یادداشت

کودتا در ترکیه و روی دیگر رسانه‌های جدید

کودتای 25 تیر 1395 ترکیه کارکرد دیگری از رسانه‌های جدید را برای ما ترسیم کرد. با بررسی تاریخ کودتاها در جهان مشخص می‌شود که یکی از اولین مراکزی که هدف کودتاچیان قرار می‌گیرد، ایستگاه‌های رادیویی و تلویزیونی است و معمولا تصرف این ایستگاه‌ها نشانه پیروزی کودتا به حساب می‌آید. در کودتای اخیر ترکیه نیز این اتفاق افتاد، اما زمان زیادی نگذشته بود که اردوغان با استفاده از اسکایپ، پیامی تهیه و از طریق موبایل برای مردم ترکیه ارسال کرد و از آنها خواست برای مقابله با کودتاچیان به خیابان‌ها بیایند. با پخش این پیام، مردم بلافاصله به خیابان‌ها آمدند و به مقابله با کودتاچیان پرداختند. حضور مردم در خیابان‌ها همانا و شکست کودتایی که با پخش اعلامیه از تلویزیون رسمی پیروزی خود را اعلام کرده بود، همانا.

کد خبر: ۹۲۳۶۱۶

شاید اگر رسانه‌های جدید و به اصطلاح فرامدرن نبودند که اردوغان و دولتش از طریق آنها بسرعت با مردم ارتباط برقرار کنند، کودتای ترکیه امروز سرنوشت دیگری داشت. این رویداد روی دیگر رسانه‌های جدید را به ما نشان داد: اول، رسانه‌های جدید رقیب جدی رسانه‌های مدرنی مانند رادیو و تلویزیون هستند و انحصار آنها را شکسته‌اند. بنابر این به‌دست گرفتن کنترل آنها لزوما به معنای تسلط بر اوضاع نیست. دوم، رسانه‌های جدید تنها برای ایجاد تغییر، کارکرد ندارند؛ بلکه برای حفظ قدرت و وضع موجود هم می‌توانند نقش موثری ایفا کنند. سوم، آنچه مهم و لازمه اثربخشی استفاده از آنها ست، پیوند و ارتباط با جامعه و لایه‌های مختلف آن است. در صورتی که بین استفاده‌کنندگان این رسانه‌ها با مردم ارتباط و پیوندی باشد، اینها می‌توانند موثر واقع شوند و در صورتی ‌که چنین ارتباطی نباشد، استفاده از آنها سودی نخواهد داشت. از سوی دیگر این وضعیت واقعیتی را به تصویر می‌کشد و آن این‌که قدرت در جوامع از حالت هرمی خارج شده و به‌صورت افقی در جامعه پراکنده و توزیع شده است.