طرح کودکی بر بوم نصف جهان

کودکانی که شاید تنها سهمشان از نقاشی کشیدن زنگ نقاشی مدرسه است، این بار با داشتن جشنواره‌ای مستقل برای خود، انگیزه دیگری برای دست گرفتن مدادرنگی دارند؛ جشنواره‌ای که قطارش از سال گذشته راه افتاده و امسال در ایستگاه دوم، نقاشی‌های کودکان و نوجوانان را با موضوعات خاص در شهر اصفهان به نمایش می‌گذارد.

جلیل جوکار، دبیر جشنواره درباره تفاوت‌های این دوره با قبل می‌گوید: سال گذشته تعداد شرکت‌کنندگان 150 نفر و امسال بالغ بر 200 نفر است که 1605 اثر خود را به دبیرخانه این جشنواره ارسال کرده‌اند. این آثار به قدری برای هیات داوران ارزشمند، جذاب، جالب و با کیفیت بالا بود که اگر امکان مالی مناسب در اختیار داشتیم همه این تعداد شرکت‌کنندگان را به عنوان نفرات برگزیده انتخاب می‌کردیم.

اصفهان را شاید بتوان مهد هنر ایران دانست؛ چرا که موسیقیدانانی چون تاج اصفهانی، جلیل شهناز، حسن کسایی و نقاشان بزرگی چون محمود فرشچیان و حسین بهزاد را به جامعه هنری معرفی کرده‌است. البته این هنرمندان نسل گذشته تنها نیستند که این شهر را مهد هنر نگه داشته‌اند، بلکه امروزه کودکان و نوجوانان این شهر بیشترین نظر داوران بخش تجسمی را متوجه خود کرده‌اند، به طوری که در دومین جشنواره هنرهای تجسمی کودکان و نوجوانان بیشترین آثار پذیرفته شده برای نمایش عمومی را هنرمندان کودک اصفهانی تشکیل می‌دهند.

جوکار در این باره می‌گوید: از نظر آماری 196 نفر از استان‌های مختلف کشور انتخاب شدند که بیشترین آثار رسیده از اصفهان بوده است. البته هیات داوران بدون در نظر گرفتن این‌که شرکت‌کنندگان از کدام شهر هستند و با توجه به کد ملی، آثار را بررسی و در نهایت نتایج را اعلام می‌کنند. بعد از تطبیق اثر با نام شرکت‌کننده متوجه شدیم 45 اثر از شهر اصفهان برگزیده شده که این نشان از کیفیت بالای آثار هنرمندان این شهر دارد.

وی ادامه می‌دهد: ما امسال تمام آثار رسیده را در اختیار پژوهشگران کودک دانشگاه شهید بهشتی قرار دادیم که روی آنها پژوهش‌های لازم انجام و مقالات ارزشمندی را سال آینده در این زمینه ارائه دهند؛ چرا که سعی ما بر این است نگاهمان را علمی‌تر و آکادمیک‌تر کنیم.

یاسمین سینایی، یکی از داوران این دوره از جشنواره نیز درباره سطح کیفی آثار رسیده به دبیرخانه می‌گوید: سطح آثار بخصوص در برخی شهرستان‌ها خیلی خوب بود و این نشان از آن داشت که مربیان آنها نقش مهمی در شکل‌گیری هنر کودکان داشتند، ولی به صورت کلی کیفیت آثار خیلی بالاتر از انتظار ما بود.

وی ادامه می‌دهد: برای این دوره، اساس داوری را بر مهارت‌های تکنیکی گذاشتیم و ایده‌ها و روند مشخصی را در پیش گرفتیم که یکی از آنها نبود کارهای کپی بود؛ چون کودکان به صورت ناخودآگاه تمایل زیادی به کپی کردن دارند بر این اساس برای جلوگیری از ایجاد کپی، موضوعاتی را مطرح کردیم و ذهن شرکت‌کنندگان را با این موارد درگیر کردیم، چرا که اگر موضوع آزاد می‌بود بیشتر شاهد کارهای کپی بودیم.

دومین دوره جشنواره تجسمی کودک و نوجوان امسال در رشته نقاشی موضوعاتی چون طبیعت بی‌جان ایرانی، پنجره اتاق من، شهر رویایی من، پروانه‌ها و گل‌ها، سیمرغ، مترسک، کشتی نوح، ابراهیم در آتش، حضرت سلیمان و هدهد، حضرت یونس در شکم ماهی و موضوع آزاد را در هنر خوشنویسی سرلوحه کار خود قرار داده است.

نکته‌ای که مطرح می‌شود این است که چنین موضوعاتی چقدر می‌تواند در بعد بین‌المللی نیز فضایی برای کودکان در ذهن‌ها ایجاد کند؟

دبیر جشنواره در این باره می‌گوید: یک بخش از این موضوعات رویکرد دینی دارد که همین موضوعات دینی نیز میان ادیان الهی مشترک هستند. جوکار با اشاره به بُعد بین‌المللی جشنواره می‌گوید: برگزاری جشنواره کودک در ابعاد بین‌المللی کار دشواری است. بر این اساس ما امسال بیشتر روی مدارس خارجی‌ها در ایران تمرکز و از آنها دعوت کردیم. سینایی هم در این باره می‌گوید: بخش بین‌الملل در این جشنواره کمرنگ است، به گونه‌ای که تنها از کودکان مدارس آلمانی و ایتالیایی برای این دوره آثاری داشتیم، در حالی که اگر جشنواره مقداری مرتب‌تر برگزار شود استقبال خوبی در بخش بین‌الملل از آن صورت می‌گیرد.

هر ساله جشنواره‌های مختلفی از جمله فیلم و تئاتر در ژانر کودک و نوجوان برگزار می‌شود و شاید برای اولین بار باشد که بخش تجسمی کشور جشنواره‌ای را برای این نسل تدارک دیده است.

دبیر دومین جشنواره تجسمی کودک و نوجوان در این باره می‌گوید: چنین جشنواره‌هایی برای کودکان و حتی بزرگسالان انگیزه ایجاد می‌کند و به نظرم مجالی هم برای مدیران فرهنگی و هنری است تا استعدادهای ناب و درخشان را در عرصه‌های مختلف شناسایی کنند.

وی ادامه می‌دهد: ما در این جشنواره تلاش داریم استعدادهای برتر را مشخص کنیم و با حمایت مسئولان حمایت‌های مادی و معنوی از آنها داشته باشیم.

جوکار معتقد است یک جشنواره به تنهایی نمی‌تواند در ترویج هنر سهم بسزایی داشته باشد و این مقوله بیشتر به عهده وزارت ارشاد و بخش آموزشی این وزارتخانه است. بچه‌ها به صورت فطری به همه رشته‌های هنری علاقه‌مندند و این معلمان و والدین آنها هستند که باید استعدادسنجی کنند. او می‌گوید: ما هر چقدر هم جشنواره تجسمی برگزار کنیم کودکی که به موسیقی علاقه‌مند باشد به سمت آن هنر می‌رود و توجهی به هنر تجسمی ندارد. من معتقدم باید گرایش‌های درونی شناخته شود و از هنر به عنوان زیربنا برای یادگیری‌های علمی استفاده کنیم.

یاسمین سینایی نیز با اشاره به معضل آموزش هنر در ایران می‌گوید: در تهران یکی از معضلات ما آموزش هنر در مدارس است. متاسفانه در کشور ما زنگ نقاشی و هنر، زنگ تفریح است. بر این اساس چنین جشنواره‌هایی باید پررنگ‌تر شود. به نظرم این جشنواره‌ها انگیزه‌ای برای مربیان است تا بتوانند در سطح وسیع و جدی‌تر با کودکان کار کنند.

وی ادامه می‌دهد: باید تلاش کنیم دیدگاه مردم و بویژه والدین نسبت به هنر عوض شود و قصد داریم با چنین جشنواره‌هایی سلیقه عمومی را بالا ببریم.

دومین جشنواره بین‌المللی هنرهای تجسمی کودک و نوجوان در رشته‌های نقاشی و خوشنویسی و در گروه‌های سنی 6 تا 8 سال، 9 تا 11 سال و 12 تا 14 سال از سوی مرکز هنرهای تجسمی وزارت ارشاد با همکاری موسسه توسعه هنرهای تجسمی معاصر و اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اصفهان از بیست‌وششم تا بیست‌وهشتم مهرماه در اصفهان برپاست.