جیک جیک های مستانه پرزیدنت

توصیف سه کلمه‌ای روزنامه انگلیسی «ایندیپندنت» از مواضع و اظهارات توییتری ترامپ به اندازه کافی گویاست: گستاخانه، بچگانه و پرخاشگرانه!

این تعریف سه کلمه‌ای را با توییت صبح امروز ترامپ درباره ایران تطابق دهید: «به رئیس‌جمهور ایران، روحانی: هرگز و هرگز ایالات متحده را تهدید نکن، وگرنه بلایی سرتان خواهد آمد که کمتر کسی در تاریخ متحمل شده‌‌است. ما دیگر آن کشوری نیستیم که حرف‌های جنون‌آمیزتان درباره خشونت و مرگ‌ را تحمل کنیم. حواست را جمع کن.»

ترامپ و وزرای کابینه‌اش بعد از پشت پا زدن به تعهدات کشورش به شورای امنیت سازمان ملل و خروج از برجام، تهدیدات خود علیه ایران را تشدید کردند. در پاسخ به اقدامات عملی و تهدیدات لفظی آمریکا علیه اقتصاد و امنیت جمهوری اسلامی، رئیس‌جمهور کشورمان نیز با هشدار به آمریکا روز یکشنبه گفت: "امروز سخن گفتن با آمریکا معنایی جز تسلیم و پایان دستاوردهای ملت ندارد. آقای ترامپ، ما مرد شرف و ضامن امنیت آبراه منطقه در طول تاریخ هستیم؛ با دم شیر بازی نکنید، پشیمان کننده است."

ترامپ توییت کردن را دوست دارد. خودش می‌گوید "اگر توییتر نبود، رئیس‌جمهور نمی‌شدم!" اما آمریکایی‌ها معتقدند اکنون که ترامپ در جایگاه ریاست‌جمهوری قرار گرفته است، باید شیوه استفاده خود از توییتر را تغییر دهد تا تراوشات ذهنی خود را بدون مشاوره و فکر کردن به پیامدهایش توییت نکند و سعی کند توییتر را همچون سیاستمداران حرفه‌ای به کار گیرد. شاید وقتی محمدجواد ظریف، وزیر خارجه کشورمان در گفت‌وگو با جام‌جم از صرف زمان چند ساعته‌ و مشورت‌هایی که برای نوشتن و انتشار هر کدام از توییت‌های 280 کاراکتری‌اش انجام می‌دهد می‌گفت، سعی داشت کنایه‌ای دیپلماتیک به رفتاری غیرحرفه‌ای رئیس‌جمهور آمریکا بزند. رفتار غیرحرفه‌ای که اظهارات رئیس‌جمهور ایالات متحده را حتی برای شهروندانش به ابزاری جهت تمسخر او و سیاست‌های دولتش تبدیل کرده است. بیایید به واکنش برخی کاربران، روزنامه‌نگاران و سیاستمداران آمریکایی و غربی به توییت ترامپ درباره ایران نگاهی بیندازیم. این توییت تنها هشت ساعت بعد از انتشار آن 66 هزار مرتبه بازنشر شد و بیش از 80 هزار پاسخ از کاربران دریافت کرد. آماری که نشان می‌دهد این توییت بیش از دیگر موضوعاتی که او در توییتر منتشر کرده، بازخورد گرفته‌اند.

جیغ‌های تروریست آشفته

بسیاری از کابران آمریکایی توییتر با دیدن توییت جنگ‌طلبانه ترامپ به یاد توییت‌های پنج سال قبل او افتادند؛ وقتی که ترامپ در اوایل کارزار انتخاباتی خود بشدت از باراک اوباما، رئیس‌جمهور وقت آمریکا انتقاد می‌کرد و در توییتی نوشت: "حالا که نظرسنجی‌ها حاکی از کاهش محبوبیت اوباماست، منتظر باشید که او قصد حمله به لیبی یا ایران را کند. او ناامید و مستاصل شده است". آمریکایی‌ها حالا از ترامپ می‌پرسند که آیا با اظهارنظرهای جنجالی به دنبال انحراف اذهان از کاهش محبوبیت و رسوایی‌های متعددی است که برایش حاشیه‌ساز شده‌اند؟

کاربری دیگری نیز آغاز محاکمه رئیس سابق ستاد انتخاباتی ترامپ را یکی از دلایل انتشار توییت جنجالی رئیس‌جمهور آمریکا در صبح روز دوشنبه دانسته است. در واقع بخش قابل توجهی از کاربران توییتر تهدیدات ترامپ علیه ایران را جدی نگرفتند و آن را راهی برای فرار او از مشکلات داخلی و خارجی‌اش دانستند. افشاگری‌های زنجیره‌ای از روابط غیرقانونی مقام‌های دولت و اطرافیان ترامپ با روسیه و اتهام مداخله مسکو در انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا در کنار دردسرهای جنگ تجاری دولت ترامپ با شرکای اروپایی و آسیایی ایالات متحده و تنش‌های به‌وجود آمده در روابط آمریکا و دیگر کشورها در نتیجه خروج واشنگتن از توافق هسته‌ای ایران از جمله مهم‌ترین چالش‌های دولت ترامپ است که همزمان با کاهش محبوبیت او، نگرانی‌هایش از شکست در انتخابات آتی ریاست‌جمهوری این کشور را تشدید کرده‌اند.

باربارا اسلاوین، از مدیران «شورای آتلانتیک» آمریکا معتقد است که اقدام دولت ترامپ در خروج از برجام و افزایش تنش‌ها با ایران نادرست بود و او هیچ راهبرد مشخصی برای این شرایط ندارد. به اعتقاد اسلاوین اگرچه دولت ترامپ و به‌طور مشخص، مایک پومپئو، وزیر خارجه آمریکا در اظهارنظرهایشان از برنامه‌هایی برای تشدید تحریم‌ها علیه ایران و به صفر رساندن صادرات نفت این کشور تا زمستان امسال سخن می‌گویند، اما «سیاستی که پومپئو توصیف کرد، تقریبا هیچ شانسی برای موفقیت ندارد و احتمالا باعث دور شدن هرچه بیشتر متحدان اروپایی آمریکا، تقویت اقتصاد و قدرت سیاسی چین» می‌شود. اسلاوین و جمع دیگری از کارشناسان آمریکایی همچنین به ترامپ هشدار می‌دهند که ادامه سیاست کنونی او در قبال ایران دست‌کم موجب افزایش شدید قیمت بنزین و بروز بحران داخلی در آمریکا می‌شود.

شاید تشدید ناگهانی اظهارات تهاجمی دولت ترامپ علیه ایران هم ناشی از درک این حقیقت از سوی ترامپ باشد که بعد از خروج از برجام دیگر ابزار چندانی برای فشار به تهران ندارد و اکنون با تهدیدات و ادعاهای تهاجمی هدفی کاملا متناقض با این ادعاها، یعنی بر سر میز مذاکره کشاندن ایران را داشته باشد.

این تحلیل چندان به دور از واقعیت نیست، اگر تجربه رابطه آمریکای ترامپ و کره شمالی در دو سال گذشته را به یاد آوریم. دورانی که ترامپ بوضوح کره شمالی را تهدید به جنگ کرد و حتی ناوهای جنگی خود را به شبه‌جزیره کره اعزام کرد اما واکنش محکم کره شمالی و اعلام آمادگی آن برای ایستادگی در برابر آمریکا، دولت ترامپ را وارد سکوتی چند ماهه کرد که با دعوت از کره شمالی به میز مذاکره به پایان رسید.

«ماز جبرانی»، کمدین مشهور و ایرانی‌تبار آمریکا نیز با چنین تحلیلی به توییت ضدایرانی ترامپ پاسخ داد و نوشت: آیا این همان شیوه‌ای نیست که با کیم جونگ اون سخن گفتی؟ (شاید) باید مثل ماجرای کیم، برای روحانی هم اسم مستعاری انتخاب کنی و یک‌سال دیگر به دیدار او بروی؟

کاربر پرطرفداری با نام مستعار Sennholz MD درباره توییت ضد ایرانی ترامپ نوشت: روز به روز بی‌ثبات‌تر می‌شود و از لحاظ ذهنی قادر به تحمل‌های فشارها نیست.

این پیام توییتری ترامپ ظاهرا بیش از دیگر مواضع او برای آمریکایی‌ها گران آمده و از عملکرد رئیس‌جمهورشان احساس شرم می‌کنند. «راشل مارینر»، در پاسخ به ترامپ می‌نویسد: شرم‌آور است! کمی برای مقامی که به لطف روس‌ها به‌دست آوردی احترام قائل باش و لطفا دیگر در حساب شخصی توییترت به دنبال اجرای روابط بین‌الملل، آن هم به نمایندگی از مردم آمریکا، نباش!

حساب توییتری پایگاه تحلیل سیاسی «پالمر ریپورت» آمریکا هم در پاسخ به ترامپ نوشت: “به جایی رسیده‌ایم که اظهارات رهبران ایران منطقی به نظر می‌رسد و رئیس‌جمهور ایالات متحده مثل یک تروریست آشفته، جیغ می‌زند!” او در توییتی دیگر نوشت: اگر هر کدام از ما چنین توییتی منتشر می‌کردیم از توییتر اخراج و به یک بیمارستان روانی معرفی می‌شدیم!

جالب‌تر اما تعداد زیاد کاربران آمریکایی بودند که ذیل توییت ضدایرانی ترامپ از حساب پشتیبانی توییتر خواستند تا حساب او را به دلیل نقض قوانین توییتر و «تهدید، توهین و انتشار دیدگاه‌های نژادپرستانه» از دسترس خارج کند!

این‌که ترامپ بدون تفکر و همانند یک کاربر عادی احساسات ناگهانی و تراوشات ذهنی خود را با نام رئیس‌جمهور کشورش منتشر می‌کند یکی از مهم‌ترین دغدغه‌ها و مسائل شهروندان و نخبگان آمریکایی است. روزنامه نیویورک‌تایمز هم سال گذشته در مجموعه گزارش‌هایی به استفاده ترامپ از توییتر برای توهین به رقبای سیاسی، رسانه‌ها و حتی شهروندان پرداخت و این سوال را مطرح کرد که چگونه باید با این رفتار ترامپ مواجه شد؟

آیا آمریکایی‌ها راهی برای مهار رئیس‌جمهورشان و پایان دادن به جنجال‌آفرینی‌های زیانبار او در فضای مجازی خواهند یافت؟

پاسخ به این سوال هرچه باشد، باید حضور پرحاشیه ترامپ در راس دولت آمریکا را فرصتی برای دیپلماسی ایرانی دانست تا با بهره‌گیری از فضای منفی به‌وجود آمده علیه ترامپ، رایزنی‌ها برای بی‌اثر کردن سیاست‌های ضد ایرانی ایالات متحده را گسترش داده و با بهره‌گیری از تجربه برجام به دنبال دستیابی به چارچوب همکاری‌‌جویانه‌ای با دنیای منهای آمریکا باشد. اظهارات متفاوت این روزهای رئیس‌جمهور روحانی، حمایت مقام‌های نظامی ایران از مواضع او و ساختار جدید وزارت خارجه کشورمان نشانه‌های دلگرم کننده‌ای هستند، اگر دستگاه اقتصادی دولت نیز خود را با شرایط جدید تطبیق دهد.

سید مجتبی موسوی

روزنامه‌نگار