شهرالکترونیک، نوید زندگی بهتر

تعریف

در فرهنگ‌ها و دوره‌های گوناگون، شهر الکترونیک را با تعاریف مختلفی شناخته‌اند که گذشته از تفاوت‌های آن، در یک مورد مشابهتی خاص دارند، یعنی در ریشه تعریف و همگی بی‌قید و شرط پذیرفته‌اند که ارتباط مایه حیات شهر الکترونیک است. در شهر الکترونیک شهروندان برای کاری جز تفریح از خانه خارج نمی‌شوند و هیچ محدودیت زمانی و مکانی ندارند. در شهر الکترونیک مرزهای جغرافیایی چندان معنایی ندارد و به‌نوعی شهر الکترونیک تداعی‌کننده دهکده‌ای است به‌وسعت جهان.

مزایا ‌ ‌

وقتی صحبت از شهر الکترونیک می‌کنیم نیاز است تا بدانیم در شهرهای معمولی چه کارهایی انجام می‌شود و آیا آن کارها را می‌توان به‌طریقی غیر از روش سنتی انجام داد یا نه؟ ‌ ‌

تقریبا تمام کارهای ما در شهرها به یکدیگر وابسته‌اند و نمی‌توان کاری را بدون هماهنگی چند زیرساخت انجام داد. برای مثال برای یک خرید ساده از یک فروشگاه عمومی، به این موارد وابسته هستیم: وقت خود و ساعت کاری فروشگاه، موقعیت مکانی خود و فروشگاه، مسیر بین خود و فروشگاه، نوع کالای مورد نیاز و نوع موجودی فروشگاه، حجم مشتریان فروشگاه و قابل پیش‌بینی نبودن این مورد، کیفیت کالا و مقایسه قیمت و کیفیت آن کالا با انواع مشابهی که ممکن است در فروشگاه موجود نباشد و صدها نوع نیاز دیگر که یادآوری آنها از حوصله بحث ما خارج است. ‌ ‌

حال وقتی برای یک کار ساده مانند خرید از یک فروشگاه که از رایج‌ترین کارهای ممکن در زندگی شهری است، این همه نیاز و امکان را باید سنجید پس برای اجرای کارهای بزرگ و گروهی نیازمند نوعی نظم مطلق هستیم. نظم اولین مزیت یک شهر الکترونیکی است و کیفیت زندگی نیز بر اساس این نظم قابل پیش‌بینی است. شهر الکترونیک بر خلاف چیزی که در فیلم‌های علمی–تخیلی نشان داده می‌شود لزوما شهری شلوغ، بدون گیاه و پر از کابل‌های مخابراتی نیست، شهر الکترونیک می‌تواند یک شهرک ساکت با طبیعت زیبا را تداعی کند که در آن از فروشگاه‌های متعدد و رنگا‌رنگ خبری نیست یا ادارات دولتی و خدماتی به ندرت دیده می‌شوند. چراکه این فروشگاه‌ها و دیگر مراکزی که گفتیم مجازی‌سازی شده‌اند و آرامش جای شلوغی شهر را گرفته است پس مزیت دوم شهر الکترونیک آرامش است. ‌ ‌

آرامش در هیچ جایی محقق نمی‌شود مگر در سایه امنیت ‌ ‌

امنیت در شهر الکترونیک مزیتی است که در شهرهای سنتی نمی‌توانیم کیفیتی این چنین را بیابیم. به‌عنوان مثال اگر شما پولی همراه نداشته باشید کمتر سارقی قصد نزدیک شدن به شما را دارد و یا اگر برای کارهای روزمره کمتر از خانه خارج شوید، احتمال تصادف یا مشکلات از این دست کمتر می‌شود امنیتی که در پرداخت‌ها و انتقال وجوه در شکل الکترونیکی آن است این امکان را می‌دهد تا بر تمام فعالیت‌های مالی خود نظارت داشته باشید و با استفاده از سیستم‌های حسابداری آنلاین اختلاف حسا‌ب‌ها را در کمترین زمان ممکن کشف و از سایر زیان‌های آن جلوگیری کنید. در نظام مالی که بر شهر الکترونیک حاکم است همه چیز قابل پیگیری است و اگر شخص یا اشخاصی هم با امکانات خاص مبلغی را از حساب فردی برداشت کنند، بیمه‌ها تمامی خسارت‌ها را جبران خواهند کرد. شهر الکترونیک آن‌قدر مزایا و امکانات دارد که برای بیان آنها نیز به صدها صفحه کتاب نیاز است و ما نگاهی گذرا به اصلی‌ترین مزایای آن داریم. مزیت آخری که به آن خواهیم پرداخت مزیتی ملی است، یک شهر الکترونیک می‌تواند با کم کردن هزینه‌ها و ایجاد نظم اقتصادی این امکان را برای کشور ایجاد کند تا سرمایه‌های ملی را با حداکثر بهره‌وری استفاده کند و هزینه‌های جانبی را که می‌توان در آن صرفه جویی کرد را کاهش داد تا سرمایه در جای خود قرار گیرد و به رشد اقتصادی و صنعتی کشور کمک کند. ‌ ‌

‌ ‌نکته: در بسیاری از موارد وقتی از مزایای شهر الکترونیک می‌پرسیم مواردی مانند امکان پرداخت الکترونیک یا استفاده از سایت‌های اینترنتی را به‌عنوان مزایای شهر الکترونیک نام می‌برند اما مواردی این چنین جزء امکانات این شهر است و مزایای آن چیزهایی مانند مواردی است که یاد‌آور شدیم.

‌ ‌نیازها

همان‌طور که گفتیم نیاز اصلی شهر الکترونیک ارتباط است و همین ارتباط است که به شهر الکترونیک معنا می‌بخشد. پس بدون ارتباط سالم، کامل و امن فکر این شهر را از سر بیرون کنیم. داشتن لینک ارتباطی خود نیازهای دیگری را ایجاد می‌کند یعنی برای استفاده از یک ارتباط هر دو طرف ارتباط نیز باید دارای امکان سرویس‌دهی متقابل باشند که نیاز است هم سرورهای میزبان امکانات امنیتی و نرم‌افزاری را فراهم کنند و هم اشخاصی که به آن وصل می‌شوند باید امکان استفاده از خدمات آن را داشته باشند. این امکانات شامل داشتن لینک ارتباطی استاندارد، سخت‌افزار مناسب، نرم‌افزارهای روز آمد و سیستم عامل‌های قدرتمند است.

نیاز دیگر این شهرها قانون است، یعنی برای شهری که تمام امکانات آن از نوعی متفاوت است باید قوانینی متناسب با آن تدوین شود و ناظران بتوانند بر دستگاه‌های اجرایی اعمال قدرت کنند. نیاز اصلی یک شهر الکترونیک که حتی مهم‌تر از ارتباط است چیزی است از جنس خودمان یعنی فرهنگ‌. برای زندگی در هر اجتماعی اگر فرهنگ حضور در آن را نداشته باشیم نمی‌توانیم از مزایای واقعی آن بهره‌مند شویم و در بسیاری موارد به حقوق دیگران تجاوز خواهیم کرد که این کار بیش‌تر از همه برای خودمان مضر خواهد بود. ‌ ‌

معایب

شهر الکترونیک نمادی از زندگی مدرن است و زندگی مدرن نیز مشکلات خاص خود را به همراه دارد، بیماری‌هایی که با نام بیماری‌های تمدن شناخته شده‌اند در این شهرها بیشتر دیده می‌شوند. مشکلات عاطفی و افسردگی یکی دیگر از معایب این شهر است، چراکه برخوردها، دید و بازدید‌ها و روابط انسانی مجازی‌سازی می‌شود و شادابی را از کاربران آن می‌گیرد. وابستگی بالا به تکنولوژی نیز یک مشکل بزرگ این نوع زندگی است. یعنی اگر زیر ساخت دچار مشکل شود به نوعی تمام امور زندگی مختل می‌شود. هزینه بالا برای پیاده‌سازی این نوع شهر‌ها یکی دیگر از معایب آن به‌شمار می‌رود. البته برای همه این‌ها راه کارهایی ارایه شده است که قابل پیاده‌سازی نیز هست.

کلام آخر

شهر الکترونیک محصولی است که پس از طی یک فرآیند بدست خواهد آمد و برای طی مراحل این فرآیند باید تمام شهروندان با آن هم‌گام شوند و شروع به آموختن علوم مورد نیاز و شناخت نیازهای خود در یک شهر مدرن. ‌

سعید نوری آزاد