پژوهش ، پشتوانه تحول در رادیو

ضرورت مستندسازی آموزه‌ها و تجربه‌های حرفه‌ای را بیش از پیش به ما گوشزد می‌کند و ما را با شناخت علمی، منطقی و همه‌جانبه راه رفته، به ضرورت در انداختن طرحی نو دعوت می‌کند ؛ دعوت به همنوایی قالب و محتوا در عرصه برنامه‌سازی ؛ دعوت به ایجاد سازوکارهای دائمی تحول در شیوه‌‌های برنامه‌ریزی و دعوت به درکی بهنگام و در لحظه‌تر در عرصه سیاستگذاری.

پژوهش‌های رادیو، مشاوری امین، دلسوز و کارآمد در چنین میانه‌ای است؛ ادعایی که فراتر از ادعا در تجربه 15 سال گذشته چنین مجموعه‌ای منحصربه‌فرد، آشکار و عیان است.

صدای جمهوری اسلامی ایران در چشم‌انداز آینده خود، دیده‌شدن بیش از پیش را در جامعه و در نزد مخاطبان هدف بر بنیان شعار «سرآمدی و تشخص» پیشه کرده است تا حفظ مخاطب فعلی و جذب مخاطب جدید و راهبری مخاطب به سوی آنچه مورد نظر است، بیش از همیشه در دسترس قرار گیرد. طبیعی است که پژوهش‌‌های رادیو در پرتو چنین نگاهی، جایگاه و نقشی پررنگ‌تر می‌یابد.

پژوهش در شیوه‌های مهندسی و مدیریت پیام که نه به محتواگرایی تنها و نه به فرم‌گرایی صرف تمایل یابد؛ پژوهش در روش‌های مخاطب‌شناسی که متناسب با تعدد ایستگاه‌های رادیویی عمومی، اختصاصی و تخصصی و مناسب با تنوع مخاطبان و علایق و نیازهای آنها در جامعه باشد؛ و پژوهش‌ در چگونگی گزینش و به‌کارگیری راهبردها و خط‌مشی‌های تجربه‌شده در دیگر کشورها و بومی‌سازی آنها، جملگی، از ضرورت‌های چنین بروز و ظهور متفاوت است.

البته باید نیازهای آنی برنامه‌سازان را در نظر آورد و در این راه، با نشر پژوهش‌های معین که آگاهانه، جذاب و خواندنی برای برنامه‌سازان است، به برآورده‌سازی چنین دست نیازهایی پرداخت. گرچه باید به طراحی سازوکارهایی اثربخش و پایدار در این باره اندیشید و گستره رادیوهای عمومی، اختصاصی و تخصصی موجود و در پیش‌رو را با توجه به وسعت پشتیبانی محتوایی آنها در نظر آورد.

بهره‌گیری از ظرفیت‌های محتوایی دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی و پژوهشکده‌ها و پژوهشگاه‌‌های مرتبط در پشتیبانی و تأمین محتوایی برنامه‌سازان و تمرکز بر الزامات و ضرورت‌های رسانه‌ای و رادیویی‌شدن چنین محتوایی، می‌تواند از جمله پیشنهاد‌های شایان‌تأمل و توجه در چنین عرصه‌ای باشد.

رادیو، رسانه همراه است و چنین همراهی، بیش از دیگر رسانه‌ها، نیازمند در جامعه و با جامعه‌ بودن است. مخاطب امروز گرفتارآمده در چنبره محرک‌های گوناگون دیداری و شنیداری، به تفاوت‌ها ـ و نه شباهت‌ها ـ می‌نگرد و گوش فرا می‌دهد. نوآوری‌ مداوم و خلق ایده‌های جذاب و مهم برای مخاطب، سرنوشتی محتوم برای رادیوهای مختلف ماست.

محمدمهدی لبیبی 
مدیرکل پژوهش صدای سازمان صدا و سیما