متهم گریخت؟!

خبرگزاری فرانسه طی گزارشی مشروح درباره نحوه برگزاری جلسات مربوط به محاکمه عاملان قتل خاشقچی در ریاض می‌نویسد: در این جلسات احمد العسیری، فرمانده سابق ائتلاف سعودی در یمن و معاون رئیس سازمان اطلاعات عربستان حضور داشته و او را سردسته تیم ترور خاشقچی معرفی می‌کنند اما خبری از سعود القحطانی که گفته می‌شود مشاوره‌دهنده اصلی و عامل مستقیم محمد بن سلمان، ولیعهد سعودی در این قتل بوده، حضور ندارد. این هر دو نفر از اعضای اصلی حلقه نزدیک به محمد بن‌سلمان محسوب می‌شوند و در رابطه با این قتل رسما از سمت‌هایشان برکنار شدند.
دی گذشته اولین جلسه محاکمه عاملان قتل خاشقچی برگزار شد. دادستانی عربستان سعودی ۱۱ نفر را به عنوان متهم به دست داشتن در قتل جمال خاشقچی معرفی و برای پنج نفرشان درخواست مجازات اعدام کرده بود.
عربستان سعودی پیشتر گفته بود 22 نفر را در رابطه با قتل خاشقچی بازداشت کرده است. خاشقچی ۵۹ ساله چهارشنبه نهم مهر برای امور ازدواج خود به کنسولگری عربستان سعودی در استانبول مراجعه کرد، اما دیگر زنده از این ساختمان خارج نشد.
در پی فشارهای ترکیه و افشای قطره‌چکانی اطلاعات از نحوه به قتل رسیدن وی، سرانجام عربستان مجبور به اعتراف شد و گفت این روزنامه‌نگار در داخل کنسولگری تکه تکه شده است. شرح این واقعه به اطلاع رئیس سازمان سیا در آمریکا و مقامات برخی کشورهای اروپایی نیز رسید.
جزئیات دادگاه
گفته می‌شود دیپلمات‌های پنج عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل شامل آمریکا، انگلیس، فرانسه، چین و روسیه در کنار ترکیه اجازه حضور پیدا کردن به عنوان ناظر در جلسات این محاکمه را که کاملا با زبان عربی برگزار می‌شود، دارند. با این حال گفته می‌شود این افراد اجازه آوردن مترجم شفاهی را ندارند. یک نماینده خانواده خاشقچی نیز دست‌کم در یکی از جلسات دادگاه حضور پیدا کرده است. مقام‌های سعودی می‌گویند، ماهر مطرب، یک عامل اطلاعاتی که مکررا ولیعهد عربستان را در سفرهای خارجی همراهی می‌کرده، صلاح‌الطبیقی یک کارشناس پزشکی قانونی عربستان و فهد البلاوی یک عضو گارد سلطنتی عربستان جزو 11 نفری هستند که در حال محاکمه بوده و ممکن است با مجازات اعدام روبه‌رو شوند. بسیاری از متهمان در دادگاه برای دفاع از خود گفته‌اند از العسیری دستور می‌گرفتند و او را به عنوان سر دسته عملیات توصیف کرده‌اند. با این حال خبرنگاران می‌گویند از آنجا که العسیری در عربستان به عنوان یک قهرمان جنگی معرفی می‌شود ممکن است مشمول مجازات اعدام نشود.
خدیجه چنگیز، نامزد خاشقچی پیش از این برای رسیدگی به پرونده قتل همسرش به پارلمان اروپا رجوع کرد. به گزارش خبرگزاری آناتولی، آنتونیو تاجانی رئیس پارلمان اروپا پس از طرح این شکایت در اظهاراتی گفت: نه تنها عاملان قتل جمال خاشقچی، بلکه دستوردهندگان این قتل نیز باید در محاکم قضایی محاکمه شوند. دولت ترکیه با ارائه اسناد و مدارک متعددی به صورت
غیر مستقیم نشان داد قتل خاشقچی به دستور مستقیم محمد بن سلمان، ولیعهد سعودی انجام گرفته است. به همین دلیل افکار عمومی جهان به شدت برانگیخته شده و بارها خواستار محاکمه محمد بن سلمان در این باره شدند. حال به نظر می‌رسد دادگاه عربستان نه‌تنها آمران این قتل را رها کرده، بلکه حتی از بین عاملان نیز تنها برخی عناصر ضعیف را به صورت نمایشی محاکمه می‌کند.
القحطانی کجاست؟
در این میان خبرنگاران می‌پرسند سعود القحطانی که رهبری برخی کمپین‌ها در شبکه‌های اجتماعی علیه منتقدان حکومت عربستان را به عهده داشت و یکی از واسطه‌های ارتباط با ولیعهد عربستان بود و در قتل خاشقچی نیز نقش فرمانده اصلی و ناظر را بازی می‌کرد، کجاست؟ به گزارش فارس، مجتهد، فعال سیاسی و کاربر معروف عربستانی در توییتر فاش کرد، پس از فشارهایی که رئیس‌جمهور آمریکا اعمال کرد، ولیعهد عربستان مشاور سابق دفتر پادشاهی این کشور را تحت بازداشت خانگی قرار داد و تمامی راه‌های ارتباطی او را قطع و ملاقات دوستان و نزدیکان او را ممنوع کرد. این کاربر مشهور قبلا گفته بود قرار است سعود القحطانی به جای بن سلمان قربانی شود. اما جلسات فعلی دادگاه فرمایشی عربستان درباره قتل جمال خاشقچی نشان می‌دهد حتی مقامات سعودی حاضر به قربانی کردن سعود القحطانی نشده و ترجیح دادند افراد ضعیف تری را قربانی کنند. زیرا مطرح کردن نام احمد العسیری فرمانده ائتلاف نظامی سعودی علیه مردم مظلوم یمن نیز از همان ابتدا یک نمایش رسانه‌ای و تبلیغاتی بود و به این وسیله پادشاهی سعودی می‌خواست دهان منتقدان خود را در داخل و خارج ببندد. زیرا از زمان انتصاب العسیری بر سازمان اطلاعات عربستان زمان زیادی نمی‌گذشت. حال آن‌که قتل و سر به نیست کردن منتقدان سعودی از سال‌ها پیش جریان داشت. محمد بن سلمان از همان ابتدای روی کار آمدن خود دست به تصفیه و قتل و تبعید منتقدان و مخالفانش زد. این اقدام با به زندان انداختن گروهی از شاهزادگان سعودی رسانه‌ای شد و با قتل جمال خاشقچی به اوج خود رسید. با این حال شاهزاده خون ریز سعودی در سایه حمایت‌های بی‌دریغ دونالد ترامپ و دلارهای نفتی خود همچنان به رویه خود ادامه می‌دهد. چنان‌که در همین چند روز گذشته در خبرها آمده بود عربستان سعودی 37 نفر را به اتهام جرایم سیاسی گردن زده است. در بین آنها 32 نفر از جوانان و نوجوانان شیعی بودند که بزرگ‌ترین جرم شان شرکت در تظاهرات اعتراضی بود.

دادگاه فرمایشی

سازمان عفو بین‌الملل از همان ابتدای دعاوی عربستان مبنی بر محاکمه قریب الوقوع عاملان قتل خاشقچی تاکید کرد «به تحقیقات نمایشی عربستان باور نداریم». به گزارش خبرگزاری آناتولی، مسؤول امور کمپین‌های نمایندگی سازمان عفو بین‌الملل در ترکیه گفت مقامات سعودی تحقیقات نمایشی را در مورد این جنایت آغاز کرده‌اند. لیکن ما خواستار ورود سازمان ملل به ماجرای قتل خاشقچی هستیم. دولت ترکیه تاکنون بارها خواستار حضور عاملان قتل خاشقچی در ترکیه شده است تا به دلیل ارتکاب جرم در خاک کشورش آنها را محاکمه کند. اما مقامات سعودی پاسخی به این درخواست‌ها نداده‌اند. ترکیه چند بار نیز تهدید کرد اسناد مربوط به قتل خاشقچی را به دادگاه لاهه خواهد سپرد، اما به نظر می‌رسد دولت ترکیه نیز در پی داد و ستدهای خود با آمریکا و سعودی‌ها از این تصمیم صرف نظر کرده باشد. به هرحال تاکنون هزاران خبرنگار و فعال سیاسی از کشورهای مختلف خواستار محاکمه عاملان قتل جمال خاشقچی در یک دادگاه بین‌المللی شده‌اند.

رحیم محمدی
بین‌الملل