با ورزش به جنگ بیماری‌ها بروید

ورزش، خطر ابتلا به بیماری‌هایی مانند برخی سرطان‌ها و دیابت را کاهش می‌دهد. با ورزش می‌توانید به وزن مناسب و ایده‌آل رسیده و آن را حفظ کنید و....

آنچه گفته شد تنها بخشی از فواید ورزش و انجام فعالیت‌های فیزیکی است، به همین دلیل متخصصان همواره توصیه می‌کنند تمام افراد در هر سن و سالی که هستند، ورزش کرده و زندگی را از حالت سکون خارج کنند.

البته وقتی حرف از فواید ورزش می‌شود، خیلی‌ها فکر می‌کنند ورزش مختص جوانان است و افراد سالمند نمی‌توانند از این شیوه برای حفظ سلامت‌شان کمک بگیرند، غافل از این‌که از نظر پزشکان، ورزش برای این گروه هم بسیار مهم و تاثیرات آن قابل توجه است.

دکتر شهرزاد خسروی، متخصص پزشکی ورزشی و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در این‌باره به «جام‌جم»‌ می‌گوید: انجام فعالیت‌های ورزشی برای تمام افراد جامعه مفید و ضروری بوده و این موضوع برای سالمندان مهم‌تر و تاثیر آن هم قابل توجه‌تر است.

به گفته وی در افراد سالمند، بتدریج و با افزایش سن، عملکرد عضلات و سیستم قلبی‌ ـ عروقی ضعیف‌تر می‌شود، در حالی که با ورزش‌کردن می‌توان از بروز این مساله پیشگیری کرده یا آن را به تعویق انداخت. در واقع می‌توان گفت فعالیت‌های ورزشی نه تنها از ایجاد بیماری‌ پیشگیری می‌کند، بلکه می‌تواند در درمان آنها هم موثر باشد.

معمولا تصور می‌شود که دوران سالمندی با انواع مختلف بیماری‌ها و مشکلات جسمی همراه است؛ چراکه همیشه افراد سالمندی را دیده‌ایم که از درد کمر و دست و پا شکایت دارند یا این‌که وقتی چند قدمی راه می‌روند، نفس‌‌شان بند می‌آید و ناچارند چند دقیقه‌ای بایستند.

دکتر خسروی با بیان این‌که ممکن است فرد سالمند به هیچ نوع بیماری خاصی هم مبتلا نباشد، ولی ضعف عضلات موجب بی‌تحرکی‌اش شده و او را از فعالیت‌های جسمی محروم کرده است، متذکر می‌شود: فعالیت‌های ورزشی به تقویت عضلات کمک‌کرده و انعطاف‌پذیری بدن فرد را هم افزایش می‌دهد؛ بنابراین ورزش‌کردن موجب می‌شود ضعف عضلات تا حدی جبران شده و فرد، وضع بهتری پیدا کند.

این متخصص پزشکی ورزشی با اشاره به مشکلات قلبی و ریوی افراد سالمند، می‌گوید: با توجه به این‌که سالمندان با افزایش سن بیشتر در معرض ابتلا به بیماری‌های قلبی بوده و همچنین مستعد ابتلا به مشکلاتی مانند سکته‌های مغزی، فشار خون و دیابت نیز هستند، نباید نقش ورزش را نادیده بگیرند؛ در واقع ورزش از بروز سکته‌های قلبی و مغزی پیشگیری می‌کند و برای کنترل بهتر میزان قند خون آنها هم موثر است.

علاوه بر این، چنانچه کسی به مشکل فشار خون مبتلا باشد، ورزش‌کردن به میزان 2 تا 5 درصد می‌تواند در کنترل این مشکل به فرد کمک کند.

همان‌طور که گفته شد، افراد سالمند حتی اگر به بیماری خاصی هم دچار نباشند، باز هم براحتی مشغول ورزش نشده و این کار را در برنامه روزانه‌شان قرار نمی‌دهند. این گروه از سالمندان، معمولا به دلیل ضعف عضلات ترجیح می‌دهند زمانی که کار خاصی ندارند، بنشینند و بی‌تحرک باشند.

در حالی‌که دکتر خسروی تاکید می‌کند: هیچ‌وقت برای شروع دیر نیست و به همین دلیل اگر فرد سالمندی بخواهد مشغول ورزش شود، هیچ‌وقت او را از این کار منع نمی‌کنیم و فقط ممکن است محدودیت‌هایی را برایش در نظر بگیریم.

به گفته وی، افراد سالمندی که به بیماری‌های خاصی مانند دیابت یا مشکلات قلبی‌ ـ عروقی مبتلا هستند، حتما باید قبل از شروع ورزش به پزشک متخصص مراجعه کرده و پس از بررسی‌های مورد نیاز مشغول ورزش شوند؛ در این شرایط یا باید مشکل را برطرف کرد یا این‌که لازم است در مراحل اولیه فعالیت‌های ورزشی با کنترل بیشتر و دقیق‌تر انجام شود.

این متخصص پزشکی ورزشی می‌افزاید: معمولا ورزشی که با شدت متوسط انجام می‌شود، می‌تواند از بروز بیماری‌های مختلف پیشگیری کند؛ به این معنا که انتظار داریم فعالیت‌های ورزشی به شدت خاصی برسد تا بتواند تاثیر مناسبی برای فرد داشته باشد.

دکتر خسروی درباره شرایط ورزشی افراد سالمند، یادآور می‌شود: در صورتی که فرد سالمند قبلا ورزش نمی‌کرده و تازه می‌خواهد مشغول به این کار شود و بخصوص اگر به بیماری خاصی هم مبتلاست، حتما باید با پزشک متخصص مشورت کرده و تحت نظر او این کار را شروع کند، البته چنانچه فرد مشکل خاصی نداشته باشد.

برای افراد سالم توصیه می‌شود که چهار تا پنج روز در هفته مشغول ورزش شده و این فعالیت فیزیکی را با حداقل شدت شروع کنند. این پزشک متخصص با اشاره به این‌که بیشترین توصیه در مورد انجام فعالیت‌های هوازی است، می‌گوید: ورزش‌های هوازی به شکل پیاده‌روی، شنا، استفاده از دوچرخه یا دستگاه تردمیل است که افراد سالمند هم می‌توانند از آن استفاده کنند و فقط باید دقت داشته باشند و شیب دستگاه را کاهش دهند. بنابراین توجه کنید که براساس مشکلات و بیماری‌های هر فرد، توصیه‌های ورزشی هم متفاوت خواهد بود.

وی تاکید می‌کند: باید چهار تا پنج روز در هفته ورزش کنید و شدت آن را هم بتدریج افزایش دهید تا مشکلی پیش نیاید. علاوه بر این، هر وقت هنگام ورزش‌کردن در هر یک از قسمت‌های بدن‌تان احساس درد و ناراحتی داشتید، حتما ورزش را متوقف کنید.

سالمندانی که در شهرهای بزرگی مانند تهران زندگی می‌کنند، حتما با مشکل آلودگی هوا و محدودیت‌هایی که برایشان ایجاد می‌شود، آشنا هستند؛ چراکه روزهای مختلفی در سال از آنها خواسته می‌شود در خانه بمانند و فعالیت‌های فیزیکی‌شان را کاهش دهند، اما در این شرایط چه کار بایدکرد؟

آیا باید در خانه ماند و از آلودگی هوا فرار کرد یا این‌که به‌دلیل فواید بی‌شمار ورزش، باید مشغول انجام فعالیت‌های فیزیکی شد؟

دکتر خسروی در پاسخ به این سوال، می‌گوید: با توجه به این‌که آلودگی هوا موضوع بسیار مهمی است و افراد سالمند هم مستعد ابتلا به مشکلات و بیماری‌های قلبی و مغزی هستند، حتما در چنین شرایطی باید توصیه‌ها را رعایت کرده و اصلا در فضای باز ورزش نکنند. البته در این روزها می‌توانند داخل خانه مشغول فعالیت‌های ورزشی شوند ولی آن هم در شرایطی است که پنجره‌ها بسته بوده و هوای آلوده اصلا وارد نشود.

وی تاکید می‌کند: اگر شرایط آلودگی هوا به حدی است که ورزش‌کردن در خانه هم ممکن است موجب تنگی نفس و بروز مشکلات جسمی شود، حتما باید در این روزها ورزش را متوقف کنید.

افراد سالمند مستعد گرمازدگی هستند و از این نظر هم باید مراقب باشند تا ورزش‌کردن مشکلی برای سلامت‌شان ایجاد نکند.

دکتر خسروی در این زمینه خاطرنشان می‌کند: تنظیم حرارت بدن افرادی که سن زیادی دارند، معمولا دچار اختلال شده و بدرستی انجام نمی‌شود؛ به همین دلیل سالمندان قبل از این‌که احساس تشنگی کنند و بخصوص هنگامی که در حال ورزش هستند، باید به مقدار کافی مایعات و بویژه آب بنوشند. بنابراین توصیه می‌شود سالمندان هنگام ورزش حتما به مقدار کافی آب همراه داشته باشند و در فواصل زمانی از آن بنوشند تا دچار گرمازدگی نشوند.