اشتغال پایدار در سیستان و بلوچستان با فرآوری گیاهان دارویی

زاهدان -  علی اکبر رهد ار - خبرنگار جام جم آنلاین 

  گسترش آموزش ها و فرآوری گیاهان دارویی در سیستان و بلوچستان، با افزایش ارزش افزوده به تقویت اقتصاد محلی و ایجاد اشتغال پایدار منجر می شود.

فرآوری گیاهان دارویی در سال‌های اخیر به‌عنوان یکی از ظرفیت‌های مغفول‌مانده اما راهبردی در توسعه اقتصادی سیستان و بلوچستان مورد توجه قرار گرفته است؛ ظرفیتی که با تکیه بر تنوع اقلیمی و رویش گسترده گونه‌های بومی و می‌تواند به موتور محرک اشتغال پایدار تبدیل شود.

اسـتان سـیسـتان و بلوچسـتان با وسـعت‌ ١٨٧۵٠٢ کیلومتر مربع‌ معادل ۵/١١ درصـد مسـاحت‌ کشـور را شـامل‌ می‌ شـود. این‌ اسـتان دارای‌ اقلیم‌ بیابانی‌ و نیمه‌ بیابانی‌ اسـت‌. تنوع اقلیمی‌ اسـتان سـبب‌ رویش‌ بیش‌ از یک‌ هزار و ٢٠٠ گونه‌ گیاهی‌ شـده اسـت‌ که‌ ٣٠٠ گونه‌ آن ارزش دارویی‌ دارند. از محصـولات متنوع باغی‌ میتوان به‌ خرما، موز، انبه‌، پاپایا، چیکو، گواوا، انگور، انجیر، لیموترش، پرتقال، و پســته‌ اشــاره کرد که‌ بســیاری‌ از آنها تنها مختص‌ این‌ منطقه‌ می‌ باشــد. همچنین‌ گســترش کشـت‌ محصـولات گلخانه‌ ای‌ مانند خیار، گوجه‌ فرنگی‌، گل‌ و گیاه زینتی‌، توت فرنگی‌، آناناس و موز در اسـتان سـیسـتان و بلوچستان از دیگر ظرفیت‌ های‌ بخش‌ کشاورزی‌ بشمار می‌ رود. می توانید برای خرید همه این محصولات مانند خرید صیفی جات سیستان و بلوچستان به سایت ما مراجعه فرمایید. بدین‌ ترتیب‌ اسـتان سـیسـتان و بلوچسـتان با داشـتن‌ حدود هزار و ٢٠٠ گونه‌ گیاهی‌ که‌ ٣٠٠ گونه‌ آن مصـارف دارویی‌ و صـنعتی‌ دارند دومین‌ اسـتان کشـور به‌ لحاظ تنوع گیاهی‌ محسـوب می‌شـود. از جمله‌ گیاهان دارویی‌ سیستان و بلوچستان میتوان موارد زیر را نام برد: گز روغنی‌، درخت‌مسواک، هندوانه‌ ابوجهل‌، خارمریم‌، خارشتر، پنیرباد، آنغوزه، بنه‌، سنا، کُنار، وشاء، بادام کوهی‌، برازمبل‌، کلپوره، گون، پونه‌، ایشوِرک، استبرق، آلوئه‌ ورا، مریم‌ گلی‌، خرزهره، علف‌ مار، مارموتک‌، ریواس، درمنه‌، موسیر، زیره سیاه، گُلدِر، گل‌ گندم، خاکشـیر، خارخَسـَ ک‌، گزنه‌، شـاهتره، بید، مورد، پنیرک، داتوره، بنگدانه‌، پونه‌ سـا، مشـکک‌، سـه‌ پسـتان، بومادران، پنج‌ انگشـت‌ و بارهنگ‌. این‌ اسـتان از نظر سـطح‌ زیر کشـت‌ و تولید برخی‌ از گیاهان دارویی‌ مانند حنا، نیل‌، چای‌ ترش و کُنار دارای‌ رتبه‌ اول کشوری‌ است‌.

 ارتفاعات قله تفتان در خاش، ارتفاعات کوه بیرک در سراوان و ارتفاعات بزمان در شهرستان ایرانشهر مهمترین کانونهای رویش گیاهان دارویی در این استان است.

سیستان و بلوچستان یکی از رویشگاههای غنی گیاهان دارویی منحصر به فرد است به گونه ای که شرایط آب و هوایی و ژئومورفولوژیکی این استان سبب سازگاری و وجود گونه های مربوط به رویشگاههای خاص این ناحیه شده است.

زنجیره ارزش گیاهان دارویی، از مرحله کشت و برداشت تا خشک‌سازی، بسته‌بندی، اسانس‌گیری و تولید محصولات دارویی، فرصت‌های شغلی متعددی را به‌ویژه برای جوانان و زنان بومی ایجاد می‌کند.

راه‌اندازی کارگاه‌های کوچک و مشاغل خانگی فرآوری در استان، علاوه بر جلوگیری از خام‌فروشی، موجب افزایش ارزش افزوده محصولات و رونق کسب‌وکارهای محلی شده است.

اکنون فرآوری گیاهان دارویی نه‌تنها به‌عنوان یک فعالیت اقتصادی، بلکه به‌مثابه راهکاری مؤثر برای کاهش بیکاری، مهاجرت معکوس و توانمندسازی جوامع محلی در سیستان و بلوچستان مطرح است؛ مسیری که با برنامه‌ریزی اصولی می‌تواند آینده‌ای روشن برای اقتصاد سبز استان رقم بزند.

 استفاده از بهينه از منابع محدود آبي در منطقه سيستان امر ضروريست، کشت گياهان دارويي که نياز کمتري هم به آب دارند راهي مناسب براي درآمدزايي بخصوص در مناطق مرزي هيرمند است

 در حال حاضر دانشگاه زابل ،  کارشناسی ارشد گیاهان دارویی و دانشگاه سیستان و بلوچستان رشته فیتوشیمی را به منظور بررسی ترکیبات شیمیایی و مواد گیاهی ارائه می دهد که گسترش تحصیلات بر روی گیاهان دارویی استان در حال افزایش است.

با توجه به اهمیت بالای گیاهان دارویی در عصر کنونی و توجه همگان به بهره برداری از این ذخایر ارزشمند به نظر می رسد سرمایه گذاری بیشتر و ایجاد صنایع تبدیلی گیاهان دارویی در سیستان و بلوچستان علاوه بر توجیه فراوان اقتصادی می تواند به رونق اشتغال در منطقه کمک کند.

همچنین به نظر می رسد کشت گونه های مستعد گیاهان دارویی در سیستان و بلوچستان علاوه بر افزایش درآمد کشاورزان نقش موثر در حفظ و نگهداری ذخایر ژنتیکی گیاهی منطقه ایفا کند و با مدیریت صحیح سیستان و بلوچستان می‌تواند به یکی از قطب‌های مهم تولید و فرآوری گیاهان دارویی در کشور تبدیل شود و اشتغال پایدار را فراهم کند.