شایعه در شبکه‌های مجازی

وقتی هم به تکاپوی یافتن صحت و سقم ماجرا می‌افتم خیلی زود متوجه می‌شوم شایعه‌ای بیش نبوده است. بسیاری از این شایعات را اگر همان ابتدا با اندکی تامل بخوانید درمی‌یابید یک جای کار می‌لنگد و با منطق جور درنمی‌آید. اما بعضی دیگر از شایعات مانند خبر دروغ مرگ یک پیشکسوت یا بازیگر سالخورده یا بیمار به راستی هر کسی را به شک می‌اندازد و غمگین می‌کند.

با توجه به رواج شایعات در شبکه‌های اجتماعی، عجیب نیست که نظرسنجی جدید مرکز پژوهش‌ و سنجش افکار عمومی رسانه ملی نشان دهد کمترین اعتماد به اخبار شبکه‌های اجتماعی و موبایلی با 27 درصد تعلق دارد. در حالی‌که اعتماد به اخبار تلویزیون 61 درصد و اخبار رادیو
62 درصد عنوان شده است.

شایعه، پدیده نوینی نیست و قبل از به وجود آمدن شبکه‌های اجتماعی نیز وجود داشته است؛ اما این شبکه‌ها با توجه به‌سرعت انتشار اخبار و تبدیل مردم به شهروند ـ خبرنگار، بستر مناسب‌تری برای رواج شایعات به‌وجود آورده‌اند. یکی از مهم‌ترین دلایل رواج شایعات این است که سواد رسانه‌ای پا به پای فناوری و رسوخ آن در زندگی روزمره تکامل نیافته است و کاربران به آموزش و آگاهی بیشتری نیاز دارند.

دو دسته در شبکه‌های اجتماعی به شایعات دامن می‌زنند؛ کسانی که شایعه را می‌سازند و آنهایی که بدون قصد و غرض هر آنچه را که می‌خوانند یا می‌شنوند باز نشر می‌کنند. تکلیف شایعه‌سازان که مشخص است، می‌ماند آن عده دیگر که هر چه را در فضای مجازی گفته می‌شود، قبول می‌کنند. سواد رسانه‌ای این افراد باید ارتقا پیدا کند و بیاموزند این سه را نادیده بگیرند: «شنیدم»، «گفتند» و «می‌گویند». گره این مشکل باز نمی‌شود اگر رسانه‌ها و دیگر متولیان، فرهنگ استفاده از فناوری‌های نوین را ترویج نکنند.

وقت آن رسیده یاد بگیریم نسبت به کلمات و آنچه می‌شنویم حساس شویم و قبل از باز نشر هر پیامی ابتدا خودمان آن را به دقت بخوانیم. آگاهی از صحت و سقم شایعات کار پیچیده‌ای نیست، فقط کافی است به پیام‌های بدون منبع شک کنید و اگر نتوانستید با جست‌و‌جو در اینترنت منبع موثقی از جمله خبرگزاری‌ها و رسانه‌های رسمی برای آنها پیدا کنید، آن را بازنشر نکنید.

مائده گیوه‌چین - دبیرکلیک