سفر هفته

یک گنبد بلند

از قدیم و ندیم گفته‌اند تابستان فصل گردش و تفریخ است اما در این هوای گرم آدم باید به جاهایی سفر کند که احتمال خنک بودن هوا در این مناطق زیاد است. شهر زنجان یکی از این شهرهاست که جاذبه‌های گردشگری فراوانی دارد. این هفته پیشنهاد ما به شما سر زدن به گنبد سلطانیه است که در 35 کیلومتری شهر زنجان قرار دارد.

کد خبر: ۱۸۲۳۲۲

ساخت این بنا به دستور سلطان محمد خدابنده از سال 704 هجری قمری شروع و در مدت 9 سال در تاریخ 713 هجری قمری پایان یافته است. این گنبد با 5/48 مترارتفاع و 6/25 متر قطر دهانه یکی از بناهای عظیم تاریخی جهان است.

گنبد سلطانیه (به روایتی) براساس طرح آرامگاه غازان خان که آن نیز از بنای آرامگاه سلطان سنجر در مرو الهام گرفته، ساخته شده با این تفاوت که پلان آرامگاه سلطان سنجر مربع و پلان گنبد سلطانیه هشت‌‌ضلعی است.
اگرچه تا حد زیادی معماری آرامگاه سلطان سنجر در بنای سلطانیه تاثیر گذاشته بود اما جنبه ابتکاری در بنای اخیر به حدی است که آن را به صورت یکی از شاهکارهای هنر و معماری ایران در آورده است که بعدها نمونه و الگویی برای احداث تعداد زیادی بنا شد. معماری گنبد سلطانیه را سیدعلی شاه انجام داده است.

ازجمله مهم‌ترین آثاری که به تقلید از گنبد سلطانیه پدید آمده، می‌توان از گنبد کلیسای سانتاماریا دلفیوره نام برد که بیش از 100 سال بعد از آن ساخته شده است. گنبد سلطانیه ازجمله آثار ثبت شده در فهرست میراث جهانی یونسکو می‌باشد و آنوبانینی آن را یکی از مهم‌ترین اثار باستانی جهانی منطقه به شمار می‌آورد. در سال‌های اخیر توجه به این اثر بیشتر شده و تعمیر و نگهداری اثر نسبتا به خوبی در حال انجام است.

با یک بار بازدید از این اثر عظیم نمی‌توان به درستی به عجایب آن پی برد، شکوه اثر در وهله اول انسان را به حدی محو خود می‌کند که امکان بررسی علمی را از انسان تا حدود زیادی می‌گیرد.

این گنبد از سه فضای گنبد خانه، تربت خانه، سردابه تشکیل شده و از نظر حجمی و ترکیب فضا این بنا با معماری هیچ کدام از مقابر اسلامی ایران مطابقت ندارد در حالی که این وضعیت را می‌توان با آیین تدفین مغول که در دو مرحله انجام می‌گرفت، مطابقت داده و آن را با معماری ترکیبی از مراسم تدفین مغول تبیین نمود. با توجه به این طرز تفکر گنبد خانه محل عزاداری به جسد، سردابه محل نگهداری و تدفین جسد و تربت خانه فضای مسقف بالای سردابه می‌باشد. ورودی اصلی آرامگاه اولجایتو در ایوان‌های شمال شرقی و شمال غربی تعبیه شده و کاربرد ایوان‌های شمالی، شرقی و غربی پنجره می‌باشند. پلان فضای گنبد خانه متمایل به هشت‌ضلعی منتظم و طول هر یک از اضلاع از 06/10 متر تا 16/10 متر متغیر است.