دوران خیره‌سری نوجوانان

 در این دوران فرد بالغ می‌شود و از مرحله کودکی به بزرگسالی می‌رسد و قدرت باروری را کسب می‌کند. در واقع در دوره‌ای کوتاه فیزیک و آناتومی قسمت‌های خاصی از بدن نوجوان به طور محسوسی تغییر می‌کند و اعضای تناسلی و تولید مثلی او کامل می‌شود و علاوه بر این، دگرگونی‌های اجتماعی و روانی نیز در او ایجاد می‌شود.

به گفته کبری ایمان‌نژاد، کارشناس ارشد روان‌شناسی عمومی در دوره بلوغ رفتار نوجوان با والدین تغییر می‌کند و بیشتر تمایل دارد از خانواده فاصله گرفته و مستقل باشد. در واقع کسب هویت یا داشتن استقلال از نشانه‌های شروع بلوغ روانی نوجوان است. اهمیت او به همسن و سالانش بیشتر می‌شود و توجه او به اعمال، رفتار و پوشش آنان موجب تقلید او می‌شود. میل به گوشه‌گیری، حساسیت به انتقاد از دیگران، بی‌قراری، تحریک‌پذیری، نافرمانی از بزرگ‌ترها، خیره‌سری، گفت‌و‌گوی پنهانی با دوستان، صرف وقت جلوی آینه، اضطراب و کنجکاوی از دیگر علائم شروع بلوغ محسوب می‌شود.

حال اگر والدین بتوانند به یاد بیاورند که خودشان وقتی در سن و سال نوجوانی بودند و این دوران را سپری می‌کردند چه احساسات و عواطفی داشته‌اند آن وقت شاید برای درک نوجوانشان تلاش بیشتری از خود نشان دهند. البته اکثر والدین از آشفتگی‌های دوران بلوغ آگاهند و اگر مایل باشند می‌توانند احساسات متناقض این دوران را به خاطر آورند، اما متاسفانه برخی والدین به دلیل مشغله‌های کاری و به جهت آن که خود این دوران را سالیان بسیار دور گذرانده‌اند، نمی‌توانند بخوبی کمبودهای عاطفی و جنسی فرزندشان را درک کنند و گاهی به طور ناخواسته با برخوردهای تند و گاه ستیزه‌جویانه موجب گریز و رمیدگی فرزند از جانب خود می‌شوند.

به عقیده ایمان‌نژاد، والدین باید درک کنند​کودکشان با پا نهادن به سنین نوجوانی بزرگ شده است و باید با او به مانند یک بزرگسال رفتار کنند و از هرگونه رفتار نامناسب یا کنترل‌های افراطی و وسواس‌گونه بپرهیزند و هیچگاه نوجوان را با همسالانش مقایسه یا به دلیل اشتباهات گذشته توبیخ نکنند و سعی کنند گوش‌ دهنده‌ای فعال باشند و مشکلات فرزندشان را درک کنند.

ستیزه‌جویی و برخورد نامناسب والدین موجب کجروی، بدخلقی، فرار از خانه و حتی گرایش نوجوان به مواد مخدر و الکل می‌شود. بنا به گفته این روان‌شناس اگر نوجوان مسائل و مشکلات بلوغ را در محیطی سرشار از تفاهم، محبت و آگاهی با کمک خانواده و جامعه بشناسد این دوره را بخوبی پشت سر گذاشته و با سلامت و نشاط، پا به عرصه بزرگسالی می‌گذارد.

بنا به گفته آسیب‌شناسان، معمولا در فرهنگ ما نوجوانان اطلاعات خود را درخصوص بلوغ و مسائل جنسی به دلیل شرم و حیا به جای مراجعه به والدین از طریق دوستان، رسانه‌ها، اینترنت و... کسب می‌کنند و در مقابل والدین هم این وظیفه را به مدارس سپرده‌اند.

اما به گفته ایمان‌نژاد متاسفانه برخی مدارس مشاوران حاذقی ندارند و آنها نمی‌توانند با نوجوانان رابطه‌ای عمیق و صمیمانه برقرار کنند و مشکلات را درک کنند. نکته مهم‌تر آن‌که دختران از نظر جنسی نسبت به پسران آسیب‌پذیرترند و سن بلوغ آنها کمتر از پسران است و به دلیل آن‌که گرایش به جنس مخالف در آنها زودتر درک می‌شود، نیاز آنها به این تعلیمات بیشتر است. بنابراین والدین مسئولند که با مطالعه کتب مختلف در مورد نوجوانی و بلوغ، مشاوره با روان‌شناسان متعهد و کارآمد، ایجاد ارتباطی نزدیک و صمیمانه با فرزند، آگاه ساختن او به مسائل بلوغ همچون شروع عادت ماهانه و بروز صفات ثانویه جنسی، آموزش احکام طهارت، غسل، وضو، تیمم، آگاه ساختن نوجوان به خلاصه‌ای از مسائل مربوط به محارم، حجاب، آگاهی مختصر از ساختمان و کار اعضای جنسی گیاهان و حیوانات و نیز آگاهی دادن به دختران به آسیب‌پذیری در مقابل جنس مخالف، نوجوان را آگاه‌تر و وابستگی را بیشتر کنند.