به حالت اولیه خود باز می‌گردد.

راثی اضطراب بیش از حد و ناراحتی‌های روحی را یکی از علل به وجود آورنده این مشکل پوستی می‌داند: در مواقع ناراحتی و اضطراب مثلا در مواقع اضطراب ناشی از امتحان، ترشح غدد چربی بیشتر و این امر باعث ایجاد آکنه در سطح پوست می‌شود.

او همچنین مراجعه برخی از زنان را به آرایشگاه‌ها برای دریافت داروهای جلدی دست‌ساز و ضد آکنه که حاوی مقادیری ترکیبات استروئید هستند یکی دیگر از عوامل به وجود آمدن ضایعات آکنه در پوست عنوان و تصریح می‌کند: پوست اکثر خانم‌ها پس از استفاده از این پمادهای جلدی تا چند روزی براق و صاف می‌شود، اما بعد از طی چند هفته ضایعات با شدت بیشتری در سطح پوست ظاهر می‌شود و علاوه بر آن موهای زائد صورت نیز افزایش می‌یابد؛ همچنین، در برخی موارد رگ‌های صورت نیز باز می‌شود.

با آکنه کنار بیایید

برای جلوگیری از پیشرفت جوش‌ها و کاهش حجم و تعداد آنها باید توصیه‌های زیر را در نظر داشته باشید و به آنها عمل کنید.

جوش‌ها را دستکاری نکنید و آنها را با فشار خالی نکنید. برای خالی کردن آنها به یک انستیتوی زیبایی مراجعه کنید تا با دستگاه‌های مکنده جوش‌ها را تخلیه کنند. اگر چنین مرکزی در نزدیکی شما وجود ندارد، انگشتان خود را با الکل ضدعفونی کنید، ناخن‌ها را کوتاه کنید و با یک دستمال تمیز جوش‌ها را به آهستگی فشار دهید تا تخلیه شوند.

پوست خود را به نرمی ماساژ دهید. این کار را می‌توانید به طور مرتب، خودتان انجام دهید یا به یک فرد مجرب مراجعه کنید تا پوست شما را ماساژ دهد. ماساژ باعث تخلیه چربی پوست شده و از پیشرفت جوش‌ها جلوگیری می‌کند.

آسودگی روانی داشته باشید. سعی کنید خواب مرتب داشته باشید. استراحت کافی داشته باشید و از فشارهای روحی و عصبی بپرهیزید.

روزی دو بار صورت خود را بشویید و ماساژ دهید. برای شستشو از صابون اسیدی (گوگردی) که پزشک توصیه می‌کند استفاده کنید. ابتدا صورت خود را خوب صابون بزنید تا از کف پوشیده شود. آنگاه با نوک انگشتان، پوست صورت خود را ماساژ دهید تا صابون در منافذ پوست به خوبی نفوذ کند و چربی‌های جمع شده در جوش‌ها را از بین ببرد.

هفته‌ای یک یا دو بار از ماساژ سرکه سیب استفاده کنید تا چربی پوست کاهش یابد. برای این کار کافی است مقداری سرکه سیب را در همان مقدار آب بریزید و سپس با انگشت مقداری از این مخلوط را بردارید و بر روی صورت خود بمالید و ماساژ دهید. ماساژ را با حرکات حلقوی و ضربه‌ای آهسته انجام دهید و ابتدا از پایین به بالا و سپس از بالا به پایین حرکت کنید. آنگاه چند دقیقه صبر کنید و سپس صورت خود را بشویید.

از مصرف غذاهای چرب، شیرینی زیاد، سس مایونز، خامه، شکلات، گردو، فندق، موز، تخم‌مرغ، بعضی از ماهی‌ها و نارگیل حتی‌المقدور بپرهیزید. ولی نیازی به رژ‌یم‌های سخت نیست. سعی کنید سبزی‌ها و میوه‌هایی را که حاوی ویتامینA هستند زیادتر مصرف کنید: هویج، اسفناج، شاهی و گوجه‌فرنگی. همچنین مصرف چای و ادویه‌جات را محدود کنید.

سعی کنید هر روز صورت شما در معرض نور آفتاب قرار گیرد. اشعه آفتاب تاثیر بسیار خوبی در بهبود جوش‌های غرور جوانی دارد. بهتر است برای محافظت چشم‌ها از عینک آفتابی کمک بگیرید. البته بعضی محققان معتقدند که نور آفتاب پس از مدتی موجب تشدید آکنه می‌شود، بنابراین بهتر است استفاده از آفتاب را فقط برای شروع درمان به کار گیرید.

از ورزش و پیاده‌روی غفلت نکنید. بسیاری از جوش‌های پوستی پس از مدتی ورزش به کلی ناپدید می‌شوند. اگر هر روز صبح، مسافتی معادل حداقل 3 کیلومتر را به صورت پیاده‌روی یا به صورت دویدن طی کنید و پس از آن یک دوش بگیرید، متوجه می‌شوید پس از مدت بسیار کوتاهی پوست شما بسیار شاداب‌تر می‌شود و بسیاری از جوش‌ها برطرف می‌گردند.

ورزش و استحمام باعث باز شدن منافذ پوست، بهبود جریان خون آن و رفع چربی می‌شود.

فرهاد طالبیان