گیاهان درآسمان بی انتها

این روزها که مصادف با هفته درختکاری است ، در هر کوی و برزنی می توان نشانه ای از این هفته یافت و نشانه ای از نهال هایی که باید کاشته شوند تا زندگی روی سیاره کوچک ما بتواند در مسیر خود ادامه پیدا کند.

کد خبر: ۹۰۲۰۶

اگرچه همیشه خبرهای خوبی درخصوص این درختان نمی شنویم و گاهی به جای آن که سخن هایی از احیای جنگل های رو به نابودی بگوییم ، باید نشانه های غیرقابل انکار نابودی درختان را بشنویم.
مهم نیست بهانه چه باشد، از عبور بزرگراهی در دل شهرگرفته تا کشیده شدن اتوبانی به سوی سرزمین های شمالی یا ساخت ویلاهای تفریحی در دل جنگل های باستانی شمال کشور. آنچه اهمیت دارد نابودی فضای سبزی است که نابودی ما را به همراه خواهد داشت.
شاید در این شرایط سخن گفتن از فضای سبز ماورای جو زمین عجیب باشد، اما واقعیت این است که این روزها بخش مهمی از تحقیقات فضایی به بررسی شیوه رشد گیاهان در فضای ماورای جو اختصاص پیدا کرده است.
تا کنون در کل جهان بیکرانه ای که دانشمندان توانسته اند با کمک مدلهای ریاضیاتی پیشرفته خود یا به یاری ابزارهای فنی فوق مدرن خود بیابند، زمین تنها زیستگاه حیات به شمار می رود.
این زیستگاه تنها نقطه ای در این جهان است که توانسته گونه ای از حیات را در دل خود پرورش دهد اگرچه بسیاری از دانشمندان ایمان دارند که تعداد سیارات میزبان حیات در جهان ما شاید بیش از توانایی انسان در شمارش آنها باشد، اما همه آنها در این مهم نیز هم داستانند که تا زمان پیدا کردن آنها را هی طولانی در پیش است و نباید انتظار داشت که در دوران ما، این مهمترین کشف تاریخ بشری به وقوع بپیوندد.
گیاهان که بخش عمده ای از سطح سیاره ما را پوشانده اند و ا ز آن مهمتر نقش بسیار مهمی در پایداری و سلامت سیاره ما به عهده دارند جزو مسافران ثابت سفرهای فضایی به شمار می روند؛ سفرهایی که گاه با شاتلهای فضایی و گاه به مقصد ایستگاه بین المللی فضایی صورت می گیرد.
ایستگاه بین المللی فضا که اینک تنها ایستگاه فضایی در مدار سیاره ما است به نوعی جانشین ایستگاه مداری میر به شمار می رود.
یکی از هدفهای اولیه از ساخت این ایستگاه های فضایی مطالعه بر شیوه زندگی انسان ، حیوانات و دیگر موجودات زنده در شرایط بی وزنی است و یکی از مهمترین موجوداتی که تحقیق روی آنها ضروری به نظر می رسد، گیاهان هستند.
نبود فشار جو و نیروی جاذبه سطح زمین در فضا باعث می شود بسیاری از اشکال و روشهای آشنایی که روی زمین می بینیم در فضا تغییر شکل دهند یا گونه متفاوتی از خود را به معرض ظهور بگذارند؛ نباید فراموش کرد در هر سفر طولانی که انسان به هر نقطه ای از عالم بخواهد انجام دهد به حمل مقدار زیادی منابع غذایی نا چار است و بهترین نمونه آن غذاهایی است که علاوه بر در برداشتن مواد معدنی مورد نیاز انسان بتوان آنها را حتی الامکان به صورت تازه مصرف کرد.
کسی چه می داند و لی شاید در آینده ای نه چندان دور نخستین مسافران سیاره سرخ در بخشی از فضا پیمای خود یک گلخانه کوچک را همراه ببرند که بتوانند از گیاهان در حال رشد آن استفاده کنند؛ اما تا آن زمان را ه طولانی در پیش است و باید مراحل تحقیقاتی بسیار زیادی پشت سر گذاشته شود.
ایستگاه بین المللی فضایی ، در حال حاضر یکی از اصلی ترین برنامه های خود را روی همین موضوع متمرکز کرده است. موضوع حساس رشد گیاهان در شرایط بی وزنی و تغییراتی که بر اثر رشد در شرایط متفاوت بر این گیاهان به وجود می آید. این بررسی ها که گاه در سفرهای علمی شاتلهای فضایی نیز پیگیری می شود کلید بسیار مهمی برای محققان است.
چگونگی رشد این گیاهان در فضا کلید مهمی برای سفرهای فضایی ما خواهد بود. در غیاب گرانش ، باید به این موضوع مهم توجه داشت که انتقال آب از ریشه (که دیگر به صورت مایع جاری بر زمین وجود ندارد) و شیوه انتقال آن بر اثر فشار اسمزی و از همه مهمتر منابع نوری ، تامین کننده انرژی لازم برای عمل فتو سنتز هیچ یک به طور مشابه زمین اتفاق نمی افتد.
تعداد بسیار زیادی از مقالات علمی منتشر شده حاصل از تحقیقات فضایی در شرایط بی وزنی به همین موضوع اختصاص یافته تا بتوان گیاهان را در فضا پرورش داد.
آهنگ رشد آنهارا کنترل کرد و در صورت لزوم با تغییر برخی ساختارهای ژنتیکی آنها با کمک مهندسی ژنتیک گیاهان سازگارتری برای زندگی در فضا طراحی کرد؛ اما این همه تازه گام نخست به شمار می روند.
اگر رویا محقق شود و انسان به کرات دیگر گام گذارد این نیاز به طور جدی تری رخ خواهد نمود و به عنوان مثال در شهرکهای آینده سطح ماه ما نیازمند گلخانه هایی هستیم که نه تنها به عنوان یکی از منابع غذایی بشر به شمار رود، بلکه بتواند نقش مهمی در تصفیه طبیعی هوا را نیز به عهده گیرند.
به همین دلیل از مدتها پیش یکی از طرحهای مهم درخصوص پروازهای فضایی در طرحی به نام بیوسفر 2انجام می شد. نتیجه این طرح پژوهشی، از آن نشان داشت که زندگی در چنین شرایطی بدون حضور گیاهان عملا ناممکن است و همین موضوع شتاب بیشتری برای تحقیقات مربوط به گیاهان را به وجود آورد.
حتی برخی دانشمندان نگاه دور و درازتری را به مساله گیاهان انداخته اند و از الان صحبت از طرحی می کند که بر مبنای آن آنها می توانند گیاهان را به خدمت گیرند تا شرایط نامناسب زیت سیاره ای چون مریخ را تغییر دهند و آن را به سیاره ای مانند زمین تبدیل کنند.در این طرح رویاپردازنه که از آن به کلونایز یا شبیه سازی کردن مریخ نام برده می شود، دانشمندان در صددند طی چند مرحله شرایط مریخ را با زمین همانند کنند.
زمانی که ما به راحتی بافتهای گیاهی زمین را که عامل زنده بودن ما بر این سیاره است ، نابود می کنیم بسیاری از دانشمندان سعی دارند آنها را در محیط جدید و نا آشنا ی فراسوی جو زمین رشد دهند. درختان قطع شده امروز ما هر کدام نشانه ای از خودخواهی ما ست که حیات یک سیاره را تهدید قرار می کنند.
اگر ما به عنوان انسان های متمدن قرن 21به این نابود سازی خود ادامه دهیم ، دیرزمانی نخواهد پایید که محققان به جای تلاش در کلونایز کردن مریخ با کمک گیاهان باید این طرح رابرای سیاره خودمان اجرا کنند تا شاید بتوان به آینده حیات بر سیاره ای امیدوار بود که نخستین بار به دلیل قرار گرفتن در موقعیتی مناسب به این جایگاه دست پیدا کرده است و توانسته حیات را در دل خود پرورش دهد.