فدراسیون فوتبال فرانسه (FFF) با صدور بیانیهای رسمی که تکانههای شدیدی در سراسر جغرافیای فوتبال جهان ایجاد کرد، تأیید کرد که روز سهشنبه (۶ مرداد) طی یک کنفرانس خبری باشکوه در قلب پاریس، زینالدین زیدان بهعنوان سرمربی جدید تیم ملی فوتبال فرانسه معرفی خواهد شد.
این جابهجایی که به منزله پایان یک دوران ۱۴ ساله تحت رهبری دیدیه دشان است، نه تنها یک تغییر کادر فنی ساده، بلکه آغاز یک انقلاب فلسفی و تاکتیکی در میان خروسها به شمار میرود. برای سالها، نیمکت فرانسه و نام زیدان مانند دو خط موازی بودند که همگان انتظار تلاقی آنها را میکشیدند و اکنون، این لحظه تاریخی فرا رسیده است.
پایان یک عصر طلایی و متناقض؛ وداع با دشان
دیدیه دشان از سال ۲۰۱۲ میلادی سکان هدایت ملی فرانسه را برعهده داشت. در این ۱۴ سال، او فرانسه را به دو فینال پیاپی جام جهانی رساند که حاصل آن یک قهرمانی فراموشنشدنی در روسیه ۲۰۱۸ و یک نایبقهرمانی دراماتیک در قطر ۲۰۲۲ بود. با این حال، سبک بازی مصلحتگرایانه، دفاعی و متکی بر نبوغ فردی ستارهها که دشان اصرار شدیدی بر آن داشت، در سالهای اخیر منتقدان بسیاری پیدا کرده بود. هواداران و کارشناسان فرانسوی معتقد بودند تیمی که خلاقترین و گرانترین مهرههای هجومی جهان را در اختیار دارد، نباید تا این حد محتاط، محافظهکار و تدافعی بازی کند.
شکست تلخ فرانسه در نیمهنهایی جام جهانی، کاتالیزوری شد بر روندی که از ماهها پیش آغاز شده بود. دشان پیشتر اعلام کرده بود که این تورنمنت آخرین خط ایستادگی او روی نیمکت خواهد بود، اما نمایشهای نهچندان مقتدرانه تیم و افت محسوس همبستگی تاکتیکی باعث شد فدراسیون فوتبال فرانسه بدون فوت وقت، طرح جانشینی را که از ماه مارس گذشته به صورت شفاهی با زیدان نهایی شده بود، به مرحله اجرا درآورد. دشان با کارنامهای درخشان، اما با حسرتی ناشی از عدم دستیابی به یک پایان باشکوه، جای خود را به کسی میدهد که هواداران فوتبال در فرانسه او را «منجی نهایی» میدانند.
پشت پرده توافق بزرگ
زینالدین زیدان از سال ۲۰۲۱، یعنی زمان جدایی دومش از باشگاه رئالمادرید، در هیچ تیم یا باشگاهی به کار مشغول نشده بود. در این بازه زمانی پنج ساله، زیزو یکی از خواستنیترین و جذابترین مربیان بدون تیم جهان بود. پاریسنژرمن با چکهای سفیدامضا، منچستریونایتد با پروژههای بلندمدت مالی، یوونتوس و حتی فدراسیونهای متمول حوزه خلیجفارس بارها سراغ او رفتند، اما پاسخ زیدان همیشه یک جمله کوتاه، قاطع و پرمعنا بود: «نه.»
بررسیهای پشت پرده نشان میدهد انگیزه اصلی زیدان از این خانهنشینی طولانیمدت، صرفا تعهد عاطفی و ملی به پیراهن فرانسه بوده است. او بارها در گفتوگوهای خصوصی اعلام کرده بود: «من همیشه گفتهام که کارم با تیم ملی فرانسه به پایان نرسیده است. این پیراهن بخشی از روح من است.»
او میدانست که دیر یا زود نیمکت کشورش خالی خواهد شد و نمیخواست در آن زمان، درگیر تعهدات سنگین و فشرده باشگاهی باشد. منابع نزدیک به فدراسیون فرانسه تأیید کردهاند که مدیران فدراسیون از ماهها قبل با زیدان در ارتباط مستمر بودند و تمام جزئیات حقوقی، اختیارات فنی و ساختاری این همکاری از پیش تعیین شده بود تا به محض پایان کار دشان، سریعترین انتقال ممکن صورت گیرد.
مأموریت ۴ ساله تا ۲۰۳۰
براساس گزارشهای درز کرده از دفاتر فدراسیون در پاریس، قرارداد زیدان با فدراسیون فوتبال فرانسه یک تعهد بلندمدت و ۴ ساله خواهد بود. این بدان معناست که زیزو مسئولیت هدایت فرانسه در مسابقات یورو و همچنین رقابتهای جام جهانی ۲۰۳۰ را برعهده خواهد داشت.
مأموریت اصلیای که برای او تعریف شده، بازسازی روحی و تاکتیکی تیمی است که به نظر میرسد انگیزه درونی خود را تا حدی از دست داده و دچار اشباع تاکتیکی شده است. فدراسیون از زیدان میخواهد تا با تزریق روحیه برتریجویی، فوتبال تهاجمی و مالکانه، فرانسه را دوباره به جذابترین و زهرآگینترین تیم دنیا تبدیل کند.
بخش مهمی از این مأموریت به مدیریت رختکن پرستاره و گاه پرحاشیه فرانسه مربوط میشود. حضور بازیکنانی، چون کیلیان امباپه که اکنون در اوج پختگی فوتبال خود قرار دارد، پیوند ویژهای با حضور زیدان خواهد داشت. امباپه بارها از ارادت قلبی خود به زیزو سخن گفته و او را الگوی دوران کودکی خود نامیده است. هماکنون تحلیلگران معتقدند حضور زیدان روی نیمکت میتواند بهترین بازیها را از این فوقستاره و نسل جدید بازیکنان تکنیکی فرانسه بگیرد و حواشی احتمالی رختکن را به صفر برساند؛ چرا که هیچ بازیکنی در فرانسه، وزنهای بزرگتر و پرابهتتر از زیدان برای مخالفت با تصمیمات کادر فنی نمیشناسد.
اولین گامهای زیزو در مسیر دشوار
فرصت زیدان برای جشن گرفتن این انتصاب و حضور در کانون توجه رسانهها بسیار کوتاه خواهد بود. تیم ملی فرانسه بلافاصله پس از معرفی رسمی، باید برای مسابقات حساس لیگ ملتهای اروپا (Nations League) آماده شود. براساس جدول زمانبندی رسمی، اولین مسابقه رسمی زینالدین زیدان روی نیمکت مربیگری فرانسه، اواخر سپتامبر امسال و در یک اتمسفر به شدت دشوار خارج از خانه مقابل تیم ملی ترکیه خواهد بود.
این دیدار نهتنها یک آزمون تاکتیکی اولیه برای سنجش عیار تغییرات زیزو است، بلکه شروع یک ماراتن فشرده است، چرا که فرانسه در بازیهای بعدی خود در این تورنمنت باید به مصاف قدرتهای سنتی اروپا یعنی بلژیک و ایتالیا برود. هواداران فوتبال در فرانسه و سراسر جهان مشتاقند ببینند آیا زیدان میتواند همان جادویی را که در رئالمادرید و با کسب ۳ قهرمانی پیاپی در لیگ قهرمانان اروپا به نمایش گذاشت، در عرصه ملی نیز تکرار کند یا خیر. تاریخ فوتبال در حال نگارش فصلی جدید است؛ فصلی که در آن، شماره ۱۰ افسانهای سال ۱۹۹۸، این بار با کت و شلوار مربیگری، افسار هدایت کل کشور را به دست میگیرد تا آنها را دوباره به قله جهان برساند.