جمع‌آوری نشدن نوارهای تیپ، چالشی جدی برای محیط‌زیست و اکوسیستم‌های کشاورزی

به گزارش جام‌جم‌آنلاین، جواد زارع با بیان اینکه مدیریت صحیح پسماند‌های کشاورزی و استقرار اصول توسعه پایدار در بخش کشاورزی، یکی از ضرورت‌های بنیادین در عصر حاضر به شمار می‌رود، افزود: اخیراً، طرح جامع جمع‌آوری و بازیافت نوار‌های تیپ در شهرستان مه‌ولات با هدف کاهش اثرات مخرب زیست‌محیطی، حفظ منابع خاک و ایجاد ارزش افزوده اقتصادی، با جدیت در دستور کار قرار گرفته است.

وی خاطرنشان کرد: نوار‌های تیپ از جنس پلی‌اتیلن و مشتقات نفتی هستند که ساختاری پایدار در برابر عوامل جوی دارند. اگر این ضایعات در خاک باقی بمانند، به دلیل ماهیت پلیمری خود، تجزیه بیولوژیکی نمی‌شوند و به ذرات ریز پلاستیکی تبدیل می‌شوند.

رئیس اداره فنی و زیربنایی شهرستان مه‌ولات، گفت: این ذرات می‌توانند وارد زنجیره غذایی شده و سلامت انسان و محیط‌زیست را تهدید کنند. علاوه بر این، تجمع این نوار‌ها در خاک با ایجاد سد فیزیکی، جریان طبیعی آب و هوا در پروفایل خاک را مختل کرده و تخلخل خاک را کاهش می‌دهد که مستقیماً رشد ریشه گیاهان را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

وی با اشاره به مفهوم کشاورزی حفاظتی و اهمیت سلامت خاک افزود: خاک به عنوان یک بستر زنده، حاوی میلیارد‌ها موجود ریز است که در چرخه مواد مغذی نقش دارند. حضور نوار‌های پلاستیکی در خاک، فعالیت میکروارگانیسم‌های مفید و کرم‌های خاکی را مختل می‌کند و تعادل اکولوژیکی را به هم می‌ریزد. جمع‌آوری این نوار‌ها گامی اساسی در راستای حفظ ساختار فیزیکی و شیمیایی خاک است. با حذف این عوامل مزاحم، ما به طور مستقیم در ارتقاء سلامت خاک، افزایش ظرفیت نگهداری آب و بهبود جذب عناصر غذایی توسط گیاهان مشارکت می‌کنیم.

رئیس اداره فنی و زیربنایی مه‌ولات ادامه داد: از منظر اقتصادی و مهندسی، بازیافت این نوار‌ها به معنای بازگشت مواد اولیه به چرخه تولید است. این امر موجب کاهش وابستگی به واردات مواد اولیه پلیمری و کاهش هزینه‌های جانبی برای کشاورزان می‌شود. در واقع، ما با تبدیل ضایعات به سرمایه، مدلی از اقتصاد چرخشی را در بخش کشاورزی پیاده‌سازی می‌کنیم که هم به نفع تولید کننده و هم محیط‌زیست است. این رویکرد در راستای سیاست‌های کلی نظام در جهت اقتصاد مقاومتی و استفاده بهینه از منابع است.
زارع خاطرنشان کرد: همکاری بهره‌برداران در این طرح، تنها یک اقدام عملیاتی نیست، بلکه نوعی مسئولیت‌پذیری اجتماعی و زیست‌محیطی محسوب می‌شود. این همکاری ساده، اما تأثیرگذار، آینده‌ای پایدارتر برای نسل‌های آینده و امنیت غذایی شهرستان رقم خواهد زد. ما باید فرهنگ‌سازی کنیم که مدیریت پسماند بخشی از فرآیند تولید است.

وی در ادامه با اشاره به چالش‌های عملیاتی در مزارع گفت: وجود نوار‌های پلاستیکی قدیمی در مزارع، مانعی برای عملیات خاک‌ورزی مکانیزه محسوب می‌شود. این نوار‌ها می‌توانند به تیغه‌های خاک‌ورز و سایر ادوات کشاورزی آسیب بزنند و هزینه‌های تعمیر و نگهداری را افزایش دهند؛ بنابراین، پاک‌سازی مزارع قبل از شروع فصل زراعی جدید، یک ضرورت فنی است که بهره‌وری عملیات ماشین‌کشی را نیز بالا می‌برد.

زارع به کشاورزان توصیه کرد: با جدیت در جمع‌آوری نوار‌های تیپ استفاده شده مشارکت کنند. این اقدام ضمن حفظ پاکیزگی مزارع و روستا‌ها و جلوگیری از آلودگی محیط‌زیست، از نظر فنی نیز مدیریت مزرعه را تسهیل کرده و امکان انجام عملیات خاک‌ورزی و کاشت را با کیفیت بالاتر فراهم می‌آورد. ما باید به سمت کشاورزی پیشرفته حرکت کنیم که در آن مدیریت پسماند به اندازه مدیریت تولید اهمیت دارد. اداره فنی و زیربنایی آماده است تا با ارائه تسهیلات و حمایت‌های لازم، کشاورزان را در این مسیر مهم یاری کند.

تجهیز ۲۰ هکتار از مزارع غلات مه‌ولات به سامانه‌های آبیاری نواری (تیپ)

رئیس اداره فنی و زیربنایی مدیریت جهاد کشاورزی شهرستان مه‌ولات، در ادامه با اشاره به اهمیت گذار به کشاورزی مدرن، از تجهیز ۲۰ هکتار از مزارع غلات این شهرستان به سامانه‌های آبیاری نواری (تیپ) در سال زراعی جاری خبر داد.

زارع اظهار کرد: این پروژه در راستای سیاست‌های کلان بهینه‌سازی مصرف آب و ترویج روش‌های نوین آبیاری و با همکاری کشاورزان پیشرو و همراهی فنی کارشناسان جهاد کشاورزی به اجرا درآمده است.

وی با بیان اینکه بازخورد‌های میدانی نشان دهنده موفقیت این طرح است، افزود: بهره‌گیری از آبیاری نواری تیپ سبب شده تا علاوه بر کاهش چشمگیر حجم آب مصرفی و هزینه‌های نیروی انسانی، شاهد افزایش یکنواختی رشد گیاهان و همچنین ارتقاء راندمان جذب کود‌های محلول در خاک باشیم.

زارع با برجسته کردن یکی از الگو‌های موفق اجرای این طرح در بخش ذرت علوفه‌ای گفت: در قالب برنامه‌های افزایش بهره‌وری، یکی از کشاورزان منطقه با استقرار این سیستم در سطح چهار هکتار از اراضی خود، توانست رکورد صرفه‌جویی ۲۰ هزار مترمکعب آب را به ثبت برساند.

وی ادامه داد: اجرای آبیاری نواری در این مزرعه نه تنها مصرف آب را به شدت کاهش داد، بلکه با افزایش راندمان تولید و بهبود کیفیت محصول، هزینه‌های عملیاتی را نیز به حداقل رساند.

رئیس اداره فنی و زیربنایی مدیریت جهاد کشاورزی شهرستان مه‌ولات، این تجربه را گامی ارزشمند در استفاده از فناوری‌های نو دانست و خاطرنشان کرد: این موفقیت می‌تواند الگویی برای سایر بهره‌برداران منطقه باشد تا با اطمینان خاطر بیشتری به سمت مدرن‌سازی روش‌های آبیاری حرکت کنند.

وی درباره ضرورت توسعه این روش‌ها در اقلیم منطقه گفت: با توجه به اینکه مه‌ولات در منطقه‌ای خشک و نیمه‌خشک واقع شده و با محدودیت منابع آبی مواجه است، استفاده از فناوری‌هایی مانند نوار تیپ، راهکاری حیاتی برای تضمین پایداری تولید و حفظ ذخایر طبیعی ما محسوب می‌شود.

سطح زیر کشت شهرستان حدود ۳۰ هزار هکتار است که با توجه به کشت ۲۱ هزار و ۳۴۰ هکتار باغات پسته و ۳۲۰۰ هکتار زعفران مه‌ولات جزو شهرستان‌های باغی خراسان رضوی محسوب می‌شود.