«معرفت» در بسته‌بندی خلاقانه

نیاز و مصلحت مخاطب

محمدحسین محمدزاده، مدیر شبکه قرآن و معارف سیما در پاسخ به این که باید از چه ساختارها و قالب‌هایی استفاده کرد تا برنامه‌های معارفی برای مخاطبان جذاب شود، به جام‌جم گفت: وقتی معارف نقطه تلاقی با تلویزیون پیدا می‌کند باید به دنبال ساختارهای جدید هم باشیم. البته در دوره جدید و با شروع ریاست دکتر علی‌عسکری، رئیس سازمان صداوسیما و آمدن دکتر میرباقری معاون سیما، مسئولیت شورای معارف سیما به شبکه قرآن واگذار شد. به همین دلیل ما تلاش می‌کنیم از همه ظرفیت‌ها و قالب‌های تلویزیون همچون موشن‌گرافی، مستند، ترکیبی، نمایش، گفت‌وگو و... برای ارائه آموزه‌های معارفی استفاده کنیم.

وی ادامه داد: سعی داریم بر مبنای نیاز، مصلحت و علاقه مخاطب برنامه‌های معارفی تاثیرگذار بسازیم و این مساله در دستور کار شورای معارف سیما قرار دارد. در این شورا، نمایندگان شبکه‌های مختلف تلویزیون در حوزه معارف و مدیران گروه معارف حضور دارند و ما به دنبال قالب‌های جدید و متنوع برای ساخت برنامه‌های معارفی هستیم. پیشنهادهای مختلف مورد بررسی قرار می‌گیرد و تلاش می‌کنیم در توسعه معنای معارف در تلویزیون کوشا باشیم.

مدیر شبکه قرآن و معارف سیما در پاسخ به این‌که چه زمانی شاهد نتیجه این اتفاقات هستیم، گفت: سعی شده در مناسبت‌های پیش‌رو لحاظ شود. البته این مساله زمانبر است و از ابتدای سال 97 آغاز می‌شود، اما به شکل مناسبتی از ماه محرم انجام خواهد شد.

بیماری چندساله

میثم فکری، مدیر گروه معارف شبکه 3 نیز معتقد است: یکی از نکاتی که هیچ وقت به آن توجه نمی‌شود، این است که فکر می‌کنیم دست و بال برنامه‌ساز برای ساخت برنامه معارفی بسته است و محدودیت دارد. درحالی که در قالب و فرم به هیچ وجه محدودیتی وجود ندارد. در محتوا هم محدودیت نیست، بلکه چارچوب مشخص وجود دارد. متاسفانه سال‌ها به یک معضل مبتلا هستیم و فکر می‌کنیم بهترین شیوه انتقال پیام، ساده‌ترین راه یعنی کلام است.

وی عنوان کرد: منبر از سالیان گذشته بزرگ‌ترین رسانه انتقال‌دهنده مباحث معارفی بود و حالا می‌خواهیم مباحث معارفی را از طریق تلویزیون به مخاطب منتقل کنیم. باید در این راه از ابزارها و ساختارهای جدید بهره ببریم و نباید فقط خودمان را در برنامه‌های گفت‌وگومحور محدود کنیم. البته من نفی‌کننده برنامه‌های گفت‌وگومحور پرمخاطب همچون «سمت خدا» نیستم، زیرا چنین برنامه‌هایی جایگاه خودشان را دارند. یکی از دلایل موفقیت این برنامه، استمرار آن است.

مدیر گروه معارف شبکه 3 با اشاره به مسابقات فوتبال تصریح کرد: وقتی یک مسابقه فوتبال پخش می‌شود، بعد از تمام شدن بازی، کارشناسان درباره کیفیت و حواشی آن صحبت می‌کنند. در فواصل صحبت کارشناس، صحنه‌های حساس نیز دوباره بازپخش می‌شود و... بنابراین مخاطب شاهد یک بسته‌بندی خوب و مناسب است. باید برنامه‌های معارفی هم جذاب باشد تا بتواند مخاطب را جذب کند. من یک شعاری دارم و این‌که معتقدم مخاطب باید ما را اول ببیند تا بعد حرفمان‌ را بشنود.

فکری عنوان کرد: ما در شبکه سه تلاش کرده‌ایم از قالب‌های متفاوت برای ساخت برنامه‌های معارفی بهره ببریم. به عنوان مثال، برنامه «دین دات ‌آی‌آر» که محصول شبکه و سازمان اوج است، شامل بخش‌های مختلف همچون موشن‌گرافی، گزارش، کارشناس و... می‌شود. ضمن این‌که ریتم برنامه تند است و نباید به دنبال راه‌های ساده برای برنامه‌سازی باشیم.

تعریف صحیح از معارف

عبدالمجید رکنی، تهیه‌کننده برنامه «سمت خدا» با اشاره به تعریف صحیح از معارف تاکید کرد: این‌طور نیست که ساختار همه برنامه‌های معارفی گفت‌وگومحور باشد. برخی برنامه‌ها مثل اردوهای جهادی یا از لاک جیغ تا خدا از ساختارهای متنوع استفاده می‌کنند یا سریال‌هایی با موضوعات دینی و ماورایی ساخته شده و شبکه قرآن سیما هم مسابقات دینی پخش می‌کند. بنابراین از همه ساختارها بهره برده می‌شود.

وی ادامه داد: اما باید قبول کرد که برخی مفاهیم از طریق بیان، قابلیت انتقال را دارد و بهترین ساختار، گفت‌وگومحور است. به عنوان مثال شبکه بی.بی.سی که علیه آرمان‌های ما فعالیت‌های فرهنگی انجام می‌دهد، با وجود این‌که هم به لحاظ هزینه و هم امکانات دستش باز است، اما عمده برنامه‌هایش گفت‌وگومحور است. دلیلش هم این است که برخی مفاهیم از طریق گفت‌وگو تاثیرگذارتر است. بنابراین ما باید دانش مردم را بالا ببریم و سطح ادبیات گفت‌وگوهای دینی را ارتقا دهیم.