قدرت IT در فدراسیون‌های ورزشی

یکی از قدیمی‌ترین ورزش‌های جهان همین ورزش زورخانه‌ای خودمان است که تقریبا همه آن را دیده‌ایم یا دست‌کم درباره آن چیزهایی شنیده‌ایم. یکی از ارکان این ورزش «مرشد» است که نقش رهبری گروه را ایفا می‌کند. امروزه چنین نقشی را در دانشگاه‌ها به‌عنوان رشته «مدیریت ورزشی» تدریس می‌کنند و ناگفته پیداست فناوری اطلاعات، مدیریت کلاسیک را به مدیریت نوین کشانیده و جای مرشد در زورخانه را به پایگاه مدیریت اطلاعاتی سازمان تبدیل کرده است.

برای شناخت تاثیرات فناوری اطلاعات بر این محیط بهتر است ابتدا اجزای اصلی این طیف را بشناسیم تا بدانیم دقیقا چه چیزی تحت تاثیر قرار خواهد گرفت؟

نکته: موارد یاد شده تنها عناصر اصلی در یک نگاه ساده به مدیریت تخصصی ورزش است.

یکم: مدیریت مجموعه‌های ورزشی یکی از عناصر اصلی مدیریت ورزشی است که به‌نوعی با بسیاری از تخصص‌ها و نیازهای آنان در ارتباط است. مدیر باید اطلاعات مجموعه‌های مختلف را در اختیار داشته باشد تا بتواند منابع را به‌صورت درست تقسیم کند. هرچه سرعت گردش اطلاعات و میزان درستی آنها بیشتر باشد مدیریت موثرتر خواهد بود.

دوم: مدیریت تخصصی ورزشی که بیشتر جوانب فنی شاخه‌های گوناگون را در نظر دارد، باعث می‌شود شخصی به‌عنوان مدیر، تمام امور فنی، پشتیبانی، برنامه‌ریزی، هماهنگی و رفاهی را به‌صورت متمرکز مدیریت کند. اطلاعات در لحظه می‌تواند به این مدیر برای هدایت و سازماندهی کارها کمک زیادی کند.

سوم: بازاریابی ورزشی: هزینه‌های بالای ورزش‌های تخصصی و نیمه‌تخصصی و همچنین نیاز این نوع فعالیت‌ها به داشتن توجیه اقتصادی باعث می‌شود تا موضوع بازاریابی تخصصی ورزشی اهمیت پیدا کند. این حرفه با ایجاد ارتباط میان بنگاه اقتصادی و نهاد ورزشی تعامل اقتصادی ایجاد می‌کند. لزوم داشتن اطلاعات صحیح از وضعیت محصولات ورزشی و بازار، اهمیت اقتصادی سیستم‌های اطلاع‌رسانی را پررنگ می‌کند.

چهارم: تبلیغات ورزشی نیز یکی دیگر از زمینه‌های مدیریت ورزشی است که بیشتر به شاخه اطلاع‌رسانی و روابط عمومی گرایش دارد. دسترسی به ابزار اطلاع‌رسانی تخصصی که با ساختاری مناسب بتواند سیاست‌های کلی رشته‌های ورزشی را اعمال کند، در اینجا مورد توجه خواهد بود.

از گذشته دور، در فرهنگ و ادبیات ما برداشتن دانایی و دانش به‌عنوان عاملی برای قدرت توصیه شده اما به هر حال در بیشتر دنیای روزگار قدیم پول تنها منبع قدرت محسوب می‌شد. شعاری که از چندی پیش مطرح شده نماد قدرت در عصر حاضر است. این شعار می‌گوید: «Knowledge is power» یعنی دانش توانایی است!

قدرتی که از دانش ناشی می‌شود، امروزه به پایگاه‌های داده‌ای وابسته است که با طبقه‌بندی اطلاعات آنها را قابل جستجو و ارزیابی می‌کند. این ذخیره‌سازی تنها در کنار هم چیدن اطلاعات نیست بلکه فراهم کردن بستری برای ایجاد ارتباط میان آنهاست. انواع سیستم‌های پایگاه داده‌ای (Database Systems) ساختارهای مستقل و یگانه‌ای هستند که اطلاعات را مستقل از کاربر ذخیره می‌کنند و کاربر بدون این که از مکان این داده‌ها آگاه باشد، می‌تواند به آنها دسترسی داشته باشد.

حالا باید دید این عوامل قدرت در ورزش چه تاثیر و جایگاهی دارند؟

تا چند سال پیش اگر می‌خواستید به ورزشگاهی بروید، پیش از ورود به آنجا از جایی که قرار بود بنشینید و بازی را تماشا کنید یا سایر اطلاعات و اخبار بازی چیزی نمی‌دانستید، اما امروزه به ‌سادگی با ایجاد یک پایگاه داده بر بستر وب می‌توان پیش از آغاز بازی عملیات ثبت‌نام و فروش بلیت را از قبل انجام داد و به هر کسی دقیقا گفت کجای ورزشگاه می‌خواهد یا می‌تواند حضور داشته باشد.

در کنار این کار می‌توان اطلاعات مربوط به یک بازی مانند زمان و مکان برگزاری، داوران، تعداد شرکت‌کنندگان یا امکانات موجود در ورزشگاه را به‌سادگی به همه اطلاع داد یا هنگام برگزاری بازی و پیش از آن اخبار را به تلفن همراه تماشاچیان فرستاد.

پایگاه‌های داده که یکی از لایه‌های فناوری اطلاعات محسوب می‌شوند، می‌توانند سوابق کارهای انجام شده مثل بازی‌ها را در خود گردآوری کرده و دستاوردهای علمی و تحقیقی ورزشکاران، مربیان و متخصصان را در آنها ذخیره کنند. دستیابی به سوابق بازیکنان و حتی اماکن برگزاری می‌تواند تحلیل‌های ورزشی را به‌شکلی واضح دچار دگرگونی کند.

شکی نیست که پول امروز نیز مانند گذشته محرک و بازدارنده هر نوع فعالیتی از جمله ورزش حرفه‌ای است، اما بدون داشتن منابع اطلاعاتی قابل اطمینان نمی‌توان به سودی که باید رسید. توزیع منابع یکی دیگر از اصلی‌ترین کارکردهای اطلاعاتی حاضر است. اما دلیل قدرت پایگاه داده چیست؟

پایگاه داده قدرت خود را از ارتباط منطقی یک سری جدول می‌گیرد و اگر پایگاه‌های داده در شبکه‌های محلی و جهانی به‌هم وصل شوند، مانند ظروف آبی هستند که آنها را به‌هم ارتباط داده باشیم و همه می‌توانند از اطلاعات دیگران استفاده کنند.

حال تصور کنید که از اطلاعات درمانی ورزشکاران اروپا ظرف چند ساعت می‌توانید آگاه شوید، آیا این اطلاعات ارزشمند نیست؟

با اشتراک منابع می‌توانی هدفی که پیشتر برای المپیک 2012 ذکر شد را بجوییم؛ یعنی استفاده کمتر از چاپگر و کاغذ در بازی‌های سال 2012 لندن با اشتراک چاپگرهایی در مکان‌های مختلف و به‌کارگیری اطلاع‌رسانی دیجیتال به‌جای کاغذی که می‌تواند تاثیر این موضوع را مشخص کند.

منابع اطلاعاتی داخل میدان مسابقه نیز به‌طور محسوسی به ارتباط بازیکنان، داوران و ناظران کمک می‌کند. نمونه آن را هفته گذشته در سیستم تشخیص گل بیان کردیم.

شبکه‌های اطلاع‌رسانی نیز از دیگر منابع قدرت در ورزش هستند. بر اساس آمار روزنامهUSAToday، 60درصد از 3 میلیون بازدیدکننده آنلاین این روزنامه تمایل دارند صفحات ورزشی را نیز ببینند.

شبکه‌های آموزشی نیز می‌توانند بسیاری از هزینه‌های آموزشی اعضا و مدیران را برای مدیریت ارشد کاهش دهند. مثلا به‌جای این‌که یک کلاس مربیگری یا دوره‌های هفتگی و ماهانه در یک مکان خاص برگزار شود، بهتر است این دوره در خانه افراد باشد آن‌هم پای اینترنت. این روش مدیران را برای اطلاع‌رسانی خاص توانمند می‌سازد. برای بازیکنان گرانقیمت هم بهتر است در خانه بمانند تا خستگی ناشی از تردد به آنها تحمیل نگردد.

شبکه‌های اطلاع‌رسانی در زمان نقل‌وانتقال بازیکنان نیز نقش اساسی دارند و اخبار را به‌سرعت منتشر می‌کنند.

نمونه بارز سود‌آوری فضای آنلاین برای تولیدکنندگان ورزشی و ورزشکاران را این‌گونه می‌توان تشریح کرد: یک راکت تنیس متوسط در شرکت تولیدکننده آمریکایی 32 دلار قیمت تمام‌شده دارد، همین راکت در سایت این شرکت 43 دلار فروخته می‌شود. حال اگر واسطه عمده بخواهد آن را بخرد 40 دلار می‌خرد و تا 160 دلار می‌فروشد. در تحقیقات دانشگاه ورزشی آمریکا آمده است: تجارت الکترونیکی می‌تواند تا 80 درصد کاهش قیمت ابزار ورزشی ایجاد کند.

تجارت الکترونیکی نیازهای مدیران را با کمترین قیمت برآورده می‌کند و در اقتصاد مدیریتی این آغاز یک بازی برده است.

بعد فیزیکی و درک افراد دو مانع اساسی در این رابطه هستند. در بعد فیزیکی، گرانی فناوری و بالا بودن هزینه سرانه راه‌اندازی آنها مطرح است. در آمریکا 60 درصد افراد بزرگسال آنلاین هستند و این شامل کسانی است که می‌توانند هزینه خرید رایانه، اینترنت و... را بپردازند. این موضوع باعث ایجاد نوعی شکاف دیجیتالی شده که افراد فقیرتر را از اطلاعات دور نگه‌می‌دارد در حالی‌که برخی از ورزشکاران ممکن است از همین قشر ضعیف جامعه باشند. این موضوع باعث تفاوت در رشد افراد می‌شود.

اما مشکل دیگری که در کشورهای رو به‌توسعه می‌توان دید، توان ادراکی مدیران از فناوری‌هایی مانند فناوری اطلاعات است. با نگاهی به سرفصل درس‌ها، منابع و خروجی درس‌های مدیریت ورزشی دانشگاه‌های کشور خودمان به‌راحتی می‌توان بوی کهنگی و فرسودگی این علوم را استشمام کرد. علوم و قواعدی در این مراکز تدریس می‌شود که بعید است در دنیای فناوری حتی خاطره‌ای از آنها باقی‌ مانده باشد. عدم‌آشنایی استادان این دانشگاه‌ها با وجوه واقعی و توانمندی‌های فناوری اطلاعات باعث شده تا این موضوع از کتاب‌ها و منابع درسی آنها دور بماند و دانشجویان هم جهتگیری خاصی به این سمت نداشته باشند.

برای درک فاصله فعلی دانشگاه‌های کشور از ابعاد فناوری اطلاعات ورزشی می‌توانید منابع علمی و ترکیب‌بندی سایت المپیک 2012 را با دانشگاه‌های تربیت بدنی مقایسه کنید:

در هر حال فناوری اطلاعات و ارتباطات می‌تواند راهگشای مدیریت ورزشی باشد تا هزینه‌ها را کم، سرعت را زیاد و دقت را افزایش دهد.

سعید آزاد