کلید موفقیت فیلم‌های انتخاباتی

از اهمیت تولید فیلم‌های انتخاباتی همین بس که گاه، یک فیلم انتخاباتی تاثیرگذار سرنوشت انتخابات را رقم زده است و در سه دوره گذشته می‌توان نمونه‌هایی از این دست را ذکر کرد. در کنار همه تکذیب و تائیدهایی که طی دو هفته گذشته درباره حضور یا عدم حضور فیلمسازان پشت دوربین فیلم‌های انتخاباتی شنیده شد، در انتخابات یازدهم نیز نام فیلمسازان صاحب‌نام بسیاری در این زمینه مطرح شدند تا همچنان ثابت شود سینماگران صاحب سبک سینمای ایران نزد سیاستمداران ما چه جایگاه مهم و تعیین‌کننده‌ای دارند.

اما آنچه در این میان باید مورد توجه بیشتری قرار گیرد، پرهیز فیلمسازان در استفاده از قالب‌های آشنا و مکرر است که قطعا می‌تواند نظر طیف بیشتری از مردم را به خود جلب کند. چه‌بسا اگر یک فیلمساز انتخاباتی، در پی موفقیت فیلم انتخاباتی نامزد پیروز در انتخابات دوره گذشته، از قالب فیلم او برای نامزد دیگری در این دوره بهره بگیرد، شاید از دید فیلمساز و نامزد موردنظر، هیچ مشکلی وجود نداشته باشد، اما باید دید آیا مخاطب این فیلم ـ که حالا دیگر یک طیف محدود و مشخص را در بر نمی‌گیرد و گستردگی‌اش به اندازه همه واجدان شرایط شرکت در انتخابات ریاست جمهوری است ـ این نگاه تکراری و دیده شده را پس نمی‌زند؟ و چنین وضعی، خود به یک ضدتبلیغ و نقض غرض بدل نخواهد شد؟

در بررسی فیلم‌های انتخاباتی بویژه در دوره‌های گذشته، به مواردی هم برخورده‌ایم که فیلمساز، کپی‌برداری صرف از فیلم‌های انتخاباتی فلان رئیس‌جمهور غربی را الگوی خود قرار داده و این نیز سوای این که اخلاقی نیست و انجام آن مذموم است، به دلایل گوناگون (ازجمله دلایل فرهنگی) زیر سوال می‌رود و حتی شاید به دلیل تطبیق نداشتن با عرف جامعه ایرانی، به تبلیغ موفقی بدل نشود.

یکی از مواردی که در طراحی محتوای فیلم‌های انتخاباتی باید مورد توجه قرارگیرد، پرداختن به شعار است. شعار و روایت شعارگونه شاید در تولید یک فیلم داستانی به دلیل گل‌درشت بودن چندان مورد استقبال قرار نگیرد، اما قطعا برای ساخت یک فیلم انتخاباتی به دلیل محور بودن و نیز ماهیت تبلیغاتی فیلم نباید از آن غفلت شود. گرچه نوع بیان موثر و هنرمندانه شعار یا شعارهای یک نامزد و این که شعار چگونه می‌تواند به باورپذیری مخاطب ختم شود، حساسیت‌ ویژه‌ای از سوی سفارش دهنده و فیلمساز می‌طلبد.

در کنار توجه به اصالت اثر و گم نکردن هدف ساخت فیلم تبلیغاتی، روزآمدی، یک عنصر مهم دیگر است. اگر در ساختار و استفاده از نگاه خلاقانه در ایده و فیلمنامه یک مستند انتخاباتی، روزآمدی به کار گرفته شود، بهترین نتیجه را برای سازنده فیلم و البته نامزد انتخابات ریاست‌جمهوری به همراه خواهد داشت. چیزی که شاید با بررسی فیلم‌های این دوره بتوان روی آن زوم کرد و به نتایج تازه‌ای رسید.

علی افشار