از گفت‌وگوی علمی تا مذاکره سیاسی

عبارت گفت‌وگو به معنای عام کلمه در زمینه‌های متفاوتی صورت می‌گیرد؛ گفت‌وگو در زمینه اقتصادی، علمی و... وقتی گفت‌وگو در زمینه علمی صورت می‌گیرد، طرفین گفت‌وگو احتمالا موضعی را پیش از انجام گفت‌وگو اختیار کرده‌اند.

این موضع ممکن است در حین انجام گفت‌وگو تغییر کند اما علت تغییر موضع، براساس منطق حاکم بر گفت‌وگو ـ منطق علمی ـ ‌باید حقیقت‌های علمی باشد. به عبارت دیگر از دو دانشمند انتظار می‌رود وقتی در جریان بحث علمی به این نتیجه رسیدند که موضعشان کاملا صحیح نیست، آمادگی پذیرش اصلاح موضع خود را داشته باشند. وقتی یک فیزیکدان درباره مساله‌ای در باب اتم‌ها با استدلال‌هایی از سوی همکاران خود مواجه می‌شود که موضع او را تضعیف می‌کنند، انتظار می‌رود اگر دفاع قابل قبولی از موضعش ندارد، به اصلاح موضع خود تن در دهد.اما گفت‌وگو در زمینه سیاسی یا همان مذاکره لزوما با چنین منطقی پیش نمی‌رود بلکه مذاکره سیاسی بر محور قدرت و منافع حرکت می‌کند.

مذاکره سیاسی صرفا عرصه اعلام موضع ـ ولو موضع منطقی و علمی و مستدل ـ نیست، بلکه مذاکره‌کنندگان سیاسی مجبورند موضع خود را بر محور ابراز قدرت و نیز منافع سامان دهند. مذاکره‌کننده سیاسی از سویی می‌باید دارای پشتوانه قوی از سوی مردم کشور خود باشد. همچنین می‌تواند از حمایت کشورهای دوست به عنوان ابزار قدرت در برابر کشور طرف مذاکره استفاده کند.

از سوی دیگر باید به منافع کشور خود و نیز منافع کشور مقابل توجه کند، به نحوی که مذاکره را چنان پیش نبرد که هزینه‌های کشور خود را زیاد کند و از سوی دیگر ‌باید به نحوی اعلام موضع کند که کشور مقابل نیز از حیث منافع خودش انگیزه‌ای برای پذیرش این مواضع داشته باشد.

البته یک نظام سیاسی ارزش‌محور، همچون نظام جمهوری اسلامی، همواره غیر از عنصر منافع و قدرت، به ارزش‌ها و حقایق نیز توجه دارد اما این دو لزوما مغایر یکدیگر نیستند بلکه نظام ارزش‌محور در مواجهه با کشورهای رقیب انتظار ندارد که آنها نیز بر مبنای این ارزش‌ها اعلام موضع کنند، اما نظام ارزش‌محور در عین حفظ ارزش‌های خود، از ابزار پیشبرد صحیح مذاکرات سیاسی غافل نخواهد بود.

محیاسادات اصغری / جام‌جم