دوران پیری هم می تواند سپید باشد

آنچه برای برخی از جوانان ، پیری را به کابوسی تبدیل کرده است ، ترس از بیماری ها و ناتوانایی های این دوران است این ترس ، چندان هم بی ربط نیست ؛ زیرا دوراندیشی نکردن و ناپرهیزی بسیاری از پیران امروز در دوران جوانی ، آنان را دستخوش بیماری های مختلفی کرده و گذر از این دوران را برای آنان دشوار نموده است همایش تغذیه و بهداشت سالمندان که در اواخر سال گذشته در دانشگاه علوم بهزیستی برگزار شد، به بررسی راههای پیشگیری از بیماری ها و آفتهای سالمندی از منظر بهداشت و تغذیه پرداخت یکی از بیماری های شایع در میان سالمندان ، پوکی استخوان است . در این میان ، زنان بیش از مردان در خطر ابتلا به این بیماری قرار دارند؛ بطوری که 80 درصد موارد ابتلای به پوکی استخوان ، در میان زنان دیده می شود.سیما قاسمی درباره پیشگیری و کنترل پوکی استخوان در سالمندان می گوید: حفظ و ارتقای سلامت استخوان و پیشگیری از پوکی آن ، یک فرآیند طولانی است که از زمان کودکی شروع می شود و از عوامل تغذیه ای ، سبک زندگی ، ژنتیک و علل دیگر متاثر است این اختلال ، سالانه منجر به هزاران شکستگی و صرف هزینه های گزاف می شود. طبق آمارهای انستیتو ملی بهداشت ، حدود10 میلیون نفر در امریکا از این بیماری رنج می برند که 8 میلیون نفر آنان را زنان تشکیل می دهند آمارهای دیگر حاکی است که حدود نیمی از زنان مسن تر از45 سال و نود درصد زنان مسن تر از75 سال به بیماری پوکی استخوان مبتلا می شوند. وی می افزاید: پوکی استخوان یک وضعیت غیر قابل برگشت است که با کاهش توده استخوانی و افزایش خطر شکستگی و شکنندگی استخوان ها همراه است همراه با افزایش سن ، بتدریج از تراکم استخوان کاسته می شود تا اوایل دهه 30 عمر یعنی تقریبا تا30 سالگی توده استخوانی افزایش می یابد و ذخیره مواد معدنی در استخوان بیش از دفع استخوانی آن است این کارشناس تصریح می کند: توارث ، نقش تعیین کننده در قوام استخوانی فرد دارد شیوع پوکی استخوان در زنان سفیدپوست و آسیایی ، بیشتر از سایرین است.دکتر مهشید فروغان درباره بهداشت روان در سالمندان می گوید: با فرا رسیدن دوره سالمندی ، کارکرد بیشتر دستگاه های بدن ، از جمله دستگاه عصبی ، دستخوش تغییراتی می شود.مرگ سلولهای عصبی و تغییر در جریان خونی برخی از مناطق خاص مغزی سبب کاهش قوای شناختی ، بویژه حافظه می شود فراگیری اطلاعات جدید دشوار و بازیافت اطلاعات ، بویژه اطلاعات تازه از ذخایر حافظه کند می شود.این تغییرات ، توانایی فرد را برای مقابله با شرایط استرس زا دقیقا در مرحله ای از زندگی که استرس ها افزایش می یابد کم کند وی می افزاید: از دست دادن و دوری از عزیزان ، بازنشستگی ، معلولیت های جسمی و حرکتی و اختلال های حسی نظیر نقصان بینایی و شنوایی در این شرایط آماده می تواند سبب بروز برخی از اختلال های روانی شود. افسردگی ، اضطراب ، اختلال خواب ، سوء مصرف مواد و داروها و حتی خودکشی، از آن جمله است.این روانپزشک با اشاره به آمار شیوع اختلالات روانی در میان سالمندان ، می گوید: آمار نشان می دهد که افسردگی با میزان 20 تا25 درصد و زوال عقل )به طور عمده آلزایمر( به میزان 5 درصد در جمعیت 65 سال و بالاتر، شایعترین اختلال های روانی در این دوره است دکتر هوشنگ بیضایی در باره شیوع بیماری دیابت در میان سالمندان می گوید: طبق آخرین آمار موجود، هم اکنون بیش از145 میلیون نفر در سراسر جهان و3 میلیون نفر در ایران به دیابت مبتلا هستند. دیابت یکی از شایع ترین بیماری های دوره سالمندی است ؛ بطوری که پانزده درصد سالمندان بالاتر از65 سال و25 درصد سالمندان 85 سال به بالا به این بیماری مبتلا می شوند و چهارمین علت مرگ ومیر این سنین را به خود اختصاص می دهد. وی در باره چگونگی رژیم غذایی بیماران رژیمهای غذایی ، سالمند دیابتی باید: الف ( غذاهای متنوع مصرف کند ب ( وزن مطلوب را حفظ کند. پ ( رژیم غذایی هر فرد با انواع مختلف سبزی ، میوه و غلات برنامه ریزی شود. ج ( رژیم کم چربی با چربیهای اشباع شده و کلسترول پایین انتخاب کند. چ ( در مصرف قندها احتیاط را رعایت کند. ج ( از افراط در مصرف نمک خودداری کند.البته این دستورات تغذیه ای میان سالمند دیابتی و غیردیابتی مشترک است در تحقیقی که در فروردین ماه سال 1378 به وسیله اعضای کمیته علمی سلامت سالمندان در معاونت سلامت وزارت بهداشت صورت گرفته است ، وضعیت اجتماعی و بهداشتی 2 هزار سالمند در کشور به عنوان جامعه نمونه آماری بررسی شده است .وضعیت اجتماعی و اقتصادی سالمندان در این تحقیق این چنین توصیف شده است : به طور کلی میزان بی سوادی میان سالمندان بسیار بالاست و اکثریت قریب به اتفاق زنان سالمند روستایی 95 درصد بی سوادند درصد اشتغال در مردان به طور قابل ملاحظه ای بیش از زنان است کمتر از10 درصد زنان شغل درآمدزا دارند که این عامل همراه با سطح سواد پایین موجب عدم استقلال و نزد زنان سالمند می شود. درصد تاهل در مردان سالمند بیش از2 برابر زنان سالمند است نحوه امرارمعاش در مردان از راههای مختلف مانند شغل فعلی ، بازنشستگی بوده و تنها2 درصد مردان سالمند هیچ گونه منبع امرار معاش ندارند؛ در حالی که این درصد در مورد زنان سالمند 5/18 درصد است.این تحقیق نشان می دهد90 درصد سالمندان از تسهیلات اولیه و لازم زندگی شامل آب لوله کشی ، برق ، توالت ، وسایل گرمازا برخوردارند وهشتاد درصد آنان توانایی لازم را برای انجام امور شخصی دارند.بررسی وضعیت سلامت سالمندان در این تحقیق نشاندهنده آن است که حدود یک چهارم تا یک پنجم سالمندان در طول یک سال دچار نوعی حادثه شده اند که شایعترین آن ، زمین خوردن بوده است و اندکی کمتر از این نسبتها در اثر بیماری و حوادث امروز بستری شده اند. مهمترین علت بستری شدن ، بیماری قلب و عروق ، بیماری های چشمی و دستگاه ادراری بوده است بیماری قلب و عروق در شهر بسیار بالاتر از روستا و نزد زنان بالاتر از مردان است . همچنین درصد تشخیص بیماری فشار خون در زنان سالمند2 برابر مردان است . در زمینه اختلالات بینایی ، زنان سالمند بمراتب بیش از مردان تاری دید در هر دو چشم دارند که در روستا بیش از شهر و تا50 درصد می رسد همچنین از نظر وضعیت شنوایی ، اکثریت قریب به اتفاق سالمندان سنگینی گوش داشته و نیمی از آنها از نظر وضعیت حرکتی ، اختلال دارند، که برای یک سوم آنها امکان راه رفتن وجود ندارد از نظر وضعیت دندانی نیز تا10 درصد بدون دندان هستند متوسط تعداد طبیعی دندان ، بین5 تا6 عدد است دکتر مسعود کیمیاگر در باره نیازهای تغذیه ای سالمندان می گوید: سالمندی اگر چه امری اجتناب ناپذیر است ، اما بسیاری از مشکلات مربوط به آن را می توان پیشگیری کرد یا به تاخیر انداخت با بالا رفتن سن ، نیاز به انرژی به سبب کاهش تدریجی متابولیسم پایه و کاهش میزان فعالیت بدنی، کم می شود.وی می افزاید جایگاه ویتامین دی به علت نقش آن در کنترل متابولیسم و سلامت استخوان ها، ویتامین های ایی و سی به علت نقش آنها در پیشگیری از آسیبهای تصلب شرایین در سلامت و پیشگیری از بیماری های مزمن در سالمندان مورد توجه زیادی قرار گرفته است.هم ویتامین ایی و هم بی بر سیستم ایمنی سالمندان تاثیر دارد و ویتامین سی می تواند پیشرفت آب مروارید را به تاخیر اندازد وی درباره اهمیت مصرف مایعات در سلامت سالمندان می گوید:در برخی سالمندان احساس تشنگی کم می شود و آنان مدت زمانی طولانی بدون مصرف مایعات به سر می برند عده ای نیز به دلیل ترس از مشکلات عدم کنترل ، از مصرف مایعات پرهیز می کنند کم آبی می تواند به اختلالات ذهنی ، سردرد و اضطراب منجر شود باید به سالمندان توصیه کرد که در طول روز با فواصل معین حتی اگر احساس تشنگی هم نمی کنند آب بیاشامند.