تعاریف تجارت الکترونیکی

ث– تجارت مصرف کننده با اداره

می‌توان گفت که مدل تجارت الکترونیکی مصرف‌کننده با اداره1‌ ‌هنوز پدیدار نشده است، ولی به‌دنبال رشد انواع تجارت فروشنده با مصرف‌کننده و تجارت فروشنده با اداره، به‌نظر می‌رسد که دولت‌ها مبادلات الکترونیکی را به حیطه‌هایی همچون جمع‌آوری کمک‌های مردمی، پرداخت مالیات بر درآمد و هرگونه امور تجاری دیگری که بین دولت و مردم انجام می‌شود، گسترش خواهند داد.

ج– تجارت دولت با دولت

این مدل ارتباط بین دولت با دولت2‌ ‌است که منظور از آن ارتباط سازمان‌های دولتی با یکدیگر از طریق شبکه‌های داخلی اعم از اینترنت، اینترانت و اکسترانت است. تهیه بودجه سالانه و یا برنامه‌های پنج ساله از طریق اینترنت مثال‌های مناسبی در این بخش است. ‌ ‌

چ– تجارت دولت با فروشنده

تجارت دولت با فروشنده3‌ ‌برقراری ارتباط میان دولت با بخش تجارت و صنعت است که طی آن دولت به ارایه خدمات به بخش تجاری و صنعتی کشور از طریق اینترنت می‌پردازد. خدماتی همچون ارایه مجوز و گواهی‌نامه‌ها، انجام خرید و فروش کالاها و خدمات در این بخش انجام می‌گیرد. ‌ ‌

ح– تجارت دولت با کارکنان

تجارت دولت با کارکنان4‌ ‌برقراری ارتباط میان دولت و کارکنان، با هدف ارایه اطلاعات به کارمندان دولتی، با استفاده از شبکه‌های داخلی دولتی (اینترنت) است و اطلاعات گوناگون مانند اطلاعات پرسنلی (حقوق و مزایا، بازنشستگی پرسنل و آخرین اخبار مربوط به فعالیت‌ها و درخواست‌های کارمندان) در این بخش انجام می‌گیرد. ‌ ‌

خ– تجارت نظیر به‌نظیر

تجارت نظیربه‌نـــظیر5‌بـــرای تسویه ‌حساب شرکت‌کنندگان در حراج با فروشنده به‌کار می‌رود و مشهورترین گونه آنها سرویسی است به‌نام PAYPAL. این تجارت در چارچوبی کار می‌کند که افراد بتوانند به‌طور مستقیم با هم پول ردوبدل کنند و در حالی‌که سهم اصلی دادوستد پولی را نقل‌وانتقالات رو‌در‌رو به‌عهده دارد، فن‌آوری تلفن‌های همراه تعداد افراد بیشتری را در دادوستد غیرحضوری سهیم می‌کند. ‌ ‌

 تعاریف عام تجارت الکترونیکی

 ‌هر نوع ارایه کالا یا خدمات، که معمولا (نه همیشه) به خاطر پول انجام می‌پذیرد، تجارت خوانده می‌شود. برای تجارت الکترونیکی مجموعه متنوع و وسیعی از تعاریف و مفاهیم وجود دارد که موضوعات، کاربردها، و مدل‌های گوناگونی را دربر می‌گیرد. در برخی از این موارد، کوشیده شده است که تعاریف عامی ارایه شود و در گونه‌های دیگر، به نوع فعالیت، امکانات ارتباطی و تجهیزات مورد استفاده، محدوده سازمانی فعالیت‌ها و زیرساختار توجه شده است. ‌ ‌

– تجارت الکترونیکی در یک مفهوم، عملیات ویژه‌ای را دربرمی‌گیرد که وسیله ابزار ارتباطات دیجیتال مانند اینترنت، اینترانت، اکسترانت یا مبادله داده‌های الکترونیکی ارایه می‌شود. ‌ ‌

– در حوزه تسهیلات بازرگانی، تجارت الکترونیکی به مبادله الکترونیکی داده‌ها خلاصه می‌شود. در مباحث سازمان تجارت جهانی، تجارت الکترونیکی از زاویه محدوده تجارت و خدمات مورد بررسی قرار می‌گیرد. ‌ ‌

– کمیسیون اروپایی در سال 1997 تجارت الکترونیکی را به‌صورت زیر تعریف کرده است. «تجارت الکترونیکی بر پردازش انتقال الکترونیکی داده‌ها، شامل متن، صدا و تصویر مبتنی می‌باشد. تجارت الکترونیکی فعالیت‌های گوناگونی از قبیل مبادله الکترونیکی کالا و خدمات، تحویل فوری مطالب دیجیتال و انتقال الکترونیکی را شامل می‌شود. »

به بیان دیگر کاربرد فناوری اطلاعات6، را در تجارت جهانی می‌توان تجارت الکترونیکی نامید.

 تعاریف خاص تجارت الکترونیکی ‌ ‌

از دیدگاه اتحادیه اروپا تجارت الکترونیکی عبارتست از: «انجام تجارت به‌صورت الکترونیکی« (1998) و «هر شکلی از مبادله تجاری که در آن طرفین ذی‌نفع به‌جای تبادلات فیزیکی یا تماس مستقیم فیزیکی، به‌صورت الکترونیکی تعامل کنند. (2001.) »

جاش شاو7‌ ‌بنیانگذار استراتژی تجارت الکترونیکی می‌گوید: «کارهایی که کامپیوتر، توانایی انجام آن‌ها  را دارد باید از زمینه فعالیت انسان‌ها حذف شود، در عوض فکر و اندیشه آن‌ها  صرف نوآوری، خلاقیت و یافتن راه‌حل مشکلات و کارهایی شود که کامپیوتر توانایی انجام آن‌ها  را ندارد. »

لینچ و لیندکوئیست می‌گویند: «تجارت الکترونیکی به‌معنای مبادله محصولات و خدمات در مقابل پول با استفاده از توانایی‌های اینترنت است. »

کالاکوتاوونیسون رو، پژوهشگر مشهور تجارت الکترونیکی در کتاب خود به‌نام "مرزهای تجارت الکترونیکی" آن را این‌طور تعریف می‌کند: «تجارت الکترونیکی واژه معادلی است برای خرید و فروش محصولات، خدمات و اطلاعات به‌وسیله زیرساختارهای شبکه‌ای تجارتی که امروزه به‌عنوان تجارت الکترونیکی از آن یاد می‌شود، آن است که به‌وسیله اینترنت در شبکه گسترده جهانی اعلام می‌شود.»

کلارک می‌گوید: «تجارت الکترونیکی یعنی هر نوع مبادله اطلاعات مربوط با امور تجاری از طریق ابزار الکترونیکی، حتی تلفن و فاکس. (سال 1997)»

تعریف تجارت الکترونیکی از دیدگاه ارتباطات: «تحول خدمات، کالا و محصولات اطلاعاتی از طریق خطوط تلفن، شبکه‌های کامپیوتری و سایر وسایل ارتباطی. »

تعریف تجارت الکترونیکی از دیدگاه فناوری اطلاعات: «آن دسته از کاربردهای فناوری اطلاعات که به‌صورت سیستمی برای پشتیبانی و پیشرفت‌دادن جریان کاری و مبادلات تجاری ایجاد شده است. »

تعریف تجارت الکترونیکی از دیدگاه تجاری: «تعامل سیستم‌های ارتباطی8، سیستم‌های مدیریت اطلاعات9‌ ‌و امنیت10،‌ ‌که به‌وسطه آن‌ها  امکان مبادله اطلاعات تجاری در رابطه با فروش محصولات و یا خدمات میسر می‌گردد.»

از مجموعه تعاریف ارایه شده می‌توان نتیجه گرفت که زمینه‌های کاربرد تجارت الکترونیکی بسیار گسترده‌تر از مبادله کالا، خدمات و وجوه است و در تعریف آن و تبیین سیاست‌های مورد نظر باید علاوه بر کاربردهای بالفعل به کاربردهای بالقوه آن نیز توجه داشت. ‌ ‌

انقلاب الکترونیکی به این نکته اشاره دارد که یکی از موثرترین خط‌مشی‌هایی که نظام‌های اقتصادی دارای تکنولوژی پیشرفته و دچار کمبود انرژی می‌توانند جهت حفظ منابع طبیعی در پیش گیرند، این است که به‌سرعت، صنایع موج سوم (موج سوم: عصر اینترنت) را که انرژی کمی مصرف می‌کنند، جایگزین آن دسته از صنایع موج دوم (موج دوم: عصر صنعت و موج اول: عصر کشاورزی) سازند که انرژی زیادی مصرف می‌کنند.