حرکت سریع

وقتی ما بخشی از فیلم را به صورت حرکت سریع به نمایش می‌گذاریم، باید برای این انتخاب توجیه مناسبی داشته باشیم، زیرا همیشه اصل در فیلم (بخصوص فیلم مستند)، مطابقت با واقعیت خارجی است مگر این‌که فیلمساز برای تخطی از این قاعده دلیل آگاهانه‌ای داشته باشد. هر یک از تدابیر بصری مورد استفاده در کار فیلمسازی، تاثیر روانی بخصوصی در مخاطب ایجاد می‌کنند که ریشه در ویژگی زیبا‌یی‌شناختی آنها دارد، درست مثل رنگ‌ها. برای اشاره به تاثیر روانی و اثر زیبایی‌شناسانه حرکت فست‌موشن در مخاطب می‌توان این موارد را برشمرد: اضطراب و تنش، سرعت و هیجان، بی‌صبری و عجله، هجو و خنده، گذر زمان، دوران و تکرار، حرکت ساعتی، اتوماسیون یا حرکت خودکار و ماشینی، آشنایی‌زدایی و اعجاب، تسلط فرازمانی بر موضوع و.... پرداختن به همه‌ این موارد با ذکر مثال در این مجال نمی‌گنجد و تنها می‌توان به یک نمونه‌ اشاره کرد و گذشت. قسمت نهم از مجموعه‌ مستند خارجی زندگی (Life) که در برنامه‌ مستند 5 دوبله و از شبکه 5 سیما پخش شده است،‌ یکی از مهم‌ترین نمونه‌هاست. این قسمت از مجموعه که «گیاهان» نام دارد، به طور کامل با استفاده از تکنیک حرکت سریع ساخته شده، منتها نه از طریق تغییر نرم‌افزاری سرعت حرکت نماها، بلکه از طریق عکسبرداری در فواصل معین زمانی و کنار هم چیدن عکس‌ها برای القای حرکت. تاثیر زیبایی‌شناسانه‌ حرکت سریع در این فیلم بیش از هرچیز آشنایی‌زدایی و اعجاب است. به مدد این تدبیر بصری ما در فیلم چیزهایی را به چشم مشاهده می‌کنیم که در خارج از دنیای فیلم، هرگز قادر به دیدن آنها نیستیم. تماشای روند رشد یک گیاه که در واقع هفته‌ها به طول می‌انجامد، اما تنها در عرض چند ثانیه به ما نشان داده می‌شود، براستی تجربه‌ شگفت‌انگیزی است.

سازندگان این قسمت از مجموعه‌ مستند زندگی، از تکنیک حرکت سریع نه برای جذاب‌تر کردن کار بلکه برای ممکن ساختن آن استفاده کرده‌اند. البته نیازی نیست، همه‌ حرکات سریع فیلم‌های مستند چنین توجیهی داشته باشند و در کار مستندساز ضرورت محسوب شوند، اما به هر حال باید پذیرفت که یکی از مهم‌ترین دلایل متمایز بودن این قسمت خاص، از مجموعه‌ مستند زندگی در مقایسه با دیگر قسمت‌ها، همین ناگزیر بودن استفاده از روش فست‌موشن یا حرکت سریع در فرآیند ساخت اثر است.