زونا؛ آبله‌مرغان بزرگسالی

علائم ظاهری زونا شامل قرمزی، تاول یا جوش‌های پوستی کوچک در پوست مبتلایان است.

بیماری زونا به صورت زونا قابل انتقال نیست، اما از آنجا که عامل این بیماری همان ویروس آبله‌مرغان است کسانی که قبلا به آبله‌مرغان مبتلا نشده‌اند، اگر در تماس با بیمار مبتلا به زونا قرار گیرند، احتمال ابتلا به آبله‌مرغان وجود دارد.گاهی اوقات استرس‌های روحی،‌ بیماری‌های ویروسی و زمینه ایجاد سرطان، سیستم ایمنی بدن را تضعیف نموده و باعث بیماری زونا بخصوص در افراد مسن می‌شود.

بیماری زونا به هیچ وجه باعث نازایی نمی‌شود، اما در اثر ابتلای زنان باردار به این بیماری ممکن است در ماه‌های اول بارداری دچار سقط جنین، کاهش وزن نوزاد و اختلالاتی در رشد و نمو نوزاد شود، اما در ماه‌های آخر حاملگی به ویژه در بیماری آبله‌مرغان ممکن است، باعث مرگ جنین شود.

آبله‌مرغان

آبله‌مرغان یک بیماری حاد ویروسی است که بیشتر در کودکان 2 تا 10 سال دیده می‌شود. این بیماری تا زمان پوسته‌ریزی زخم‌ها قابل انتقال به دیگران است.

دکتر ایرج خسرونیا، رئیس انجمن متخصصان داخلی ایران می‌گوید: انتقال ویروس آبله‌مرغان از طریق ترشحات دهانی و تماس دست امکان‌پذیر است و 10 تا 15 روز بعد از ورود ویروس، علائم این بیماری همچون تب و لرز و جوش‌های آب‌دار در فرد مبتلا ظاهر می‌شود.او بروز علائم شدید یا خفیف بیماری آبله‌مرغان را در هر فرد متفاوت می‌داند: علائم آبله‌مرغان در افرادی که سیستم ایمنی قوی‌تری دارند، خفیف‌تر بوده اما در عین حال بروز علائم ثانویه از قبیل بیماری ریوی و عفونت میکروبی، نشانه ضعف سیستم ایمنی است.

دکتر خسرونیا به ایسنا می‌گوید: البته هر چه سن افراد در زمان ابتلا به بیماری آبله‌مرغان کمتر باشد علائم نیز خفیف‌تر است، به همین دلیل آبله‌مرغان در کودکان با علائم کمتر اما در بزرگسالان با علائم بیشتری ظاهر می‌شود.

به گفته او ابتلای زنان باردار به ویژه در دوران 3 تا 9 ماهگی به بیماری آبله‌مرغان خطرات جدی را برای نوزاد به همراه دارد، چرا که در این دوران اندام‌های اصلی بدن وی شامل چشم و گوش در حال شکل‌گیری بوده و ممکن است در اثر عفونت، تشکیل این اعضا با مشکل روبه‌رو شود.

تفاوت‌ها و شباهت‌ها

علت بیماری زونا با بیماری آبله‌مرغان مشترک است، ولی با این تفاوت که اصولاً بیماری آبله‌مرغان در دهه اول زندگی بروز پیدا می‌کند و اکثر مبتلایان یک دوره 5 تا 10 روزه را طی می‌کنند.

با توجه به این که آبله‌مرغان ابتدا در ناحیه شکم و نواحی پوشیده بدن مشاهده می‌شود، لذا بیماری در کودک با تب و خارش شدید همراه است و ضایعات جلدی در قسمت‌های مختلف بدن مثل کف دست و پا، ناحیه تناسلی،‌ مقعد و مخاط دهان دیده می‌شود. در بیماری آبله‌مرغان، ضایعات پوستی بتدریج خشک می‌شود.بیماری آبله‌مرغان، بسیار واگیردار است، به این شکل که وقتی دانش آموزی به این بیماری مبتلا شود، سایر همکلاسی‌هایش که قبلاً مبتلا نشده‌اند و در تماس با او بوده‌اند، به این بیماری مبتلا می‌شوند.بیمار مبتلا به آبله‌مرغان بعد از گذشت 5 تا 10 روز بهبود می‌یابد ولی پس از چند روز ویروسی به نام HZ در یکی از ‌گره‌های عصبی مخفی می‌شود و سپس بعد از چندین سال یا گاهی چندین دهه، مجددا فعالیت خود را در یک ناحیه عصبی از سر می‌گیرد.بیماری زونا معمولا در سنین بالا بروز می‌کند. چند روز قبل از پیدا شدن ضایعات پوستی، درد بسیار شدیدی در این نواحی بروز می‌کند، به طوری که اگر این درد در قفسه‌ سینه باشد با دردهای قلبی مثل سکته قلبی،‌ انفارکتوس، میوکارد و دردهای ریوی اشتباه می‌شود و حتی به اشتباه بیمار را مجبور به بستری درICU می‌کند.پس از سپری شدن چندین روز از درد، ضایعات پوستی خاص زونا که به صورت دانه‌های بسیار ریز آبدار است و آن را به انگور یاقوتی تشبیه می‌کنند، در محل درد پیدا می‌شود.‌درد در افراد خیلی مسن به حدی شدید است که با مسکن‌های مخدر نیز تسکین پیدا نمی‌کند.در بیماری زونا به تدریج دانه‌های آبدار خشک می‌شوند و از خود یک دلمه به جای می‌گذارند.

‌درمان

در ابتدا درد با مسکن‌های معمولی بخصوص در جوانان تسکین داده می‌شود، ولی مسکن‌های مخدر در مراحل ابتدایی استفاده نمی‌شود.

چنانچه درد در افراد مسن با مسکن‌ها تسکین نیابد، می‌توان از 2 یا 3 نوع مسکن استفاده ‌شود.

نوشیدن مایعات فراوان در طول روز،‌ استراحت کامل، ‌استفاده از قرص‌های آنتی‌هیستامین جهت جلوگیری از سوزش و خارش و آرامش بیمار در هنگام شب از نکات مهم در بهبود و درمان بیماری زوناست.اصولاً افرادی که یک بار به زونا مبتلا شوند، دیگر دچار این بیماری نمی‌شوند.‌

مریم روزبهانی