بزرگ‌ترین واقف فرهنگی کشور

نیاکان حاج‌حسین ملک همگی اهل فرهنگ بودند و علاوه بر تجارت دستی در شعر و ادب نیز داشتند. پدر او، محمدکاظم ملک‌التجار، از راه تجارت و از جانب املاک وسیعی که در خراسان خریده بود، ثروت انبوهی را برای فرزندانش به ارث گذاشت که اساس ثروت حاج‌حسین ملک بود. او دستیاری پدرش در اداره املاک خراسان را به عهده داشت و گویا نخستین علقه‌های فرهنگی‌اش در سفری که همراه پدر به مشهد رفت، بسته شد.

در آنجا به راهنمایی یکی از دوستان پدر با پاره‌ای از نفایس حرم رضوی آشنا شد و بعدتر وقتی در نیشابور نسخه‌ای از دیوان «ابن‌یمین فریومدی» را به دست آورد، فکر بنیاد یک کتابخانه بزرگ به ذهنش خطور کرد. در آن زمان 28 ساله بود.‌کتابخانه‌ای که ملک از حدود سال 1278 خورشیدی فراهم آورد، ابتدا در مشهد بود، سپس به خانه پدری او در بازار بین‌الحرمین تهران منتقل شد تا در اختیار اهل فضل و دانش قرار گیرد. آنگاه در سال 1316 تقدیم آستان امام رضا(ع) کرد. حسین ملک همچنین املاک و مستغلات زیادی را در تهران و خراسان وقف امور خیریه و عام‌المنفعه کرده و به این ترتیب بزرگ‌ترین واقف تاریخ معاصر ایران است. این واقف بزرگ و دوستدار فرهنگ در 4 مرداد سال 1351 خورشیدی از دنیا رفت و در حرم امام رضا(ع) به خاک سپرده شد.