بسیج از دیروز تا امروز

نوپایی انقلاب ، بروز بحران‌های داخلی، انجام عملیات‌های تروریستی و به‌هم‌ریختگی بنیه دفاعی کشور از جمله مواردی بود که ضرورت استفاده از یک نیروی مردمی را نمایان می‌کرد.

بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران 4 آذر سال 1358 در سخنانی نطفه شکل‌گیری بسیج را ایجاد کردند و فرمودند: مملکت اسلامی باید همه‌اش نظامی باشد و تعلیماتش، نظامی باشد.

پس از این فرمان، اقدامات اولیه برای آموزش‌های عمومی مورد نیاز مردم آغاز شد و آحاد مردم نیز برای شرکت در بسیج عمومی اعلام آمادگی کردند و اولین تجربه آنها ، یاری رساندن به سپاه و کمیته‌های انقلاب در قالب رویارویی با ضدانقلاب مسلح بود.

به دنبال تاکیدات امام خمینی (ره)‌ ، شورای انقلاب اسلامی در تاریخ 19/4/59 تشکیل «سازمان بسیج ملی» را تصویب کرد تا این سازمان ضمن آموزش و سازماندهی همه افراد داوطلب، آنان را برای مقابله با هر گونه تهدید و تجاوز داخلی و خارجی آماده کند.

با شروع درگیری‌های مسلحانه داخلی بویژه در کردستان و همچنین آغاز جنگ تحمیلی در 31 شهریور سال 1359، بسیج وارد فصل جدیدی از فعالیت‌های خود شد.

اگرچه ارتش پس از انقلاب اسلامی با وجود تغییرات فراوان در سطوح فرماندهان، توانسته بود با درایت امام خمینی(ره)‌ از خطر انحلال رهایی یابد، اما بنیه دفاعی آن در حدی نبود که بتواند سد دفاعی محکمی در برابر دشمنان ایجاد کند.

سپاه پاسداران نیز که پس از انقلاب شکل گرفته بود، تجهیزاتی برای مقابله نداشت و در چنین شرایطی، نقش بسیج که از درون ملت جوشیده بود، بوضوح مشاهده شد.

دی‌ماه 1359 با تصویب مجلس شورای اسلامی «سازمان بسیج ملی» به «واحد بسیج مستضعفین» تغییر نام داد و در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، ادغام و فرماندهی آن به سپاه واگذار شد.

حضور بسیجیان در جبهه‌ها، آنچنان پررنگ بود که با وجود حضور ارتش و سپاه، بخش عمده‌ای از قوای جمهوری اسلامی ایران را نیروهای بسیجی تشکیل می‌دادند و حالا هم با وجود گذشت نزدیک به 2 دهه از پایان جنگ، هنوز کلمه بسیج، خاطرات جبهه‌های جنگ را تداعی می‌کند.

واحد بسیج مستضعفین تا پایان جنگ و تا سال 1369 به کار خود ادامه داد. در این سال، «نیروی مقاومت بسیج» جایگزین واحد بسیج شد و با ستادی مستقل به عنوان یکی از نیروهای پنجگانه سپاه، مسوولیت انجام تمامی امور مربوط به بسیج را به عهده گرفت.

دوران پس از جنگ و بازتعریفی دوباره

با پایان جنگ تحمیلی، نیروی مقاومت بسیج که تقریبا از ابتدای تاسیس درگیر فعالیت‌های نظامی بود، نیازمند بازتعریفی در فعالیت‌های خود بود و با توجه به عرصه جدید سازندگی که کشور در آن قرار داشت، ضرورت الگوی جدید برای فعالیت‌های این نیرو احساس می‌شد.

رهبر معظم انقلاب در تعریف بسیج می‌فرمایند: بسیج یعنی حضور در همه میدان‌هایی که از انسان در آن میدان، یک کاری می‌طلبند. ایشان در ارتباط با ضرورت حضور بسیج در عرصه‌های مختلف می‌فرمایند: در دوران جنگ، بسیج مال جنگ است.

در دوران پشتیبانی مال پشتیبانی، در دوران علم مال تحصیل و تدریس و در دوران سازندگی مال سازندگی. ایشان در جای دیگری می‌فرمایند: بسیج به معنای حضور شجاعانه، فداکارانه و مخلصانه انسان‌های پیشگام در تمامی عرصه‌های مورد نیاز نظام اسلامی و کشور است.

براساس چنین تعاریفی بود که فعالیت بسیج پس از پایان جنگ در قالبی جدید ادامه یافت و نیروهای بسیج در عرصه‌های مورد نیاز از جمله سازندگی، فرهنگی، اجتماعی، علمی و امدادرسانی به فعالیت پرداختند.

شاید شرایط پس از جنگ و حضور بسیج در عرصه‌های سازندگی بود که باعث شد پس از گذشت چند سال ، زمزمه‌هایی مبنی بر ضرورت جمع‌آوری سلاح از پایگاه‌های بسیج و تبدیل آن به ارگانی غیرنظامی به گوش رسد اما در اثنای همین زمزمه‌ها بود که غائله کوی دانشگاه در 18 تیر سال 78 شکل گرفت.

در همین زمان پس از سه چهار روز ادامه آشوب‌ها ، حضور گسترده بسیجیان در صحنه ، علاوه بر خاتمه این ماجرا، مهر پایانی بر تفکرات معتقد به ضرورت تبدیل بسیج به یک ارگان غیرنظامی زد.18 تیر باعث شد تا بار دیگر بسیج نقش خود را در حفظ امنیت داخلی نمایان کند و نشان دهد تا چه حد حضور نیرویی مردمی می‌تواند به عنوان محافظی در مقابل انواع تهدیدات عمل کند.

مقابله با تهدیدهای نرم

پس از سال 78 ضرورت جلوگیری از شکل‌گیری زمینه‌های بروز حوادثی نظیر کوی دانشگاه بیش از پیش احساس شد و بخش عمده‌ای از فعالیت‌های بسیج به چنین مقوله‌ها و مقابله با تهدیدات نرم اختصاص یافت.

در حال حاضر و در شرایط جدید تغییراتی در ساختار بسیج و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایجاد شده است که بیشتر به دلیل تغییر تهدیدات دشمن از همتراز به ناهمتراز و از سخت به نرم است.

به گفته فرماندهان سپاه، در مقطع فعلی چون نوع تهدیدات به صورت نقطه‌ای و موزاییکی است، اگر هر نقطه‌ای از کشور مورد تهدید قرار گیرد ، ارتش 20 میلیونی و سپاه باید این آمادگی را داشته باشند که در سریع‌ترین زمان ممکن در تمامی سطوح تهدید، پاسخ دشمنان را بدهند و برای نیل به این هدف، فرماندهی‌های مستقل و خودکفای منطقه‌ای ایجاد شد.

در طرح تحول و تعالی سپاه، تقویت بسیج، نیمی از ماموریت سپاه عنوان شده و قرار است در ساختار جدید، بسیج با بدنه رزم سپاه، ارتباط قوی‌تری داشته باشد.  همچنین نیروهای بسیج در طرح جدید از یک سو باید 150 گردان امام حسین (ع)‌ را به نیروی زمینی سپاه بیفزایند و از سوی دیگر 600 گردان عاشورا و الزهرا (س)‌ در استان‌ها و شهرستان‌ها را نیز ساماندهی کنند.

از دیگر مسوولیت‌هایی که در طرح جدید به عهده بسیج گذاشته شده است، طرح امنیت پایدار در کشور است که در پایان هفته بسیج اجرا می‌شود.

در این طرح نیروهای بسیج با حضور در محله‌ها و کوی و برزن، کشور را برای حضور اراذل و اوباش و آشوبگران ناامن می‌کنند و در صورت بروز موردی، اقدام عملیاتی را به نیروی انتظامی محول می‌کنند. 

توجه ویژه به نیروی مقاومت بسیج در تحولات جدید و تاکیدات رهبر معظم انقلاب نمایانگر ادامه کارآیی بسیج با وجود گذشت نزدیک به 3 دهه از تاسیس آن است.

علت چنین مساله‌ای نیز بیش از هر چیز به مردمی بودن نیروی مقاومت بسیج و همچنین تفکراتی برمی‌گردد که از سوی امام خمینی (ره)‌ در زمان تاسیس به عنوان پشتوانه‌ای محکم برای تمام دوران این نهاد مردمی ارائه شد.

فرمانده نیروی مقاومت بسیج:
بسیج نقش خود را در تحقق سند چشم‌انداز ایفا می‌کند

فرمانده نیروی مقاومت بسیج گفت: رویکرد جدید بسیج این است که با تقویت سرمایه‌های اجتماعی انقلاب و با ارتقای سطح معرفت دینی و بصیرت سیاسی و مهارت‌های مورد نیاز در سطح جامعه، نقش خود را در تحقق سند چشم‌انداز ایفا کند.

فرمانده نیروی مقاومت بسیج با بیان این‌که بسیج در تمامی عرصه‌های انقلاب، پیشتاز بوده است، گفت: بسیج تلاش دارد تا در آستانه دهه چهارم انقلاب اسلامی که به فرموده رهبر معظم انقلاب باید دهه گسترش علم در جامعه و توجه به نهضت نرم‌افزاری و تولید علم باشد، با سرمایه‌گذاری در نیروی انسانی، نقش خود را در این عرصه نیز بخوبی ایفا کند تا زمینه‌ساز انتظار واقعی برای ظهور امام زمان(عج) و نیز تبعیت محض از رهبر معظم انقلاب باشد.

به گزارش فارس، حسین طائب، فرمانده نیروی مقاومت بسیج به مناسبت آغاز هفته بسیج، در سخنان پیش از خطبه نماز جمعه دیروز تهران با اشاره به نیاز کشور در امر سازندگی، به فرمان تشکیل بسیج سازندگی در سال 79 از سوی رهبر معظم انقلاب اشاره کرد و گفت: این فرمان در جهت تحقق عدالت و محرومیت‌زدایی در کشور انجام شد تا نشان دهیم که بسیج، علاوه بر حضور در عرصه‌های نظامی، در امر سازندگی و اجرای عدالت نیز پیشگام خواهد بود.