عجایب هفتگانه مایکروسافت

در ادامه موضوعی که از یکی دو هفته پیش آغاز کردیم (یعنی همان مدارک حوزه فناوری اطلاعات)، به مدارک مایکروسافت رسیدیم. فناوری سیستم‌عامل و نرم‌افزارهای مبتنی بر آن از جمله بسته نرم‌افزاری آفیس، فراگیرترین بسته نرم‌افزاری در دنیاست. با تمام کاستی‌ها و ضعف‌های ذاتی فناوری مایکروسافت که محدودیت‌هایی برای کاربر ایجاد می‌کند، این نرم‌افزارها رشد بسیار زیادی داشته و دارد، چرا که عرضه انبوه آنها به‌علاوه ارائه سخت‌افزارهای ارزان از یک سو و وابسته‌سازی کشورها به این فناوری از سوی دیگر باعث وابستگی مشتریان زیادی در دنیا به این بسته شده است. با این‌همه، دلیل ماندگاری و کاربردی شدن این نرم‌افزارها چیزی نیست مگر «سیستم آموزشی» آنها. این آموزش‌ها باعث شده کاربری فراگیر، استاندارد و آسان این سری نرم‌افزاری برای بیشتر مردم امکان‌پذیر شود و با رشد آنها، شرکت‌ها نیز نیازمند آن شده و در نتیجه این ابزار به امتیازی برای استخدام تبدیل شود. حال ببینیم این آموزش‌ها چه هستند و چگونه ارائه می‌شوند؟

«گواهی بین‌المللی کاربری رایانه¹» یا ICDL توسط EUCIP ² تدوین شده و گسترش یافته است. مایکروسافت پیش از این برای آمریکا برنامه آموزشی داشت، اما EUCIP که موسسه متخصصان انفورماتیک اروپا است برای استقلال از آمریکا، ECDL یا «گواهی اروپایی کاربری رایانه³» را تدوین و سپس مرکزی برای آن تاسیس کرد. این مدرک شامل یک گواهینامه اصلی (Core) و چند گواهینامه‌ اختصاصی برای دامنه‌ای از مهارت‌هایی است که به‌صورت مجموعه‌ای از پروفایل‌های شغلی تدوین شده‌اند. ECDL به‌عنوان بنیادی با همین نام در 8 ژانویه 1997 در دوبلین ایرلند تاسیس شد و استانداردهای آموزشی خود را تا امروز در 148 کشور نهادینه کرده است. ICDL امروزه به‌عنوان یک استاندارد آموزشی سطوح کاربری رایانه است و با توجه به این‌که در بسیاری از کشورهای اروپایی و آمریکایی و حتی آسیای شرقی، اقیانوسیه و آفریقا سیستم‌عامل ویندوز، سیستم‌عامل رسمی دولت بوده و بیشترین سطح کاربری را دارد، نیاز به این سیستم آموزشی و چنین استانداردی کاملا احساس می‌شود.

این سازمان ماموریت خود را چنین عنوان می‌کند: ماموریت بنیاد ECDL این است که کاربرد حرفه‌ای ICT را امکان‌پذیر نماید تا به این ترتیب از طریق تولید، ارائه و توسعه برنامه‌های گوناگون سواد الکترونیکی افراد در سازمان‌ها و جامعه را در سراسر جهان افزایش دهد. مبانی ارزشی این نهاد نیز عبارتند از: 1- مسوولیت اجتماعی 2- استقلال از تولیدکننده 3- کیفیت 4- تعیین استاندارد 5- صدور مجوز و نظارت 6- کنترل کیفیت 7- توسعه برنامه 8- بازاریابی و ترویج 9- مدیریت برند 10- توسعه جهانی 11- پشتیبانی نمایندگان.

و سرانجام این‌که داشتن این‌گونه مدارک به‌ویژه مدارکی در سطح عمومی یک نظم عمومی به جامعه کاربران رایانه می‌دهد و برای کارکنان، کارفرمایان و حتی دولت‌ها یک معامله برد-برد است.

این سطح برای افرادی است که تاکنون حتی رایانه را روشن نکرده‌اند. این دوره بر مبنای این واقعیت راه‌اندازی شده که برخی به‌خاطر ترس، عدم اعتماد به‌نفس یا سواد کم از رایانه دوری می‌کنند. برنامه Equalskills برای همگان صرف‌نظر از موقعیت اجتماعی، تحصیلات، سن و سطوح توانایی و ادراکی قابل استفاده است. در این دوره آموزش موارد زیر مد نظر است:

1- اجزای رایانه 2- روشن کردن رایانه 3- صفحه کلید 4- استفاده از ماوس 5- ایجاد یک سند در ویندوز 6- مرورگر وب 7- حساب کاربری ایمیل.

آموزش‌های ICDL در هفت مهارت یا مرحله تدوین شده که برای هر کدام نیز گواهی جداگانه صادر می‌شود. با تغییر فناوری مایکروسافت و ارتقای نرم‌افزارهای آن، این آموزش‌ها نیز ارتقا یافته و دارای نسخه‌های خاصی می‌شوند. در سال 2009 نسخه 5 این بسته آموزشی از سوی بنیاد ایی‌سی‌دی‌ال ارائه شد. این مهارت‌ها به‌طور خلاصه به شرح زیر است:

این بسته داوطلبان را قادر می‌سازد تا از بخش‌های گوناگون یک رایانه شخصی و مفاهیم کلیدی فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) مانند مفاهیم مربوط به امنیت، بهداشت و ایمنی درکی درست به‌دست آورند.

در این مرحله فرد درک می‌کند که فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) چیست و می‌تواند نمونه‌هایی از کاربرد عملی آن‌را در زندگی روزمره خود ارائه دهد. همچنین فرد با ابزارهای جانبی و سخت‌افزار آشنا شده و نحوه کار با شبکه‌های اطلاعاتی و اتصال به اینترنت را فرامی‌گیرد.

این پایه داوطلب را قادر می‌سازد تا برخی از مفاهیم اصلی پایگاه ‌داده را درک و توانایی خود را در استفاده از برنامه پایگاه ‌داده در محیط Accesses نشان دهد. این برنامه‌ها عبارتند از ایجاد و ویرایش جدول‌ها، پرس‌وجو‌ها (query)، فرم‌ها و گزارش‌ها و همچنین آماده کردن خروجی‌هایی برای انتشار و یادگیری ارتباط دادن جدول‌ها و بازیابی و کار با اطلاعات یک پایگاه ‌داده با استفاده از ابزارهای طبقه‌بندی و پرس‌وجو.

نمونه بسیار ساده یک پرس‌وجو همان نوشتن کلیدواژه‌ای در باکس جستجوی گوگل و ارسال به گوگل با فشردن کلید اینتر و مشاهده نتیجه جستجو است.

این پایه به 2 بخش تقسیم شده است. بخش اول در مورد جستجو وب است که به افراد اموری مانند جستجوی وب و موارد ایمنی را یاد می‌دهد. در بخش دوم یعنی ارتباطات، داوطلبان برخی از اصول پست‌الکترونیک (ایمیل) را می‌آموزند و توانایی استفاده از نرم‌افزار ایمیل (Outlook) را به‌منظور ارسال و دریافت پیام و الحاق فایل به پیام ایمیل را فرامی‌گیرند. اینها مراحل کاربری رایانه بود و پس از این مهارت‌های 2 تا 6 به‌صورت حرفه‌ای در قالب ICDL پیشرفته آموزش داده می‌شود که کارکردهای حرفه‌ای هر کدام از نرم‌افزارها را در برمی‌گیرد. دوره‌های EUCIP حرفه‌ای نیز وجود دارد که این امکان را به داوطلبان می‌دهد تا از طریق یک گواهینامه دیگر در کارهای خاصی تخصص یابند. دوره‌های تخصصی شامل موارد مدیریتی نیز می‌شود.

مدارک دیگر این بنیاد عبارتند از:

1. ICDL Webstarter برای آموزش طراحی وب سایت

2. ICDL ImageMaker آموزش کار با عکس‌های دیجیتال در ویندوز

3. ECDL/ICDL CAD برای طراحی‌های دوبعدی توسط ابزار سیستم‌عامل و 2D CAD آخرین مدرک نیز برای مدرسان است که آن‌را CTP می‌نامند و با شرایط نه‌چندان سختی پس از تایید مسوول مربوطه، به افراد داده می‌شود. ‌

برای هر کدام از این مراحل یک گواهی جداگانه ارائه می‌شود که می‌توانید با ثبت‌نام در سایت یا تماس با مراکز آموزشی مجاز در هر کشور از مراحل آن آگاه شوید.

از معدود مراکزی که در ایران نماینده رسمی و قانونی دارد و همه می‌توانند با مراجعه به آن از خدمات مراکز تحت پوشش استفاده کنند، بنیاد ECDL است که در ایران با نام«بنیاد ICDL ایران» شناخته می‌شود و زیرمجموعه وزارت آموزش پرورش فعالیت می‌کند. این بنیاد وظیفه هماهنگی آموزش‌ها، صدور مجوز و نظارت بر کارکرد مراکز تحت پوشش را دارد. وب‌سایت این بنیاد به آدرسwww.iranicdl.ir حاوی آیین‌نامه‌ها، دستورالعمل‌ها و همچنین راهنمایی‌های خوبی برای شروع آموزش است که پیش از آغاز آموزش و هزینه کردن، می‌توانید آن‌را ملاحظه و مطالعه کنید.

سعید نوری آزاد

منابع

1. International Computer Driving License

2. European Certification of Informatics Professionals

3. European Computer Driving License