مسمومیت‌های دارویی را جدی بگیرید

در واقع به‌طور کلی عمده‌ترین عوامل مسمومیت‌زا در کشور عبارتند از داروها، گاز منوکسیدکربن و دیگر گازهای سمی، سموم دفع آفات، مواد شیمیایی، محصولات بهداشتی، شوینده و آرایش موجود در منزل، گیاهان سمی، فلزات سنگین، گزیدگی‌ها و غذای آلوده به سموم.

مسمومیت دارویی‌

در حال حاضر شایع‌ترین مسمومیت از لحاظ ترکیبی، مسمومیت دارویی است. داروهایی که سیستم اعصاب مرکزی را متاثر می‌کند و از بین آنها خواب‌آورها، مسکن‌ها و داروهای ضدافسردگی رتبه اول را در رابطه با ایجاد مسمومیت‌های دارویی دارند.

سالانه حدود 30 هزار نفر در تهران به علت مصرف دارو و مواد شیمیایی مسموم می‌شوند، 12 هزار نفر از این بیماران بستری می‌شوند، 1200 نفر آنها به بخش ICU ارجاع می‌شوند و حداقل120 نفر آنها می‌میرند.

طلعت قانع، کارشناس داروسازی و سم‌شناسی در این خصوص می‌گوید: متاسفانه به علت پراکندگی مراکز درمان مسمومیت‌ها در کشور آمار کشوری نداریم و فقط در تهران چون مرکز درمان مسمومیت‌ها در بیمارستان لقمان متمرکز است، آمار وجود دارد.

به گفته او، تنها اطلاعاتی که از وضعیت مسمومیت‌ها در کشور می‌توانیم به طور متمرکز به دست آوریم بر اساس تلفن‌هایی است که مردم به خط 09646 که مرکز اطلاع‌رسانی دارو و مسمومیت‌هاست می‌زنند، سال گذشته حدود 3500 تلفن به این مرکز شد.

این تلفن در بیشتر استان‌ها پاسخگوی سوالات مردم به خصوص در زمان بروز مسمومیت‌هاست و اگر در استانی این خط فعال نباشد با تماس مردم بلافاصله به مرکز تهران وصل می‌شود.

بر اساس آمار موجود، در بیمارستان لقمان 80 درصد موارد مسمومیت در تهران عمدی است اما اطلاعات به دست آمده از موارد تماس با تلفن 09646 از شهرستان‌ها بر عکس است و 80 درصد تماس‌گیرندگان بیمارانی داشته‌اند که به صورت غیر‌عمدی مسموم شده‌اند.

بیشترین موارد مسمومیت در تهران و کشور، مسمومیت با داروی ترامادول است، این دارو جزو خانواده مواد مخدر محسوب نمی‌شود و از خانواده تریاک نیست اما یک آرام‌بخش است که آثار شبیه مواد مخدر دارد، بیشتر مسمومیت‌ها با این دارو عمدی است و به علت دوز بالای مصرف به وجود می‌آید.

قانع می‌گوید: ترامادول داروی بدون نسخه نیست و حتما با تجویز پزشک توزیع می‌شود، اما به هر حال این دارو نیز مانند هر دارو یا ماده مخدر دیگر از کانال‌های غیر‌رسمی و روش‌های غیر‌قانونی در اختیار مردم قرار می‌گیرد و سوء‌مصرف می‌شود.

بعد از ترامادول بیشترین مسمومیت‌های دارویی بر اثر مصرف داروهای ضد‌افسردگی 3حلقه‌ای است، همچنین مصرف داروهای اعصاب هم سهم بالایی از بروز مسمومیت‌هایی دارویی دارند و به طور کلی بخش عمده مسمومیت‌های دارویی بر اثر مصرف عمدی آرام‌بخش‌ها به وجود می‌آید.

بعد از آن مصرف گیاهان دارویی و مواد شوینده مانند جوهر نمک و وایتکس عامل بروز مسمومیت‌ها در کشور است. مصرف انواع مسکن‌ها مانند استامینوفن کدئین و داروهای بیماری‌های قلبی و عروقی نیز عامل مهم بروز مسمومیت‌هاست. بخش قابل توجهی از مسمومیت‌ها نیز بر اثر تنفس گاز مونوکسید کربن به وجود می‌آید که بخصوص در فصل سرما و استفاده غیر ایمن از بخاری‌ها به وجود می‌آید.

او ادامه می‌دهد:‌ برخی داروها مانند داروهای ضدصرع یا داروهای قلبی که برای بیماران تجویز می‌شود در حالت عادی هیچ مشکلی را ایجاد نمی‌کند، اما در مواردی بیماران میزان بالایی دارو را ناگهان مصرف می‌کنند و همین امر موجب بروز مسمومیت می‌شود.

مسمومیت با گاز منواکسیدکربن‌

گاز منواکسیدکربن بی‌رنگ و بی‌بو بوده که بر اثر احتراق ناقص تولید می‌شود به طوری که بخاری، آبگرمکن، شومینه و اجاق گازها به علت سیستم تهویه نامناسب (دودکش) عامل مسمومیت با گاز CO می‌شود.

کنترل و انسداد منافذ مسیر دودکش قبل از راه‌اندازی بخاری بهترین راه پیشگیری از بروز حوادث مسمومیت به شمار می‌رود و دقت و توجه به داغ بودن دودکش نیز بهترین آزمایش سلامت دودکش است. همچنین داشتن کلاهک مخصوص برای دودکش در پشت بام‌ها برای جلوگیری از عدم بروز خاموشی بخاری و به دنبال آن انتشار گاز CO اهمیت بالایی دارد.

فراموش نکنید استفاده از وسایل گرمایشی استاندارد در پیشگیری از این مسمومیت از اهمیت بالایی برخوردار است و بخاری‌های بدون دودکش به هیچ عنوان از تولید گاز CO جلوگیری نمی‌کند.پیشگیری از مسمومیت با گاز CO بسیار ساده است.

کنترل و انسداد منافذ مسیر دودکش قبل از راه‌اندازی بخاری بهترین راه پیشگیری از بروز حوادث مسمومیت به شمار می‌رود.

 اگر لوله دودکش بخاری شما سرد است دلیل آن خارج نشدن محصولات احتراق و گازهای سمی از دودکش است. در این صورت باید ضمن رفع نقص، به طور موقت با باز کردن قسمتی از دریا پنجره تهویه در محیط ایجاد کنید.

رنگ شعله بخاری و وسایل پخت و پز باید آبی باشد  و چنانچه رنگ شعله قرمز، زرد و یا نارنجی باشد، حتما نقص در سوخت‌رسانی و کمبود اکسیژن در محیط است که سریعا باید تعمیر و سوخت‌رسانی شود. اگر رنگ شعله بخاری آبی نباشد ممکن است هوای کافی به بخاری نرسیده و تولید گاز منوکسید کربن کند.

در صورت استفاده از وسایل گرمایشی مانند بخاری و شومینه، نباید تمامی روزنه‌های جریان هوا در منزل و بویژه اتاق خواب مسدود شود.

از نصب آبگرمکن در حمام، روشن کردن شعله‌های اجاق گاز در آشپزخانه جهت گرم نگه داشتن محیط داخل خانه، باید جدا خودداری کرد.