پیرمردها سرزمین ندارند

وقتی روزنامه انگلیسی گاردین پنجشنبه هفته گذشته در صفحه اول خود مجموعه عکس‌هایی از پیرمردهایی مو سپید را در کادر بزرگی چاپ کرد هیچکس در نگاه اول تصورش را هم نمی‌کرد که این پیرمردها در زمره سنگدل‌ترین مجرمان تحت تعقیب دنیا باشند.

کد خبر: ۱۷۸۳۲۲

علت انتشار عکس‌های این پیرمردهای فرتوت آغاز اجرای عملیاتی تحت عنوان «آخرین فرصت» بود که هدف شناسایی و به مجازات رساندن آخرین بقایای نازی‌ها را دنبال می‌کند. با گذشت نزدیک به 60 سال از محاکمه‌های دادگاه نورنبرگ که نزدیکترین دستیاران هیتلر را به تیغ مجازات سپرد موسسه‌ای غیرانتفاعی فهرست نازی‌های تحت تعقیب را منتشر کرد.

جنگ بر سر سپردن این چهره‌ها به عدالت به دلیل مشکلات چند‌وجهی‌ای چون عدم اتفاق‌نظر سیاسی، موانع حقوقی، توان بی‌نظیر نازی‌ها در گریختن از چنگ قانون و احساس دلسوزی کسانی که از محل اختفای آنها اطلاع دارند اما حاضر به همکاری و معرفی کردن‌شان نیستند معمولا نتایج چندانی در بر ندارد.

افریم زورف، مدیر مرکز ویزنتال که ایجاد موج جدید رسانه‌ای برای دستگیری آخرین بازماندگان نازی‌ها را برعهده دارد، می‌گوید: آن‌ها پیر هستند و نشان دادن حسن همدردی به کسانی که سنی از آن‌ها گذشته در بین مردم طبیعی است. او با اشاره به این که مجازات مجرمان محدودیت زمانی ندارد، می‌افزاید: اگر قرار باشد هر کس جنایتی مرتکب شد به مرور زمان از شمول مجازات خارج شود دیگر امکان اجرای عدالت وجود نداشت.

هدف اصلی تحت تعقیب آلبرت هیم است که اکنون 93 سال دارد. او اردوگاه کار اجباری موتاوس را مدیریت می‌کرد و به «دکتر مرگ» شهرت یافته بود. او که پزشکی اتریشی‌تبار است برای کشتن بنزین و سایر ترکیبات طبیعی و مصنوعی را با سرنگ به طور مستقیم به قلب تزریق می‌کرد تا ببیند کدامیک از مواد تزریقی سریع‌تر و بهتر قربانی را از پا در می‌آ‌ورند.

کارهایی که به دکتر مرگ نسبت می‌دهند گاه خارج از تصور است. می‌گویند او جوان 18 ساله ورزشکاری که به اردوگاه او فرستاده بودند را به دلیل آن‌که با تندی جواب سوالاتش را داده بود به شکلی دلهره‌آور شکنجه داد و کشت. دستور داد دیگ بزرگی را آب کنند و وقتی آب جوش آمد جوان نگون‌بخت را زنده زنده داخل دیگ انداختند. دیگ آنقدر جوشید تا گوشت و پوست او از استخوانش جدا شد و اسکلت را برای آن که درس عبرتی برای بقیه باشد در گوشه‌ای از ورودی اردوگاه آویزان کردند.

تلاش برای شکار این جانی‌ها ادامه دارد. با توجه به آن که گمان می‌رود اکثر این عده در امریکای لاتین مخفی شده باشند مرکز ویزنتال قصد دارد تابستان سال‌جاری میلادی آگهی‌هایی را در شبکه‌های تلویزیونی امریکای لاتین پخش کند که برای معرفی افراد تحت تعقیب جایزه تعیین می‌کنند.

جایزه تعیین شده برای هیم 5/1 میلیون دلار است. هیم از سال 1962 تحت تعقیب مداوم بوده است. او که پس از جنگ دوم جهانی ازدواج کرده بود و به عنوان متخصص زنان در شهر بادن‌بادن آلمان مشغول به‌کار شده بود درآن سال شناسایی شد اما به ‌ظاهر کسی به اطلاع او داده بود که شناسایی شده و قرار است دستگیر شود. به ناگاه ناپدید شد و دیگر اثری از او یافت نشد.

یکی از دلایلی که موجب شده هیم هنوز زنده تلقی شود سپرده‌ای به ارزش یک میلیون دلار در یکی از حساب‌های بانکی برلین است که به کسی که مرگ او را اطلاع دهد، تعلق می‌گیرد. اگر او مرده بود لااقل خانواده‌اش برای دریافت این مبلغ مراجعه کرده بودند. گمان می‌رود او امروز در شیلی باشد، جایی که دخترش اقامت دارد یا شاید هم به آرژانتین رفته باشد که مقصد محبوب همه نازی‌های فراری بود.

هیم تنها کسی است که تاکنون هیچ اثری از او یافت نشده و هیچ گزارشی در مورد محل اختفایش اعلام نشده است. نه چهره دیگر فهرست منتشر شده نازی‌های تحت تعقیب هر یک پرونده‌های قطوری دارند که مملو از اطلاعات ارائه شده از سوی کسانی است که ادعا دارند محل اختفای آن‌ها را می‌شناسند.

یکی از مشکلات اساسی فراروی عملیات آخرین فرصت این است بسیاری از کشورها رغبتی به مشارکت در اجرای آن ندارند. با شناسایی هر یک از این افراد تعقیب دولت‌ها با موجی سیاسی روبه‌رو می‌شوند. در اکثر موارد دولت‌ها حتی در صورت شناسایی متهمان با توجه به مشکلات حقوقی از استرداد آنها به کشورهایی که آن‌ها را تحت تعقیب قرار داد‌ه‌اند، سرباز می‌زنند تا شاید با مرگ متهمان آخرین فرصت هم از دست برود.