اخلاق مروری کاربران

نخوانده‌های مهجور

چرا؟ برای این‌که زمان شما محدود است و تمام اطرافتان را محتوا احاطه کرده است؛ محتواهایی که گاهی با عناوینی جذاب شما را جذب کرده و بعد فهمیده‌اید چیز خاصی نبوده‌است. محتواهایی که برای درک مشترک، اسم آن را «محتوای محترم‌نما» می‌گذاریم، آنچه ابتدا محترم و با شخصیت خود را نشان می‌دهد و تا نزدیک‌تر می‌شوید، چهره واقعی خود را نشان می‌دهد. این محتوا گاهی در لباس تبلیغات چشمک‌زن کنار سایت‌های خبری ظاهر می‌شود و گاهی در ایمیل و بتازگی هم که در وایبر کاری کرده که دیگر پیغام‌های دریافتی لابه‌لای این پیام‌های محترم‌نما مدفون شده‌اند.

این یکی از دلایلی است که مطالب را نمی‌خوانیم، یکی دیگر از دلایل جالب این است که گشتن و رفاقت کردن با شبکه‌های اجتماعی ما را صاحب اخلاق مروری کرده است. در فیسبوک پست‌های زیادی می‌بینیم و بسرعت اسکرول می‌کنیم، گاهی سرعت را کم کرده یک مرور کلی و دوباره سرعت می‌گیریم، در اینستاگرام چطور؟ در وایبر و تلگرام و... چطور؟ وقتی کمی دقت کنید متوجه اخلاق مروری خود در شبکه‌های اجتماعی می‌شوید. هر روز حجم زیادی از محتواهای متنوع را در شبکه‌های اجتماعی مختلف مرور می‌کنیم، بدون آن‌که در موضوعی عمیق شده و فکر کنیم، برای آن زمان بگذاریم و بخشی را برای خود یادداشت‌برداری کنیم.

یکی دیگر از دلایلی که مرور گِرا شده‌ایم این است که می‌خواهیم انتخاب کنیم، مطلب خوبی را از میان صدها مطلب جدا و کامل آن را بررسی کنیم و سپس بخوانیم. یک مرور کلی می‌کنیم و با نگاهی کلی می‌گوییم چیز خاصی نداشت و سراغ مطلب بعدی می‌رویم. این چرخه ادامه دارد و معمولا هم به مطلب خاصی ختم نمی‌شود.

دلیل دیگر موضوعی است که اسم آن را «ترس از اسکرول» یا «اسکرول ترسی» می‌گذاریم، یعنی مخاطب به مطلب شما مراجعه می‌کند، نگاهی به اسکرول کرده و تب و لرز می‌کند، هر قدر اسکرول بیشتر باشد، میزان تب و لرز هم بیشتر است! این می‌شود که مخاطب سعی می‌کند به‌صورت نامحسوسی مرور گِرا شود و به‌جای خواننده مطلب شما، مرور کننده آن باقی بماند.

با مرور شدن بسوزیم و بسازیم؟

سوختنش را موافق نیستم، اما ساختنش خوب است، از آخر یعنی اسکرول ترسی شروع کنیم، راه چاره چیست؟ گاهی مخاطب از توهم طولانی بودن مطلب ترسیده و شما مطلب بلندی منتشر نکرده‌اید، انتهای مطلب شما نظرات زیادی از کاربران قرار گرفته که مطلب را به‌صورت غیرطبیعی بلند نشان می‌دهد یا این‌که مطالب مشابه را به کاربر معرفی کرده‌اید که باز هم به‌جای ابرو برداشتن سراغ چشم و کور کردن آن رفته‌اید. در این موارد می‌توانید تا زمانی که کاربر به انتهای مطلب نرسیده نظرات و دیگر بلندنماها را به او نمایش ندهید. ظاهرا از نظر فنی استفاده از تکنیک‌های ایجکس این کار را برای شما آسان می‌کند، مورد دیگری که در مخاطب توهم بلندپنداری ایجاد می‌کند استفاده از تصاویر در مطلب است، بخصوص اگر این تصاویر عمودی باشد، این توهم قوی‌تر خواهد شد. پس بهتر است وقتی مطلبی درج می‌کنیم مخاطب بلافاصله پس از مراجعه به صفحه، اسکرولی که می‌بیند فقط مربوط به طول مطلب باشد نه موضوعات دیگری که ارتباط مستقیمی با مطلب ندارد.

می‌تونم چند دقیقه وقت شما را بگیرم؟

چند دقیقه؟ بله چند دقیقه آن مهم است، قرار است مخاطب برای مطالعه مطلب شما چقدر زمان صرف کند؟ یکی از تکنیک‌ها استفاده از تایمر است. برای این‌که به‌صورت شفاف بگوید ببخشید می‌تونم هفت دقیقه وقت شما را بگیرم؟ در این حالت مخاطب تکلیفش مشخص است یا هفت دقیقه زمان دارد یا خیر، اگر دارد سراغ مطلب می‌آید و اگر ندارد مطالب دیگری را انتخاب می‌کند. سایتی این ایده را مبتکرانه اجرا کرده است، هر زمان که اسکرول می‌کنید، این زمان اعلامی هم تغییر می‌کند و متوجه می‌شوید مثلا دو دقیقه تا پایان مطلب زمان نیاز دارید. راه دیگری به نظرتان می‌رسد؟ راه دیگری که زمان کمک کند تا مخاطب ترس زده از اسکرول را نجات دهید.

تصاویر دو زیست

برای کمک به رهایی مخاطب از توهم اسکرول می‌توانیم تصاویر مطلب را با اندازه کوچک قرار دهیم و مخاطب متناسب با نیاز خود روی آنها کلیک کند تا بزرگ شود یا تصویر اصلی را ببیند. این راهکار می‌تواند یک گالری همراه در انتهای مقاله هم باشد.

تایمر مرور و تایمر مطالعه

یکی از راهکارها برای رهایی از اسکرول ترسی استفاده از دو تایمر است؛ یک تایمر برای مرور و تایمر دیگر برای مطالعه کامل. به‌ این ‌صورت که کاربر مثلا تایمر سرمه‌ای رنگی را مشاهده می‌کند که نوشته است سه دقیقه ، یعنی برای مرور به سه دقیقه زمان نیاز دارید. از طرفی بخشی از نوشته را که به نوعی خلاصه کل مطلب است، سرمه‌ای کرده‌اید تا آن سه دقیقه را با خواندن مطالب سرمه‌ای سپری کند. در بالای همان مطلب، تایمر دیگری قرار داده‌اید که نوشته ده دقیقه برای مطالعه کل مطلب، مشخص است که هر شخصی که طالب مطالعه کل مطلب باشد، به ده دقیقه زمان و تمرکز نیاز دارد.

مرور کنترل شده

آنچه روشن است این است که مخاطب مطالب را نمی‌خواند و مرور می‌کند، مرور کنترل نشده و براساس تصمیم و انتخاب شخصی که خوب نیست، زیرا ممکن است بخشی از مطلب شما را مرور کند که حاوی اطلاعات کلی است و ارزش و اعتبار چندانی ندارد، پس بهتر است ابتدا این واقعیت را که مطالب ما مرور می‌شوند، بپذیریم و بعد از آن سعی کنیم کنترل این مرورها را در دست گرفته و مخاطب را خودمان هدایت کنیم. بسیاری از اوقات عنوان‌ها و زیرعنوان‌ها همین کار را با مخاطب می‌کنند، درصد زیادی از مخاطبان برای مرور کلی ابتدا عنوان‌ها و زیرعنوان‌ها را می‌خوانند و بعد تصمیم می‌گیرند مرور خود را جزئی‌تر کرده یا سراغ مطلب دیگری بروند. با این حساب لازم است بخش زیادی از این مسئولیت را به‌عهده عنوان‌ها و زیر‌عنوان‌ها بگذاریم و برای این اتفاق یعنی تدوین آنها هم زمان بیشتری بگذاریم. تمام تلاش خود را به‌کار گیریم عنوان‌هایی جذاب و روشن بنویسیم، عنوان‌ها را با رابطه‌ای مشخص به هم مرتبط کنیم تا مخاطب طی مرور آنها یک کلیتی از مطلب را متوجه شده تا در صورت جذابیت، خواندن مطلب را ادامه دهد.

مختصر و مفید

وقتی قرار است مطلب ما مرور شود، می‌توانیم با زبان خوش تسلیم شده و خودمان بخشی برای مرور شوندگی قرار دهیم، مثلا بخشی به‌ نام مختصر و مفید ابتدای مطلبمان قرار دهیم و همه موضوعاتی را که در مطلب پوشش داده‌ایم، به ‌صورت کلی مطرح کنیم، با این کار به مخاطب اجازه نمی‌دهیم خودش صفحه را بالا و پایین کند و از هر پاراگراف بخش‌های مختلف را ناخنک بزند.

پاراگراف‌های تحریک‌کننده

یکی از شیوه‌های پرطرفدار، استفاده از پاراگراف‌های تحریک‌کننده است؛ پاراگراف‌هایی که به شیوه‌ای متفاوت در متن قرار می‌گیرند و جذاب‌ترین‌های متن تا آنجا را تکرار می‌کنند، ‌طوری که کاربر با خواندن آن حس کند در متن چیز مهمی بوده که ممکن است از دست داده باشد، در این حالت تحریک شده، به بالا برمی‌گردد و متن را از بخش بالاتری می‌خواند. این تکنیک در روزنامه‌ها بسیار استفاده می‌شود. برای این‌که احتمال بیشتری بدهیم که پاراگراف مورد نظر خوانده می‌شود، می‌توانیم رنگ پس‌زمینه آن را عوض کرده و با فاصله‌ای مناسب در متن قرار دهیم.

امیدوارم این مطلب را به ‌صورت کامل خوانده باشید یا حداقل بخش‌های خوبی از آن را مرور کرده باشید. به ‌طور کل باید در نظر داشته باشیم، این روزها در فضای آنلاین متن‌ها خوانده نمی‌شوند، بلکه مرور می‌شوند. با این پذیرش بهتر است متن‌ها را طوری تنظیم کنیم که مرورکننده آن کلیتی خوب از مطلب کسب کند و اگر موضوع برایش جذابیت داشت، سراغ متن بیاید و از بالا تا انتها را مطالعه کند.

سجاد تقی‌زاده‌بهجتی - استراتژیست محتوا و کپی رایتر