همه جا تعطیل ، همه چیز تعطیل

قطعا هیچ گاه نمی توان نقش اقتصاد را در برگزاری هر چه بهتر اوقات فراغت نادیده گرفت که در صورت نبود این عامل اساسی ، نمی توان شاهد رونق برنامه های تفریحی در زمان فراغت و از همه مهمتر، شاهد رشد و شکوفایی صنعت گردشگری در یک کشور بود.
کشور ایران با جاذبه های توریستی فراوان ، باز هم نتوانسته در بخش گردشگری داخلی موفق بوده و مردم را به سوی این صنعت سوق دهد. عواملی همچون نبود جاذبه های غیرتاریخی در کم رونق بودن صنعت گردشگری در کشور موثر هستند، اما قطعا یکی از دلایل عمده در شکوفا نشدن این صنعت و حضور مردم هنگام فراغت در خانه خود را می بایست به وضعیت اقتصادی مردم ارتباط داد.
دکتر موحدی با مقایسه این دو عامل می گوید: یکی از مولفه های اوقات فراغت ، عرضه کالا و خدمات به افراد است ، اما برای نیل به این هدف ، نیاز به داشتن مولفه هایی همچون بودجه خرید و امید به مصرف است تا بتوان براساس آنها به این عرضه کالا و خدمات در زمان فراغت امیدوار بود؛ پارامترهایی که در حال حاضر کمتر در جماعت ایرانی وجود دارند.
بدین معنی که شما در حال حاضر قدرت خرید دارید، اما می بایست این قدرت خرید را در یک چشم انداز میان مدت و دراز مدت حفظ کنید تا به طرف مصرف بروید.
در غیر این صورت ، به جای این که چنین پتانسیلی به سمت حوزه مصرف برود، ناخودآگاه مسیر حوزه پس انداز و انباشت سرمایه و خرید کالاهای مصرفی را در پیش می گیرد؛ مثلا شاید حقوق شما در حال حاضر خوب باشد، اما امیدی به حفظ شغل خود ندارید و در نتیجه ترجیح می دهید به جای رفتن به رستوران در روز تعطیل ، پول خود را پس انداز کنید. بنابراین وقتی می توان حوزه اوقات فراغت را تقویت کرد که از لحاظ اقتصادی ، رشد پایداری برای بخش اعظم اعضای جامعه وجود داشته باشد و آن گاه است که می توان از صنعت گردشگری صحبت کرد.
قطعا اگر افراد از لحاظ اقتصادی تا حدی تامین نباشند، شاهد رفتارهای دیگری در عرصه اوقات فراغت خواهیم بود. به طور مثال اگر خانواده ای در تامین هزینه هایش مشکل داشته باشد، با این استدلال که رفتن به هر جا هزینه زیادی دارد، سعی می کند اوقات فراغتش را در خانه سپری یا در نهایت یک وعده غذایی خود را در پارکی صرف کند و آن گاه نمی توان شاهد حرکات مثبت دیگری در عرصه اوقات فراغت بود.


تعطیلات بیش از حد، اما بدون برنامه

با نگاهی گذرا به تقویم ، می توان متوجه این مساله شد که اگر تعطیلات روزهای جمعه را حذف کنیم ، هر ایرانی به طور میانگین در هر 15روز، شاهد یک روز تعطیلی است ؛ البته اگر تعطیلات غیررسمی را نیز به این زمانها اضافه کنیم ، مقدار تعطیلات در ایران بیشتر خود را نشان خواهد داد.
به دلایل مختلف ، کشور ایران با توجه به وضعیت فرهنگی پیچیده خود، تعطیلات بی شماری دارد. این تعطیلات بیش از حد، به دلیل نبود برنامه خاصی ، تاثیرات منفی بسیاری در عرصه های مختلف کشور داشته و دارد و خسارات زیادی را نیز نصیب جامعه ما می کند.
به طور مثال در ایام تعطیلات نوروزی ، به مدت 2هفته ، تمامی فعالیت های کشور از کار می افتد تا پس از گذشت مدت زمانی ، دوباره بتوانند به حالت عادی خود بازگردند.
دکتر بکاری در این باره می گوید: تقریبا می توان گفت در هیچ جای دنیا نمی توان چنین چیزی سراغ داشت که همانند ایران ، همه چیز به مدت 2هفته متوقف شود؛ چرا که این کار آنقدر پرهزینه است که کسی اجازه انجام آن را به خود نمی دهد، زیرا طبیعی است که وقتی کار در 2هفته تعطیل می شود برای این که فرد دوباره مشغول به کار شود، احتیاج به هزینه اضافی (چه از لحاظ مادی و چه از لحاظ روانی ) است.


برای رفع این مشکل چه باید کرد؛

به طور کلی تعطیلات از 2ناحیه قابل بررسی است. از منظر اقتصادی ، از آنجا که ما هم جزیی از اقتصاد جهانی هستیم ، برای باقی ماندن در گردونه رقابت می بایست مرتب کار کنیم و تعطیلات مکرر و بیش از حد، بر این حرکت تاثیر منفی می گذارد؛ اما از سوی دیگر، برنامه خاصی نیز برای تعطیلات کشور وجود ندارد و این مساله تبدیل به معضل بغرنجی در کشور شده است.
اگر چه در سالهای اخیر، صحبتهای مکرری درباره کم کردن تعطیلات در کشور شده است ، اما هنوز مدیریت مشخصی برای این کار وجود ندارد و مشخص نیست کدامیک از این تعطیلات می بایست حذف شده و کدامیک باقی بمانند.


تعطیلات مخرب می شوند

با نبود برنامه ریزی صحیح و اصولی برای اجرای هر چه بهتر برنامه های مختلف در ایام تعطیلات و اوقات فراغت مردم طبعا می بایست به دنبال تغییر رفتار مردم و کشیده شدن آنها به سمت خانه هایشان باشیم.
این کشیده شدن به سمت خانه ها کنار نبود وضعیت مالی درستی برای خانواده ها موجب خواهد شد دیگر نه تنها چشم انتظار موفقیت های در عرصه سینما یا گردشگری نباشیم ، بلکه فرهنگ خود را نیز دستخوش حمله و لطمه ببینیم.
دکتر موحدی در این باره می گوید: با یک حجم سرمایه کوچک ، یک فرد قادر به انجام هیچ گونه کاری در حوزه فراغت خود نیست. با این حجم او نمی تواند سفر کند، اما می تواند به برنامه های تلویزیونی یا ماهواره نگاه کند که این وضعیت تنها باعث می شود فرهنگ به صورت یک مصرف منفعل آن هم به شکل منفعل ترین نوع مصرف خود که تماشای تلویزیون است ، تبدیل شود.
در حال حاضر به دلیل مشکلات اقتصادی مردم و همچنین عدم اتخاذ تدابیر لازم ، اوقات فراغت به شکل منفعلی تبدیل شده که نه تنها رشد فرهنگ را به دنبال ندارد، بلکه در تخریب آن نیز موثر خواهد بود.
از سوی دیگر، با حضور نداشتن مردم در مکان هایی چون سینما، دیگر نمی توان شاهد شکوفایی و رشد در این بخش بود و این بخش نیز حالت رکود به خود خواهد گرفت.
قطعا برای رشد فرهنگ عمومی و مشارکتی بهتر میان مردم و همچنین استفاده هر چه بهتر از تعطیلات مکرر و زمان های فراغت متعدد در ایران ، نیاز به عزمی جدی از سوی مسوولان و علمای اجتماعی است تا بتوان تمامی پتانسیل های موجود را در بستر مناسب خود پیاده کرد.

علی محمد متولیان